મહાભારત · અધ્યાય 12.61
પુનઃ શિવાન્મહોદર્કાનહિંસ્રાંલ્લોકસમ્મતાન્ ।
બ્રૂહિ ધર્માન્સુખોપાયાન્મદ્વિધાનાં સુખાવહાન્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।
બ્રાહ્મણસ્ય તુ ચત્વારસ્ત્વાશ્રમા વિહિતાઃ પ્રભો ।
વર્ણાસ્તાન્નાનુવર્તન્તે ત્રયો ભારતસત્તમ ॥
ઉક્તાનિ કર્માણિ બહૂનિ રાજ ન્સ્વર્ગ્યાણિ રાજન્યપરાયણાનિ ।
શાસ્ત્રસ્ય સર્વસ્ય વિધૌ સ્મૃતાનિ ક્ષાત્રે હિ સર્વં વિહિતં યથાવત્ ॥
ક્ષાત્રાણિ વૈશ્યાનિ ચ સેવમાનઃ શૌદ્રાણિ કર્માણિ ચ બ્રાહ્મણઃ સત્ ।
અસ્મિઁલ્લોકે નિન્દિતો મન્દચેતાઃ । પરે ચ લોકે નિરયં પ્રયાતિ ॥
યા સઞ્જ્ઞા વિહિતા લોકે દાસે શુનિ વૃકે પશૌ ।
વિકર્મણિ સ્થિતે વિપ્રે તાં સઞ્જ્ઞાં કુરુ પાણ્ડવ ॥
ષટ્્કર્મસમ્પ્રવૃત્તસ્ય આશ્રમેષુ ચતુર્ષ્વપિ ।
સર્વધર્મોપપન્નસ્ય તદ્ભૂતસ્ય કૃતાત્મનઃ ॥
બ્રાહ્મણસ્ય વિશુદ્ધસ્ય તપસ્યભિરતસ્ય ચ ।
નિરાશિષો વદાન્યસ્ય લોકા હ્યક્ષરસઞ્જ્ઞિતાઃ ॥
યો યસ્મિન્કુરુતે કર્મ યાદૃશં યેન યત્ર ચ ।
તાદૃશં તાદૃશેનૈવ સગુણં પ્રતિપદ્યતે ॥
વૃદ્ધ્યા કૃષિવણિક્ત્વેન જીવસઞ્જીવનેન ચ ।
વેત્તુમર્હસિ રાજેન્દ્ર સ્વાધ્યાત્મગુણિતેન ચ ॥
કાલસઞ્ચોદિતઃ કાલે કાલપર્યાયનિશ્ચિતઃ ।
ઉત્તમાધમમધ્યાનિ કર્માણિ કુરુતેઽવશઃ ॥
અન્તવન્તિ પ્રદાનાનિ પરં શ્રેયસ્કરાણિ ચ ।
સ્વકર્મવિહિતો લોકો હ્યક્ષરઃ સર્વતોમુખઃ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0