મહાભારત · અધ્યાય 13.260

ઇત્યુક્તઃ સ નૃપસ્તૂષ્ણીમભૂદ્વાયુસ્તતોઽબ્રવીત્ ।
શૃણુ રાજન્નગસ્ત્યસ્ય મહાત્મ્યં બ્રાહ્મમસ્ય હ ॥

અસુરૈર્નિર્જિતા દેવા નિરુત્સાહાશ્ચ તે કૃતાઃ ।
યજ્ઞાશ્ચૈષાં હૃતાઃ સર્વે પિતૄણાં ચ સ્વધાસ્તથા ॥

કર્મજ્યા માનવાનાં ચ દાનવૈર્હૈહયર્ષભ ।
ભ્રષ્ટૈશ્વર્યાસ્તતો દેવાશ્ચેરુઃ પૃથ્વીમિતિ શ્રુતિઃ ॥

તતઃ કદાચિત્તે રાજન્દીપ્તમાદિત્યવર્ચસમ્ ।
દદૃશુસ્તેજસાઃ યુક્તમગસ્ત્યં વિપુલવ્રતમ્ ॥

અભિવાદ્ય તુ તં દેવાઃ પૃષ્ટ્વા કુશલમેવ ચ ।
ઇદમૂચુર્મહાત્માનં વાક્યં કાલે જનાધિપ ॥

દાનવૈર્યુધિ ભગ્નાઃ સ્મ તથૈશ્વર્યાચ્ચિ ભ્રંશિતાઃ ।
તદસ્માન્નો ભયાત્તીવ્રાત્ત્રાહિ ત્વં મુનિપુઙ્ગવઃ ॥

ઇત્યુક્તઃ સ તદા દેવૈરગસ્ત્યઃ કુપિતોઽભવત્ ।
પ્રજજ્વાલ ચ તેજસ્વી કાલાગ્નિરિવ સન્ક્ષયે ॥

તેન દીપ્તાંશુજાલેન નિર્દગ્ધા દાનવાસ્તદા ।
અન્તરિક્ષાન્મહારાજ નિપેતુસ્તે સહસ્રશઃ ॥

દહ્યમાનાસ્તુ તે દૈત્યાસ્તસ્યાગસ્ત્યસ્ય તેજસા ।
ઉભૌ લોકૌ પરિત્યજ્ય ગતાઃ કાષ્ઠાં તુ દક્ષિણામ્ ॥

બલિસ્તુ યજતે યજ્ઞમશ્વમેધં મહીં ગતઃ ।
યેન્યેઽધસ્તા મહીસ્થાશ્ચ તેન દગ્ધા મહાસુરાઃ ॥

ત્યક્તલોકાઃ પુનઃ પ્રાપ્તાઃ સુરૈઃ શાન્તભયૈર્નૃપ ।
અથૈનમબ્રુવન્દેવા ભૂમિષ્ઠાનસુ રાઞ્જહિ ॥

ઇત્યુક્તઃ પ્રાહ દેવાન્સ ન શક્તોસ્મિ મહીગતાન્ ।
દગ્ધું તપો હિ ક્ષીયેન્મે ન ધક્ષ્યામીતિ પાર્થિવ ॥

એવં દગ્ધા ભગવતા દાનવાઃ સ્વેન તેજસા ।
અગસ્ત્યેન તદા રાજંસ્તપસા ભાવિતાત્મના ॥

ઈદૃશશ્ચાપ્યગસ્ત્યો હિ કથિતસ્તે મયાઽનઘ ।
બ્રવીમ્યન્યં બ્રૂહિ વા ત્વમગસ્ત્યાત્ક્ષત્રિયં વરમ્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ઇત્યુક્તઃ સ તદા તૂષ્ણીમભૂદ્વાયુસ્તતોઽબ્રવીત્ ।
શૃણુ રાજન્વસિષ્ઠસ્ય મુખ્યં કર્મ યશસ્વિનઃ ॥

વૈખાનસવિધાનેન ગઙ્ગાતીરં સમાશ્રિતાઃ । આદિત્યાઃ સત્રમાસન્ત સરો વૈખાનસં પ્રતિ ।
વસિષ્ઠં મનસા ગત્વા જ્ઞાત્વા તત્વસ્ય ગોચરમ્ ॥

યજમાનાંસ્તુ તાન્દૃષ્વા સર્વાન્દીક્ષાનુકર્શિતાન્ ।
હન્તુમૈચ્છન્ત શૈલાભા બલિનો નામ દાનવાઃ ॥

અદૂરાત્તુ તતસ્તેષાં બ્રહ્મદત્તવરં સરઃ ।
હતા હતા વૈ તત્રૈતે જીવન્ત્યાપ્લુત્ય દાનવાઃ ॥

તે પ્રગૃહ્ય મહાઘોરાન્પર્વતાન્પરિઘાન્દ્રુમાન્ ।
વિક્ષોભયન્તઃ સલિલમુત્થિતં શતયોજનમ્ ॥

અભ્યદ્રવન્ત દેવાંસ્તે સહસ્રાણિ દશૈવ હિ ।
તતસ્તૈરર્દિતા દેવાઃ શરણં વાસવં યયુઃ ॥

સ ચ તૈર્વ્યથિતઃ શક્રો વસિષ્ઠં સરણં યયૌ ।
તતોઽભયં દદૌ તેભ્યો વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ॥

તદા તાન્દુઃકિતાન્જ્ઞાત્વા આનૃશંસ્યપરો મુનિઃ ।
અયત્નેનાદહત્સર્વાઞ્જ્વલતા સ્વેન તેજસા ॥

કૈલાસં પ્રસ્થિતાં ચૈવ નદીં ગઙ્ગાં મહાતપાઃ ।
આનયત્તત્સરો દિવ્યં તયા ભિન્નં ચ તત્સરઃ ॥

સરો ભિન્નં તયા નદ્યા સરયૂઃ સા તતોઽભવત્ ।
હતાશ્ચ બલિનો યત્ર સ દેશે બલિનોઽભવત્ ॥

એવં સેન્દ્રા વસિષ્ઠેન રક્ષિતાસ્ત્રિદિવૌકસઃ ।
બ્રહ્મદત્તવરાશ્ચૈવ હતા દૈત્યા મહાત્મના ॥

એતત્કર્મ વસિષ્ઠસ્ય કથિતં હિ મયાઽનઘ ।
બ્રવીમ્યન્યં બ્રૂહિ વા ત્વં વસિષ્ઠાત્ક્ષત્રિયં વરમ્ ॥ 26 ॥