મહાભારત · અધ્યાય 13.37
સદૃશં રાજશાર્દૂલ વૃત્તસ્ય ચ કુલસ્ય ચ ॥
કો રાજ્યં વિપુલં ગૃહ્ય સ્ફીતાકારં પુનર્મહત્ ।
નિર્જિતારાતિસામન્તં દેવરાજ્યોપમં સુખમ્ ॥
રાજ્યે રાજ્યગુણા યે ચ તાન્વ્યુદસ્ય નરાધિપ ।
દોષં પશ્યતિ રાજેન્દ્ર દેહેઽસ્મિન્પાઞ્ચભૌતિકે ॥
અતિક્રાન્તાસ્ત્વયા રાજન્વૃત્તેન પ્રપિતામહાઃ ।
ધર્મો વિગ્રહવાન્ધીરો વિદુરશ્ચ મહાયશાઃ ॥
સઞ્જયશ્ચ મહાતેજા યે ચાન્યે દિવ્યદર્શનાઃ ।
પ્રવૃત્તજ્ઞાનસમ્પન્નાસ્તત્વજ્ઞાનવિદો નૃપ ॥
તેઽતિક્રાન્તા મહારાજ બ્રહ્માદ્યાઃ સસુરાસુરાઃ ।
અનિત્યં દુઃખસન્તપ્તં જગદેતન્ન સંશયઃ ॥
એવમેતાન્મહાબાહો બ્રહ્માદ્યાન્સસુરાસુરાન્ ।
અનિત્યાન્સતતં પશ્ય મનુષ્યાદિષુ કા કથા ॥
નિત્યાં તુ પ્રકૃતીમાહ યાઽસૌ પ્રસવધર્મિણી ।
અરૂપિણીમનિર્દેશ્યામકૃતાં પુરુષાતિગામ્ ॥
તામત્યન્તસુખાં સૌમ્યાં નિર્વાણમિતિ સઞ્જ્ઞિતામ્ ।
આહુર્બ્રહ્મર્ષયો હ્યાદ્યાં ભુવિ ચૈવ મહર્ષયઃ ॥
તયા પુરુષરૂપિણ્યા ધર્મપ્રકૃતિકોઽનઘ ।
સ યાત્યેવ હિ નિર્વાણં યત્તત્પ્રકૃતિસઞ્જ્ઞિતમ્ ॥
સ એષ પ્રાકૃતો ધર્મો ભ્રાજત્યાદિયુગે નૃપ । વિકારધર્માઃ શેષેષુ યુગેષુ ભરતર્ષભ ।
ભ્રાજન્તેઽભ્યધિકં વીર સંસારપથગોચરાઃ ॥
પ્રકૃતીનાં ચ સર્વાસામકૃતા પ્રકૃતિઃ સ્મૃતા ।
એવં પ્રકૃતિધર્મા હિ વરાં પ્રકૃતિમાશ્રિતા ॥
પશ્યન્તિ પરમાં લોકે દૃષ્ટાદૃષ્ટાનુદર્શિનીમ્ ।
સત્વાદિયુગપર્યન્તે ત્રેતાયુગસમુદ્ભવે ॥
કામં કામયમાનેષુ બ્રાહ્મણેષુ તિરોહિતઃ । કુપથેષુ તુ ધર્મેષુ પ્રાદુર્ભૂતેષુ કૌરવ ।
જાતો મન્દપ્રચારો હિ ધર્મઃ કલિયુગે નૃપ ॥
નિત્યસ્તુ પુરુષો જ્ઞેયો વિશ્વરૂપો નિરઞ્જનઃ ।
બ્રહ્માદ્યા અપિ દેવાશ્ચ યં સદા પર્યુપાસતે ॥
તં ચ નારાયણં વિદ્ધિ પરં બ્રહ્મેતિ શાશ્વતમ્ ।
તત્કર્મ કુરુ કાયેન ધ્યાયસ્વ મનસા ચ તમ્ ॥
કીર્તયસ્વ ચ તન્નામ વાચા સર્વત્ર ભૂપતે ।
તત્પદં પ્રાપ્નુહિ પ્રાપ્યં શાશ્વતં ચાપુનર્ભવમ્ ॥
ઇત્યેતદ્વિષ્ણુમાશ્રિત્ય સંસારગ્રહમોક્ષણમ્ । કથિતં તે મહાબાહો કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0