મહાભારત · અધ્યાય 12.79

ક્વ સમર્થાઃ કથંશીલા ઋત્વિજઃ સ્યુઃ પિતામહ ।
કથંવિધાશ્ચ રાજેન્દ્ર તદ્બ્રૂહિ વદતાં વર ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

પ્રતિકર્મપરા રાજન્વૃત્તિરસ્ય વિધીયતે ।
છન્દઃ સામાદિ વિજ્ઞાય દ્વિજાનાં શ્રુતમેવચ ॥

યે ત્વેકરતયો નિત્યં ધીરાશ્ચ પ્રિયવાદિનઃ ।
પરસ્પરસ્ય સુહૃદઃ સમન્તાત્સમદર્શિનઃ ॥

આનૃશંસ્યં સત્યવાક્યમહિંસા દમ આર્જવમ્ ।
અદ્રોહોઽનભિમાનશ્ચ હ્રીસ્તિતિક્ષા દમઃ શમઃ ॥

યસ્મિન્નેતાનિ દૃશ્યન્તે સ પુરોહિત ઉચ્યતે । ધીમાન્સત્યધૃતિર્દાન્તો ભૂતાનામવિહિંસકઃ ।
અકામદ્વેષસંયુક્તસ્ત્રિભિઃ શુક્લૈઃ સમન્વિતઃ ॥

અહિંસકો જ્ઞાનતૃપ્તઃ સ બ્રહ્માસનમર્હતિ ।
એતે મહર્ત્વિજસ્તાત સર્વે માન્યા યથાર્હતઃ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

યદિદં વેદવચનં દક્ષિણાસુ વિધીયતે ।
ઇદં દેયમિદં દેયં ન ક્વચિવ્દ્યવતિષ્ઠતે ॥

દેયં પ્રતિધનં શાસ્ત્રમાપદ્ધર્મા ન શાસ્ત્રતઃ ।
આજ્ઞા શાસ્ત્રસ્ય ઘોરે યં ન શક્તિં સમવેક્ષતે ॥

શ્રદ્ધામાલમ્બ્ય યષ્ટવ્યમિત્યેષા વૈદિકી શ્રુતિઃ ।
મિથ્યોપેતસ્ય યજ્ઞસ્ય કિમુ શ્રદ્ધા કરિષ્યતિ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

ન વેદાનાં પરિભવાન્ન શાઠ્યેન ન માયયા ।
કશ્ચિન્મહદવાપ્નોતિ મા તે ભૂદ્બુદ્ધિરીદૃશી ॥

યજ્ઞાઙ્ગં દક્ષિણા તાત મન્ત્રાણાં પરિબૃંહણમ્ ।
ન મન્ત્રા દક્ષિણાહીનાસ્તારયન્તિ કથઞ્ચન ॥

શક્તિસ્તુ પૂર્ણપાત્રેણ સમ્મિતા નાવમા ભવેત્ ।
અવશ્યં તાત યષ્ટવ્યં ત્રિભિર્વર્ણૈર્થથાબલમ્ ॥

સોમો રાજા બ્રાહ્મણાનામિત્યેષા વૈદિકી શ્રુતિઃ ।
તં ચ વિક્રેતુમિચ્છન્તિ ન તથા વૃત્તિરિષ્યતે ॥

તેન ક્રીતેન ધર્મેણ તતો યજ્ઞઃ પ્રતાયતે ।
ઇત્યેવં ધર્મમાખ્યાતમૃષિભિર્ધર્મકોવિદૈઃ ॥

પુમાન્યજ્ઞશ્ચ સોમશ્ચ ન્યાયવૃત્તો યદા ભવેત્ ।
અન્યાયવૃત્તઃ પુરુષો ન પરસ્ય ન ચાત્મનઃ ॥

શરીરં યજ્ઞપાત્રાણિ ઇત્યેષા શ્રૂયતે શ્રુતિઃ ।
તાનિ સમ્યક્પ્રણીતાનિ બ્રાહ્મણાનાં મહાત્મનામ્ ॥

તપો યજ્ઞાદપિ શ્રેષ્ઠમિત્યેષા પરમા શ્રુતિઃ ।
તત્તે તપઃ પ્રવક્ષ્યામિ વિદ્વંસ્તદપિ મે શૃણુ ॥

અહિંસા સત્યવચનમાનૃશંસ્યં દમો ઘૃણા ।
એતત્તપો વિદુર્ધીરા ન શરીરસ્ય શોષણમ્ ॥

અપ્રામાણ્યં ચ વેદાનાં શાસ્ત્રાણાં ચાતિલઙ્ઘનમ્ ।
અવ્યવસ્થા ચ સર્વત્ર તદ્વૈ નાશનમાત્મનઃ ॥

નિબોધ દશહોતૄણાં વિધાનં પાર્થ યાદૃશમ્ । ચિત્તિઃ સ્રુક્ ચિત્તમાજ્યં ચ પવિત્રં જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
ન શાઠ્યં ન ચ જિહ્યત્વં કાલો દેશશ્ચ તે દશ ॥

સર્વં દિહ્નં મૃત્યુપદમાર્જવં બ્રહ્મણઃ પદમ્ ।
એતાવાઞ્જ્ઞાનવિષયઃ કિં પ્રલાપઃ કરિષ્યતિ ॥