મહાભારત · અધ્યાય 13.118

સુરભેઃ કાઃ પ્રજાઃ પૂર્વં માર્તાણ્ડાદભવન્પુરા ।
એતન્મે શંસ તત્વેનિ ગોષુ મે પ્રીયતે મનઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શૃણુ નામાનિ દિવ્યાનિ ગોમાતૄણાં વિશેષતઃ ।
યાભિર્વ્યાપ્તાસ્ત્રયો લોકાઃ કલ્યાણીભિર્જનાધિપ ॥

સુરભ્યઃ પ્રથમોદ્ભૂતા યાશ્ચ સ્યુઃ પ્રથમાઃ પ્રજાઃ ।
મયોચ્યમાનાઃ શૃણુ તાઃ પ્રાપ્સ્યસે વિપુલં યશઃ ॥

તપ્ત્વા તપો ઘોરતપાઃ સુરભિર્દિપ્તતેજસઃ ।
સુષાવૈકાદશ સુતાન્રુદ્રા યે ચ્છન્દસિ સ્તુતાઃ ॥

અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યસ્ત્ર્યમ્બકશ્ચ મહાયશાઃ ।
વૃષાકપિશ્ચ શમ્ભુશ્ચ કપાલી રૈવતસ્તથા ॥

હરશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ઉગ્ર ઉગ્રોઽથ વીર્યવાન્ ।
તસ્ય ચૈવાત્મજઃ શ્રીમાન્વિશ્વરૂપો મહાયશાઃ ॥

એકાદશૈતે કથિતા રુદ્રાસ્તે નામ નામતઃ ।
મહાત્માનો મહાયોગાસ્તેજોયુક્તા મહાબલાઃ ॥

એતે વરિષ્ઠજન્માનો દેવાનાં બ્રહ્મવાદિનામ્ ।
વિપ્રાણાં પ્રકૃતિર્લોકે એત એવ હિ વિશ્રુતાઃ ॥

એત એકાદશ પ્રોક્તા રુદ્રાસ્ત્રિભુવનેશ્વરાઃ ।
શતં ત્વેતત્સમાખ્યાતં શતરુદ્રં મહાત્મનામ્ ॥

સુષુવે પ્રથમાં કન્યાં સુરભિઃ પૃથિવીં તદા ।
વિશ્વકામદુઘા ધેનુર્યા ધારયતિ દેહિનઃ ॥

સુતં ગોબ્રાહ્મણં રાજન્નેકમિત્યભિધીયતે ।
ગોબ્રાહ્મણસ્ય જનની સુરભિઃ પરિકીર્ત્યતે ॥

સૃષ્ટ્વા તુ પ્રથમં રુદ્રાન્વરદાન્રુદ્રસમ્ભવાન્ ।
પશ્ચાત્પ્રભું ગ્રહપતિં સુષુવે લોકસમ્મતમ્ ॥

સોમરાજાનમમૃતં યજ્ઞસર્વસ્વમુત્તમમ્ ।
ઓષધીનાં રસાનાં ચ દેવાનાં જીવિતસ્ય ચ ॥

તતઃ શ્રિયં ચ મેધાં ચ કીર્તિં દેવીં સરસ્વતીમ્ ।
ચતસ્રઃ સુષુવે કન્યા યોગેષુ નિયતાઃ સ્તિતાઃ ॥

એતાઃ સૃષ્ટ્વા પ્રજા એષા સુરભિઃ કામરૂપિણી ।
સુષુવે પરમં ભૂયો દિવ્યા ગોમાતરઃ શુભાઃ ॥

પુણ્યાં માયાં મધુશ્ચ્યોતાં શિવાં શીઘ્રાં સરિદ્વરામ્ ।
હિરણ્યવર્ણાં સુભગાં ગવ્યાં પૃશ્નીં કુથાવતીમ્ ॥

અઙ્ગાવતીં ઘૃતવતીં દધિક્ષીરપયોવતીમ્ ।
અમોઘાં સુરમાં સત્યાં રેવતીં મારુતીં રસામ્ ॥

અજાં ચ સિકતાં ચૈવ શુદ્ધધૂમામધારિણીમ્ ।
જીવાં પ્રાણવતીં ધન્યાં શુદ્ધાં ધેનું ધનાવહામ્ ॥

ઇન્દ્રામૃદ્ધિં ચ શાન્તિ ચ શાન્તપાપાં સરિદ્વરામ્ ।
ચત્વારિંશતિમેકાં ચ ધન્યાસ્તા દિવિ પૂજિતાઃ ॥

ભૂયો જજ્ઞે સુરભ્યાશ્ચ શ્રીમાંશ્ચન્દ્રાંશુસપ્રભઃ । વૃપો દક્ષ ઇતિ ખ્યાતઃ કણ્ઢે મણિતલપ્રભઃ ।

સ્રગ્વી કકુદ્માન્દ્યુતિમાન્મૃણાલસદૃશપ્રભઃ ।
સુરભ્યનુમતે દત્તો ધ્વજો માહેશઅવરસ્તુ સઃ ॥

સુરભ્યઃ કામરૂપિણ્યો ગાવઃ પુણ્યાર્થમુત્કટાઃ ।
આદિત્યેભ્યો વસુભ્યશ્ચ વિશ્વેભ્યશ્ચ દદૌ વરાન્ ॥

સુરભિસ્તુ તપસ્તપ્ત્વા સુષુવે ગાસ્તતઃ પુનઃ ।
યા દત્તા લોકપાલાનામિન્દ્રાદીનાં યુધિષ્ઠિર ॥

સુષ્ટુનાં કપિલાં ચૈવ રોહિણીં ચ યશસ્વિનીમ્ ।
સર્વકામદુઘાં ચૈવ મરુતાં કામરૂપિણીમ્ ॥

ગાવો મૃષ્ટદુઘા હ્યેતાસ્તાશ્ચતસ્રોઽત્ર સંસ્તુતાઃ ।
યાસાં ભૂત્વા પુરા વત્સાઃ પિબન્ત્યમૃતમુત્તમમ્ ॥

સુષ્ટુતાં દેવરાજાય વાસવાય મહાત્મને ।
કપિલાં ધર્મરાજાય વરુણાય ચ રોહિણીમ્ ॥

સર્વકામદુઘાં ધેનું રાજ્ઞે વૈશ્રવણાય ચ ।
ઇત્યેતા લોકમહિતા વિશ્રુતાઃ સુરભેઃ પ્રજાઃ ॥

એતાસાં પ્રજયા પૂર્ણા પૃથિવી મુનિપુઙ્ગવઃ ।
ગોભ્યઃ પ્રભવતે સર્વં યત્કિઞ્ચિદિહ શોભનમ્ ॥

સુરભ્યપત્યમિત્યેતન્નામતસ્તેઽનુપૂર્વશઃ ।
કીર્તિતં બ્રૂહિ રાજેન્દ્ર કિં ભૂયઃ કથયામિ તે ॥