મહાભારત · અધ્યાય 13.200

દાનેન વર્તતેત્યાહ તપસા ચૈવ ભારત । તદેતન્મે મનોદુઃશં વ્યપોહ ત્વં પિતામહ ।
કિંસ્વિત્પૃથિવ્યાં હ્યેતન્મે ભવાઞ્શંસિતુમર્હતિ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શૃણુ યૈર્ધર્મનિરતૈસ્તપસા ભાવિતાત્મભિઃ ।
લોકા હ્યસંશયં પ્રાપ્તા દાનપુણ્યરતૈર્નૃપૈઃ ॥

સત્કૃતશ્ચ તથાઽત્રેયઃ શિષ્યેભ્યો બ્રહ્મ નિર્ગુણમ્ ।
ઉપદિશ્ય તદા રાજન્ગતો લોકાનનુત્તમાન્ ॥

શિબિરોશીનરઃ પ્રાણાન્પ્રિયસ્ય તનયસ્ય ચ ।
બ્રાહ્મણાર્થમુપાકૃત્ય નાકપૃષ્ઠમિતો ગતઃ ॥

પ્રતર્દનઃ કાશિપતિઃ પ્રદાય તનયં સ્વકમ્ ।
બ્રાહ્મણાયાતુલાં કીર્તિમિહ ચામુત્ર ચાશ્નુતે ॥

રન્તિદેવશ્ચ સાન્કૃત્યો વસિષ્ઠાય મહાત્મને ।
અર્ઘ્યં પ્રદાય વિધિવલ્લેભે લોકાનનુત્તમાન્ ॥

દિવ્યં શતશલાકં ચ યજ્ઞાર્થં કાઞ્ચનં શુભમ્ ।
છત્રં દેવાવૃધો દત્ત્વા બ્રાહ્મણાયાસ્થિતો દિવમ્ ॥

ભગવાનમ્બરીષશ્ચ બ્રાહ્મણાયામિતૌજસે ।
પ્રદાય સકલં રાષ્ટ્રં સુરોલકમવાપ્તવાન્ ॥

સાવિત્રઃ કુણ્ડલં દિવ્યં યાનં ચ જનમેજયઃ ।
બ્રાહ્મણાય ચ ગા દત્ત્વા ગતો લોકાનનુત્તમાન્ ॥

વૃષાદર્ભિશ્ચ રાજર્ષી રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
રમ્યાંશ્ચાવસથાન્દત્ત્વા દ્વિજેભ્યો દિવમાગતઃ ॥

નિમી રાષ્ટ્રં ચ વૈદર્ભિઃ કન્યાં દત્ત્વા મહાત્મને ।
અગસ્ત્યાય ગતઃ સ્વર્ગં સપુત્રપશુબાન્ધવઃ ॥

જામદગ્ન્યશ્ચ વિપ્રાય ભૂમિં દત્ત્વા મહાયશાઃ ।
રામોઽક્ષયાંસ્તથા લોકાઞ્જગામ મનસોઽધિકાન્ ॥

અવર્ષતિ ચ પર્જન્યે સર્વભૂતાનિ દેવરાટ્ ।
વસિષ્ઠો જીવયામાસ યેન યાતોઽક્ષયાં ગતિમ્ ॥

રામો દાશરથિશ્ચૈવ હુત્વા યજ્ઞેષુ વૈ વસુ ।
સગતો હ્યક્ષયાઁલ્લોકાન્યસ્ય લોકે મહદ્યશઃ ॥

કક્ષસેનશ્ચ રાજર્ષિર્વસિષ્ઠાય મહાત્મને ।
ન્યાસં યથાવત્સન્ન્યસ્ય જગામિ સુમહાયશઃ ॥

કરન્ધમસ્ય પૌત્રસ્તુ મરુત્તોઽવિક્ષિતઃ સુતઃ ।
કન્યામાઙ્ગિરસે દત્ત્વા દિવામાશુ જગામ સઃ ॥

બ્રહ્મદત્તશ્ચ પાઞ્ચાલ્યો રાજા ધર્મભૃતાંવરઃ ।
નિધિં શઙ્ખમનુજ્ઞાપ્ય જગામ પરમાં ગતિમ્ ॥

રાજા મિત્રસહશ્ચૈવ વસિષ્ઠાય મહાત્મને ।
મદયન્તીં પ્રિયાં ભાર્યાં દત્ત્વા ચ ત્રિદિવં ગતઃ ॥

મનોઃ પુત્રશ્ચ સુદ્યુમ્નો લિખિતાય મહાત્મને ।
દણ્ડમુદ્ધૃત્ય ધર્મેણ ગતો લોકાનનુત્તમાન્ ॥

સહસ્રચિત્યો રાજર્ષિઃ પ્રાણાનિષ્ટાન્મહાયશાઃ ।
બ્રાહ્મણાર્થે પરિત્યજ્ય ગતો લોકાનનુત્તમાન્ ॥

સર્વકામૈશ્ચ સમ્પૂર્ણં દત્ત્વા વેશ્મ હિરણ્મયમ્ ।
મૌદ્ગલ્યાય ગતઃ સ્વર્ગં શતદ્યુમ્નો મહીપતિઃ ॥

ભક્ષ્યભોજ્યસ્ય ચ કૃતાન્રાશયઃ પર્વતોપમાન્ ।
શાણ્ડિલ્યાય પુરા દત્ત્વા સુમન્યુર્દિવમાસ્થિતઃ ॥

નામ્ના ચ દ્યુતિમાન્નામ સાલ્વરાજો મહાદ્યુતિઃ ।
દત્ત્વા રાજ્યમૃચીકાય ગતો લોકાનનુત્તમાન્ ॥

મદિરાશ્વશ્ચ રાજર્ષિર્દત્ત્વા કન્યાં સુમધ્યમામ્ ।
હિરણ્યહસ્તાય ગતો લોકાન્દેવૈરધિષ્ઠિતાન્ ॥

લોમપાદશ્ચ રાજર્ષિઃ શાન્તાં દત્ત્વા સુતાં પ્રભુઃ ।
ઋશ્યશૃઙ્ગાય વિપુલૈઃ સર્વૈઃ કામૈરયુજ્યત ॥

કૌત્સાય દત્ત્વા કન્યાં તુ હંસીં નામ યશસ્વિનીમ્ ।
ગતોઽક્ષયાનતો લોકાન્રાજર્ષિશ્ચ ભગીરથઃ ॥

દત્ત્વા શતસહસ્રં તુ ગવાં રાજા ભગીરથઃ ।
સ વત્સાનાં કોહલાય ગતો લોકાનનુત્તમાન્ ॥

એતે ચાન્યે ચ બહવો દાનેન તપસા ચ હ ।
યુધિષ્ઠિર ગતાઃ સ્વર્ગં નિવર્તન્તે પુનઃપુનઃ ॥

તેષાં પ્રતિષ્ઠિતા કીર્તિર્યાવત્સ્થાસ્યતિ મેદિની ।
ગૃહસ્થૈર્દાનતપસા યૈર્લોકા વૈ વિનિર્જિતાઃ ॥

શિષ્ટાનાં ચરિતં હ્યેતત્કીર્તિતં મે યુધિષ્ઠિર ।
દાનયજ્ઞપ્રજાસર્ગૈરેતે હિ દિવમાસ્થિતાઃ ॥

દત્ત્વા તુ સતતં તેઽસ્તુ કૌરવાણાં ધુરન્ધર ।
દાનયજ્ઞક્રિયાયુક્તા બુદ્ધિર્ધર્મોપચાયિની ॥

યત્ર તે નૃપશાર્દૂલ સન્દેહો વૈ ભવિષ્યતિ ।
શ્વઃ પ્રભાતે હિ વક્ષ્યામિ સન્ધ્યા હિ સમુપસ્થિતા ॥