મહાભારત · અધ્યાય 13.237

ભગવન્દેવદેવેશ વિશિષ્ટં યજ્ઞમુચ્યતે ।
લૌકિકં વૈદિકં ચૈવ તન્મે શંસિતુમર્હસિ ॥
મહેશ્વર ઉવાચ ।

દેવતાનાં તુ પૂજા યા યજ્ઞેષ્વેવ સમાહિતા ।
યજ્ઞા વેદેષ્વધીતાશ્ચ વેદા બ્રાહ્મણસંયુતાઃ ॥

ઇદં તુ સકલં દિવ્યં દિવિ વા ભુવિ વા પ્રિયે ।
યજ્ઞાર્થં વિદ્ધિ તત્સૃષ્ટં લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥

એવં વિજ્ઞાય તત્કર્તા સદારઃ સતતં દ્વિજઃ ।
પ્રેત્યભાવે લભેલ્લોકાન્બ્રહ્મકર્મસમાધિના ॥

બ્રાહ્મણેષ્વેવ તદ્બ્રહ્મ નિત્યં દેવિ સમાહિતમ્ ।
તસ્માદ્વિપ્રૈર્યથાશાસ્ત્રં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥

યજ્ઞકર્મિ કૃતં સર્વં દેવતા અભિતર્પયેત્ ।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાશ્ચૈવ યજ્ઞાર્થં પ્રાયશઃ સ્મૃતાઃ ॥

અગ્નિષ્ટોમાદિભિર્યજ્ઞૈર્વેદેષુ પરિકલ્પિતૈઃ । સુશુદ્ધૈર્યજમાનૈસ્ચ ઋત્વિગ્ભિશ્ચ યથાવિધિઃ ।
શુદ્ધૈર્દ્રવ્યોપકરણૈર્યષ્ટવ્યમિતિ નિશ્ચયઃ ॥

તથા કૃતેષુ યજ્ઞેષુ દેવાનાં તોષણં ભવેત્ ।
તુષ્ટેષુ સર્વદેવેષુ યજ્વા યજ્ઞફલં લભેત્ ॥

દેવાઃ સન્તોષિતા યજ્ઞૈર્લોકાન્સંવર્ધયન્ત્યુત ।
ઉભયોર્લોકયોર્ભૂતિર્દેવિ યજ્ઞે પ્રદૃશ્યતે ॥

તસ્માદ્યજ્વા દિવં ગત્વા અમરૈઃ સહ મોદતે ।
નાસ્તિ યજ્ઞસમં દાનં નાસ્તિ યજ્ઞસમો નિધિઃ ॥

સર્વધર્મસમુદ્દેશો દેવિ યજ્ઞે સમાહિતઃ ।
એષા યજ્ઞકૃતા પૂજા લૌકિકીમપરાં શૃણુ ॥

દેવસત્કારમુદ્દિશ્ય ક્રિયતે લૌકિકોત્સવઃ ॥

દેવગોષ્ઠેઽધિસંસ્કૃત્ય ચોત્સવં યઃ કરોતિ વૈ । યાગાન્દેવોપહારાંશ્ચ શુચિર્ભૂત્વા યથાવિધિ ।
દેવાન્સન્તોષયિત્વા સ દેવિ ધર્મમવાપ્નુયાત્ ॥

ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ વિવિધૈઃ પરમાન્નેન ધૂપનૈઃ ।
બહ્વીભિઃ સ્તુતિભિશ્ચૈવ સ્તુવદ્ભિઃ પ્રયતૈર્નરૈઃ ॥

નૃત્તૈર્વાદ્યૈશ્ચ ગાન્ધર્વૈરન્યૈર્દૃષ્ટિવિલોભનૈઃ ।
દેવસત્કારમુદ્દિશ્ય કુર્વતે યે નરા ભુવિ ॥

તેષાં ભક્તિકૃતેનૈવ સત્કારેણૈવ પૂજિતાઃ ।
તેનૈવ તોષં સંયાન્તિ દેવિ દેવાસ્ત્રિવિષ્ટપે ॥

માનુષૈશ્ચોપકારૈર્વા શુચિભિઃ સત્પરાયણૈઃ ।
બ્રહ્મચર્યપરૈરેતત્કૃતં ધર્મફલં લભેત્ ॥

કેવલૈઃ સ્તુતિભિર્દેવિ ગન્ધમાલ્યસમાહિતૈઃ । પ્રયતૈઃ શુદ્ધગાત્રૈસ્તુ શુદ્ધદેશે સુપૂજિતાઃ ।
સન્તોષં યાન્તિ તે દેવા ભક્તૈઃ સમ્પૂજિતાસ્તથા ॥

દેવાન્સન્તોષયિત્વૈવ દેવિ ધર્મમવાપ્નુયાત્ ॥
ઉમોવાચ ।

ત્રિવિષ્ટપસ્થા વૈ ભૂમૌ દેવા માનુષચેષ્ટિતમ્ ।
કથં જ્ઞાસ્યન્તિ વિધિવત્તન્મે શંસિતુમર્હસિ ॥
મહેશ્વર ઉવાચ ।

તદહં તેપ્રવક્ષ્યામિ યથા તૈર્વિદ્યતે પ્રિયે ।
પ્રાણિનાં તુ શરીરેષુ અન્તરાત્મા વ્યવસ્થિતઃ ॥

આત્માનં પરમં દેવમિતિ વિદ્ધિ શુભેક્ષણે ।
આત્મા મનોવ્યવસ્થાનાત્સર્વં વેત્તિ શુભાશુભમ્ ॥

આત્મૈવ દેવાસ્તદ્વિદ્યુરવ્યગ્રમનસા કૃતમ્ ।
સતાં મનોવ્યવસ્થાનાચ્છુભં ભવતિ વૈ નૃણામ્ ॥

તસ્માદ્દેવાઽભિસમ્પૂજ્યા બ્રાહ્મણાનાં તથૈવ ચ ।
યજ્ઞાશ્ચ ધર્મકાર્યાણિ ગુરુપૂજા ચ શોભને ॥

શુદ્ધગાત્રૈર્વ્રતયુતૈસ્તન્મયૈસ્તત્પરાયણૈઃ ।
એવં વ્યવસ્થિતૈર્નિત્યં કર્તવ્યમિતિ નિશ્ચયઃ ॥

એવં કૃત્વા શુભાકાઙ્ક્ષી પરત્રેહ ચ મોદતે । અન્યથા મન આવિશ્ય કૃતં ન ફલતિ પ્રિયે ।
ઋતેઽપિ તુ મનો દેવિ અશુભં ફલતિ ધ્રુવમ્ ॥