મહાભારત · અધ્યાય 12.60

આશ્રમાણાં મહાબાહો શૃણુ સત્યપરાક્રમ ।
ચતુર્ણામપિ નામાનિ કર્માણિ ચ યુધિષ્ઠિર ॥

વાનપ્રસ્થં ભૈક્ષચર્યં ગાર્હસ્થ્યં ચ મહાશ્રમમ્ ।
બ્રહ્મચર્યાશ્રમં પ્રાહુશ્ચતુર્થં બ્રહ્મણેરિતમ્ ॥

ચૂડાકરણસંસ્કારં દ્વિજાતિત્વમવાપ્ય ચ ।
આધાનાદીનિ કર્માણિ પ્રાપ્ય વેદાનધીત્ય ચ ॥

સદારો વાઽપ્યદારો વા વિનીતઃ સંયતેન્દ્રિયઃ ।
વાનપ્રસ્થાશ્રમં ગચ્છેત્કૃતકૃત્યો ગૃહાશ્રમાત્ ॥

તત્રારણ્યકશાસ્ત્રાણિ સમધીત્ય સ ધર્મવિત્ ।
ઊર્ધ્વરેતાઃ પ્રજા હિત્વા ગચ્છત્યક્ષરસાત્મતામ્ ॥

એતાન્યેવ નિમિત્તાનિ મુનીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ।
કર્તવ્યાનીહ વિપ્રેણ રાજન્નાદૌ વિપશ્ચિતા ॥

ચરિતબ્રહ્મચર્યસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય વિશામ્પતે ।
ભૈક્ષચર્યાસ્વધીકારઃ પ્રશસ્તો દેહમોક્ષણે ॥

યત્રાસ્તમિતશાયી સ્યાન્નિરગ્નિરનિકેતનઃ ।
યથોપલબ્ધજીવી સ્યાન્મુનિર્દાન્તો જિતેન્દ્રિયઃ ॥

નિરાશીર્નિર્નમસ્કારો નિર્ભોગો નિર્વિકારવાન્ ।
વિપ્રઃ ક્ષેમાશ્રમં પ્રાપ્તો ગચ્છત્યક્ષરસાત્મતામ્ ॥

અધીત્ય વેદાન્કૃતસર્વકૃત્યઃ સન્તાનમુત્પાદ્ય સુખાનિ ભુક્ત્વા ।
સમાહિતઃ પ્રચરેદ્દુશ્ચરં તં ગાર્હસ્થ્યધર્મં મુનિધર્મજુષ્ટમ્ ॥

સ્વદારતુષ્ટસ્ત્વૃતુકાલગામી નિયોગસેવી ન શઠો ન જિહ્નઃ ।
મિતાશનો દેવરતઃ કૃતજ્ઞઃ સત્યો મૃદુશ્ચાનૃશંસઃ ક્ષમાવાન્ ॥

દાન્તો વિધેયો હવ્યકવ્યાપ્રમત્તો હ્યન્નસ્ય દાતા સતતં દ્વિજેભ્યઃ ।
અમત્સરી સર્વલિઙ્ગપ્રદાતા વૈતાનનિત્યશ્ચ ગૃહાશ્રમી સ્યાત્ ॥

અથાત્ર નારાયણગીતમાહુ ર્મહર્ષયસ્તાત મહાનુભાવાઃ ।
મહાર્થમત્યન્તતપઃ પ્રયુક્તં તદુચ્યમાનં હિ મયા નિબોધ ॥

સત્યાર્જવં ચાતિથિપૂજનં ચ ધર્મસ્તથાર્થશ્ચ રતિઃ સ્વદારૈઃ ।
નિષેવિતવ્યાનિ સુખાનિ લોકે હ્યસ્મિન્પરે ચૈવ મતં મમૈતત્ ॥

ભરણં પુત્રદારાણાં વેદાનાં ચાનુપાલનમ્ ।
સેવતામાશ્રમં શ્રેષ્ઠં વદન્તિ પરમર્ષયઃ ॥

એવં હિ યો બ્રાહ્મણો યજ્ઞશીલો ગાર્હસ્થ્યમધ્યાવસતે યથાવત્ ।
ગૃહસ્થવૃત્તિં પ્રતિગાહ્ય સમ્ય ક્સ્વર્ગે વિશુદ્ધં ફલમશ્નુતે સઃ ॥

તસ્ય દેહં પરિત્યજ્ય ઇષ્ટકામાક્ષયા મતાઃ ।
આનન્ત્યાયોપકલ્પન્તે સર્વતોક્ષિશિરોમુખાઃ ॥

વસન્નેકો જપન્નેકઃ સર્વાન્વેદાન્યુધિષ્ઠિર ।
એકસ્મિન્નેવ ચાચાર્યે શુશ્રૂષુર્મલપઙ્કવાન્ ॥

બ્રહ્મચારી વ્રતી નિત્યં નિત્યં દીક્ષાપરો વશી । ગુરુચ્છાયાનુગો નિત્યમધીયાનઃ સુયન્ત્રિતઃ ।
અવિચાલ્યવ્રતોપેતં કૃત્યં કુર્વન્વસેત્સદા ॥

શુશ્રૂષાં સતતં કુર્વન્ગુરોઃ સમ્પ્રણમેત ચ ।
ષટ્્કર્મસ્વનિવૃત્તશ્ચ ન પ્રવૃત્તશ્ચ સર્વશઃ ॥

નાચરત્યધિકારેણ સેવેત દ્વિષતો ન ચ ।
એષોઽશ્રમપદસ્તાત બ્રહ્મચારિણ ઇષ્યતે ॥