મહાભારત · અધ્યાય 13.10

કર્મણાં ચ સમસ્તાનાં ફલિનાં ભરતર્ષભ ।
ફલાનિ મહતાં શ્રેષ્ટ પ્રબ્રૂહિ પરિપૃચ્છતઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

હન્ત તે કથયિષ્યામિ યન્માં પૃચ્છસિ ભારત । રહસ્યં યદૃષીણાં તુ તચ્છૃણુષ્વ યુધિષ્ઠિર ।
યા ગતિઃ પ્રાપ્યતે યેન પ્રેત્યભાવે ચિરેપ્સિતા ॥

યેનયેન શરીરેણ યદ્યત્કર્મ કરોતિ યઃ ।
તેનતેન શરીરેણ તત્તત્ફલમુપાશ્નુતે ॥

યસ્યાંયસ્યામવસ્થાયાં યત્કરોતિ શુભાશુભમ્ ।
તસ્યાન્તસ્યામવસ્થાયાં ભુઙ્ક્તે જન્મનિજન્મનિ ॥

ન નશ્યતિ કૃતં કર્મ ચિત્તપઞ્ચેન્દ્રિયૈરિહ ।
તે હ્યસ્ય સાક્ષિણો નિત્યં ષષ્ઠ આત્મા શુભાશુભે ॥

ચક્ષુર્દદ્યાન્મનો દદ્યાદ્વાચં દદ્યાચ્ચ સૂનૃતામ્ ।
અનુવ્રજેદુપાસીત સ યજ્ઞઃ પઞ્ચદક્ષિણઃ ॥

યો દદ્યાદપરિક્લિષ્ટમન્નમધ્વનિ વર્તતે ।
શ્રાન્તાયાદૃષ્ટપૂર્વાય તસ્ય પુણ્યફલં મહત્ ॥

સ્થણ્ડિલેષુ શયાનાનાં ગૃહાણિ શયનાનિ ચ ।
ચીરવલ્કલસંવીતે વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ ॥

વાહનાનિ ચ યાનાનિ યોગાત્મનિ તપોધને ।
અગ્નીનુપશયાનસ્ય રાજ્ઞઃ પૌરુષમેવ ચ ॥

રસાનાં પ્રતિસંહારે સૌભાગ્યમનુગચ્છતિ ।
આમિષપ્રતિસંહારે પશૂન્પુત્રાંશ્ચ વિન્દતિ ॥

અવાક્શિરાસ્તુ યો લમ્બેદુદવાસં ચ યો વસેત્ ।
મણ્ડૂકશાયી ચ નરો લભતે ચેપ્સિતાં ગતિમ્ ॥

પાદ્યમાસનમેવાથ દીપમન્નં પ્રતિશ્રયમ્ ।
દદ્યાદતિથિપૂજાર્થં સ યજ્ઞઃ પઞ્ચદક્ષિણઃ ॥

વીરાસનં વીરશય્યાં વીરસ્થાનમુપાસતઃ ।
અક્ષયાસ્તસ્ય વૈ લોકાઃ સર્વકામગમાસ્તથા ॥

ધનં લભેત દાનેન મૌનેનાજ્ઞાં વિશામ્પતે ।
ઉપભોગાંશ્ચ તપસા બ્રહ્મચર્યેણ જીવિતમ્ ॥

રૂપમૈશ્વર્યમારોગ્યમહિંસાફલમશ્નુતે ।
ફલમૂલાશિનો રાજ્યં સ્વર્ગઃ પર્ણાશિનાં ભવેત્ ॥

પ્રાયોપવેશિનો રાજન્સર્વત્ર સુખમુચ્યતે ।
ગવાઢ્યઃ શાકદીક્ષાયાં સ્વર્ગગામી તૃણાશનઃ ॥

સ્ત્રિયસ્ત્રિષવણં સ્નાત્વા વાયું પીત્વા ક્રતું લભેત્ ।
સ્વર્ગં સત્યેન લભતે દીક્ષયા કુલમુત્તમમ્ ॥

સલિલાશી ભવેદ્યસ્તુ સદાગ્નિઃ સંસ્કૃતો દ્વિજઃ ।
મરુત્સાધયતો રાજ્યં નાકપૃષ્ઠમનાશિને ॥

ઉપવાસં ચ દીક્ષાયામભિષેકં ચ પાર્થિવ ।
કૃત્વા દ્વાદશવર્ષાણિ વીરસ્થાનાદ્વિશિષ્યતે ॥

અધીત્ય સર્વવેદાન્વૈ સદ્યો દુઃખાદ્વિમુચ્યતે ।
તત્પાઠધારણાત્સ્વર્ગમર્થજ્ઞાનાત્પરાં ગતિમ્ ॥

વિતૃષ્ણાનાં વેદજપાત્સ્વર્ગમોક્ષફલં સ્મૃતમ્ । માનસં હિ ચરન્ધર્મ સ્વર્ગલોકમુપાશ્નુતે ॥

યા દુસ્ત્યજા દુર્મતિભિર્યા ન જીર્યતિ જીર્યતઃ ।
યોસૌપ્રાણાન્તિકોરોગસ્તાન્તૃષ્ણાં ત્યજતઃ સુખં ॥

યથા ધેનુસહસ્રેષુ વત્સો વિન્દતિ માતરમ્ ।
એવં પૂર્વકૃતં કર્મ કર્તારમનુગચ્છતિ ॥

અચોદ્યમાનાનિ યથા પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ ।
સ્વકાલં નાતિવર્તન્તે તથા કર્મ પુરાકૃતમ્ ॥

જીર્યન્તિ જીર્યતઃ કેશા દન્તા જીર્યન્તિ જીર્યતઃ ।
ચક્ષુઃ શ્રોત્રે ચ જીર્યેતે તૃષ્ણૈકા ન તુ જીર્યતે ॥

યેન પ્રીણન્તિ પિતરસ્તેન પ્રીતઃ પ્રજાપતિઃ । માતા ચ યેન પ્રીણાતિ પૃથિવી તેન પૂજિતા ।
યેન પ્રીણાત્યુપાધ્યાયસ્તેન સ્યાદ્બ્રહ્મ પૂજિતમ્ ॥

સર્વે તસ્યાદૃતા ધર્મા યસ્યૈતે ત્રય આદૃતાઃ ।
અનાદૃતાસ્તુ યસ્યૈતે સર્વાસ્તસ્યાફલાઃ ક્રિયાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ભીષ્મસ્યૈતદ્વચઃ શ્રુત્વા વિસ્મિતાઃ કુરુપુઙ્ગવાઃ ।
આસન્પ્રહૃષ્ટમનસઃ પ્રીતિમન્તોઽભવંસ્તદા ॥

યન્મન્ત્રે ભવતિ વૃથોપયુજ્યમાને યત્સોમે ભવતિ વૃથાઽભિષૂયમાણે ।
યચ્ચાગ્નૌ ભવતિ વૃથાઽભિહૂયમાને તત્સર્વં ભવતિ વૃથાઽભિધીયમાને ॥

ઇત્યેતદૃષિણા પ્રોક્તમુક્તવાનસ્મિ ભારત ।
શુભાશુભફલપ્રાપ્તૌ કિમતઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥