મહાભારત · અધ્યાય 13.176

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા શરતલ્પે પિતામહમ્ ।
પુનરેવ મહારાજ પપ્રચ્છ વદતાંવરઃ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

ઋષયો બ્રાહ્મણા દેવાઃ પ્રશંસન્તિ મહામતે ।
અહિંસાલક્ષણં ધર્મં વેદપ્રામાણ્યદર્શનાત્ ॥

કર્મણા ન નરઃ કુર્વન્હિંસાં પાર્થિવસત્તમ ।
વાચા ચ મનસા ચૈવં તતો દુઃખાત્પ્રમુચ્યતે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ચતુર્વિધેયં નિર્દિષ્ટા હ્યહિંસા બ્રહ્મવાદિભિઃ ।
એકૈકતોઽપિ વિભ્રષ્ટા ન ભવત્યરિસૂદન ॥

યથા સર્વશ્ચતુષ્પાદ્વૈ ત્રિભિઃ પાદૈર્ન તિષ્ઠતિ ।
તથૈવેયં મહીપાલ કારણૈઃ પ્રોચ્યતે ત્રિભિઃ ॥

યથા નાગપદેઽન્યાનિ પદાનિ પદગામિનામ્ ।
સર્વાણ્યેવાપિધીયન્તે પદજાતાનિ કૌઞ્જરે ॥

એવં લોકેષ્વહિંસા તુ નિર્દિષ્ટા ધર્મતઃ પુરા ।
કર્મ્ણા લિપ્યતે જન્તુર્વાચા ચ મનસાઽપિ ચ ॥

પૂર્વં તુ મનસા ત્યક્ત્વા ત્યજેદ્વાચાઽથ કર્મણા ।
હિંસાં તુ નોપયુઞ્જીત તથા હિંસા ચતુર્વિધા ॥

કાયે મનસિ વાક્યેઽપિ દોષા હ્યેતે પ્રકીર્તિતાઃ ।
[ન ભક્ષયતિ યો માંસં ત્રિવિધં સ વિમુચ્યતે ॥

ત્રિકારણં તુ નિર્દિષ્ટં શ્રૂયતે બ્રહ્મવાદિભિઃ । મનો વાચિ તથાઽસ્વાદે દોષા હ્યેષુ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥ ]

ન ભક્ષયન્ત્યતો માંસં તપોયુક્તા મનીષિણઃ ।
દોષાંસ્તુ ભક્ષણે રાજન્માંસસ્યેહ નિબોધ મે ॥

પુત્ર માંસોપમં જાનન્ખાદતે યો વિચેતનઃ ।
માંસં મોહસમાયુક્તઃ પુરુષઃ સોઽધમઃ સ્મૃતઃ ॥

પિતૃમાતૃસમાયોગે પુત્રત્વં જાયતે યથા ।
હિંસાં કૃત્વાઽવશઃ પાપો ભૂયિષ્ઠં જાયતે તથા ॥

રસશ્ચ હૃદિ જિહ્વાયા જ્ઞાનં પ્રજ્ઞાયતે યથા ।
તથા શાસ્ત્રેષુ નિયતં રાગો હ્યાસ્વાદિતાદ્ભવેત્ ॥

સંસ્કૃતાસંસ્કૃતાઃ પક્વા લવણાલવણાસ્તથા ।
પ્રજાયન્તે યથા ભાવાસ્તથા ચિત્તં નિરુધ્યતે ॥

ભેરીમૃદઙ્ગશબ્દાંશ્ચ તન્ત્રીશબ્દાંશ્ચ પુષ્કલાન્ ।
નિષેવિષ્યન્તિ વૈ મન્દા માંસભક્ષાઃ કથં નરાઃ ॥

પરેષાં ધનધાન્યાનાં હિસકાઃ સ્તાવકાસ્તથા । પ્રશંસકાશ્ચ માંસસ્ય નિત્યં સ્વર્ગે બહિષ્કૃતાઃ ॥

અચિન્તિતમનિર્દિષ્ટમસઙ્કલ્પિતમેવ ચ ।
રસગૃદ્ધ્યાઽભિભૂતા યે પ્રશંસન્તિ ફલાર્થિનઃ ॥

પ્રશંસા હ્યેવ માંસસ્ય દોષકલ્પફલાન્વિતા ॥

ભસ્મ વિષ્ઠા કૃમિર્વાઽપિ નિષ્ઠા યસ્યેદૃશી ધ્રુવા । સ કાયઃ પરપીડાભિઃ કથં ધાર્યોવિપશ્ચિતા ॥

જીવિતં હિ પરિત્યજ્ય બહવઃ સાધવો જનાઃ ।
સ્વમાંસૈઃ પરમાંસાનિ પરિપાલ્ય દિવં ગતાઃ ॥

એવમેષા મહારાજ ચતુર્ભિઃ કારણૈઃ સ્મૃતા ।
અહિંસા તવ નિર્દિષ્ટા સર્વધર્માનુસંહિતા ॥