મહાભારત · અધ્યાય 12.340

ગિરિશૃઙ્ગં સમારુહ્ય સુતો વ્યાસસ્ય ભારત ।
સમે દેશે વિવિક્તે સ નિઃશલાક ઉપાવિશત્ ॥

ધારયામાસ ચાત્માનં યથાશાસ્ત્રં યથાવિધિ ।
પાદપ્રભૃતિગાત્રેષુ ક્રમેણ ક્રમયોગવિત્ ॥

તતઃ સ પ્રાઙ્ભુખો વિદ્વાનાદિત્યે નાચિરોદિતે ।
પાણિપાદં સમાધાય વિનીતવદુપાવિશત્ ॥

ન તત્ર પક્ષિસમ્પાતો ન શબ્દો નાપિ દર્શનમ્ ।
યત્ર વૈયાસકિર્ધીમાન્યોક્તું સમુપચક્રમે ॥

સ દદર્શ તદાઽત્માનં સર્વસઙ્ગવિનિઃસૃતમ્ ।
પ્રજહાસ તતો હાસં શુકઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય તત્પરમ્ ॥

સ પુનર્યોગમાસ્થાય મોક્ષમાર્ગોપલબ્ધયે ।
મહાયોગેશ્વરો ભૂત્વા સોઽત્યક્રામદ્વિહાયસમ્ ॥

તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા દેવર્ષિ નારદં તતઃ ।
નિવેદયામાસ ચ તં સ્વં યોગં પરમર્ષયે ॥
શુક ઉવાચ ।

દૃષ્ટો માર્ગઃ પ્રવૃત્તોસ્મિ સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ તપોધન ।
ત્વત્પ્રસાદાદ્ગમિષ્યામિ ગતિમિષ્ટાં મહાદ્યુતે ॥

નારદેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ શુકો દ્વૈપાયનાત્મજઃ ।
અભિવાદ્ય પુનર્યોગમાસ્થાયાકાશમાવિશત્ ॥

કૈલાસપૃષ્ઠાદુત્પત્ય સ પપાત દિવં તદા ।
અન્તરિક્ષચરઃ શ્રીમાન્વ્યાસપુત્રઃ સુનિશ્ચિતઃ ॥

તમુદ્યન્તં દ્વિજશ્રેષ્ઠં વૈનતેયસમદ્યુતિમ્ ।
દદૃશુઃ સર્વભૂતાનિ મનોઽમારુતરંહસમ્ ॥

વ્યવસાયેન લોકાંસ્ત્રીન્સર્વાન્સોઽથ વિચિન્તયન્ ।
આસ્થિતો દિવ્યમધ્વાનં પાવકાર્કસમપ્રભઃ ॥

તમેકમનસં યાન્તમવ્યગ્રમકુતોભયમ્ ।
દદૃશુઃ સર્વભૂતાનિ જઙ્ગમાનીતરાણિ ચ ॥

યથાશક્તિ યથાન્યાયં પૂજયાઞ્ચક્રિરે તદા ।
પુષ્પવર્ષેશ્ચ દિવ્યૈસ્તમલઞ્ચક્રુર્દિવૌકસઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતાઃ સર્વે ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ ।
ઋષયશ્ચૈવ સંસિદ્ધાઃ પરં વિસ્મયમાગતાઃ ॥

અન્તરિક્ષગતઃ કોઽયં તપસા સિદ્ધિમાગતઃ ।
અધઃ કાયોર્ધ્વવક્રશ્ચ નેત્રૈઃ સમતિવાહ્યતે ॥

તતઃ પરમધર્માત્મા ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ । ભાસ્કરં સમુદીક્ષન્સ પ્રાઙ્ભુખો વાગ્યતોઽગમત્ ।
શબ્દેનાકાશમખિલં પૂરયન્નિવ સર્વશઃ ॥

તમાપતન્તં સહસા દૃષ્ટ્વા સર્વાપ્સરોગણાઃ । સમ્ભ્રાન્તમનસો રાજન્નાસન્પરમવિસ્મિતાઃ ।
પઞ્ચચૂડાપ્રભૃતયો ભૃશમુત્ફુલ્લલોચનાઃ ॥

દૈવતં કતમં હ્યેતદુત્તમાં ગતિમાસ્થિતમ્ ।
સુનિશ્ચિતમિહાયાતિ વિમુક્તમિવ નિઃસ્પૃહમ્ ॥

તતઃ સમભિચક્રામ મલયં નામ પર્વતમ્ ।
ઉર્વશી પૂર્વચિત્તિશ્ચ યં નિત્યમુપસેવતઃ ॥

તસ્ય બ્રહ્મર્ષિપુત્રસ્ય વિસ્મયં યયતુઃ પરમ્ ।
અહો બુદ્ધિસમાધાનં વેદાભ્યાસરતે દ્વિજે ॥

અચિરેણૈવ કાલેન નભશ્ચરતિ ચન્દ્રવત્ ।
પિતૃશુશ્રૂષયા બુદ્ધિં સમ્પ્રાપ્તોઽયમનુત્તમામ્ ॥

પિતૃભક્તો દૃઢતપાઃ પિતુઃ સુદયિતઃ સુતઃ ।
અનન્યમનસા તેન કથં પિત્રા વિસર્જિતઃ ॥

ઉર્વશ્યા વચનં શ્રુત્વા શુકઃ પરમધર્મવિત્ ।
ઉદૈક્ષત દિશઃ સર્વા વચને ગતમાનસઃ ॥

સોઽન્તરિક્ષં મહીં ચૈવ સશૈલવનકાનનામ્ ।
વિલોકયામાસ તદા સરાંસિ સરિતસ્તથા ॥

તતો દ્વૈપાયનસુતં બહુમાનાત્સમન્તતઃ ।
કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સર્વા નિરીક્ષન્તે સ્મ દેવતાઃ ॥

અબ્રવીત્તાસ્તદા વાક્યં શુકઃ પરમધર્મવિત્ ।
પિતા યદ્યનુગચ્છેન્માં ક્રોશમાન શુકેતિ વૈ ॥

તસ્ય પ્રતિવચો દેયં સર્વૈરેવ સમાહિતૈઃ ।
એતન્મે સ્નેહનઃ સર્વે વચનં કર્તુમર્હથ ॥

શુકસ્ય વચન શ્રુત્વા દિશઃ સજલકાનનાઃ ।
સમુદ્રાઃ સરિતઃ શૈલાઃ પ્રત્યૂચુસ્તં સમન્તતઃ ॥

યથા જ્ઞાપયસે વિપ્ર બાઢમેવં ભવિષ્યતિ ।
ઋષેર્વ્યાહરતો વાક્યં પ્રતિવક્ષ્યામહે વયમ્ ॥