મહાભારત · અધ્યાય 12.271

શરીરમાપદશ્ચૈવ ન વિદન્ત્યવિહિંસકાઃ ।
કથં યાત્રા શરીરસ્ય નિરારમ્ભસ્ય સેત્સ્યતે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

યથા શરીરં ન મ્લાયેન્નૈવ મૃત્યુવશં ભવેત્ । તથા કર્મસુ વર્તેત સમર્થો ધર્મમાચરેત્ ॥

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
પ્રજાનામનુકમ્પાર્થં ગીતં રાજ્ઞા વિચખ્યુના ॥

છિન્નસ્થૂણં વૃપં દૃષ્ટ્વા વિરાવં ચ ગવાં ભૃશમ્ ।
ગોગૃહે યજ્ઞવાટે ચ પ્રેક્ષમાણઃ સ પાર્થિવઃ ॥

સ્વસ્તિ ગોભ્યોઽસ્તુ લોકેષુ તતો નિર્વચનં કૃતમ્ ।
હિંસાયાં હિ પ્રવૃત્તાયામાશીરેષા તુ કલ્પિતા ॥

અવ્યવસ્થિતમર્યાદૈર્વિમૂઢૈર્નાસ્તિકૈર્નરૈઃ ।
સંશયાત્મભિરવ્યક્તૈર્હિંસા સમનુદર્શિતા ॥

સર્વકર્મગ્વહિંસાં હિ ધર્માત્મા મનુરબ્રવીત્ ।
કામકારાદ્વિહિંસન્તિ બહિર્વેદ્યાં પશૂન્નરાઃ ॥

તસ્માત્પ્રમાણતઃ કાર્યો ધર્મઃ સૂક્ષ્મો વિજાનતા ।
અહિંસા હ્યેવ સર્વેભ્યો ધર્મેભ્યો જ્યાયસી મતા ॥

ઉપોષ્ય સંશિતો ભૂત્વા હિત્વા વેદકૃતાં શુચિઃ ।
આચાર ઇત્યનાચારઃ કૃપણાઃ ફલહેતવઃ ॥

યદિ ચ્છિન્દન્તિ વૃક્ષાંશ્ચ યૂપાંશ્ચોદ્દિશ્ય માનવાઃ ।
વૃથા માંસાનિ ખાદન્તિ નૈપ ધર્મઃ પ્રશસ્યતે ॥

સુરાં મત્સ્યાન્મધુ માંસમાસવં કૃસરૌદનમ્ । ધૂર્તૈઃ પ્રવર્તિતં હ્યેતન્નૈતદ્વેદેષુ કલ્પિતમ્ ।
કામાન્મોહાચ્ચ લોભાચ્ચ લૌલ્યમેતત્પ્રવર્તિતમ્ ॥

વિષ્ણુમેવાભિજાનન્તિ સર્વયજ્ઞેષુ બ્રાહ્મણાઃ ।
પાયસૈઃ સુમનોભિશ્ચ તસ્યૈવ યજનં સ્મૃતમ્ ॥

યજ્ઞિયાશ્ચૈવ યે વૃક્ષા વેદેષુ પરિકલ્પિતાઃ । યચ્ચાપિ કિઞ્ચિત્કર્તવ્યમન્યચ્ચોક્ષૈઃ સુસંસ્કૃતમ્ ।
મહાસત્વૈઃ શુદ્ધભાવૈઃ સર્વં દેવાર્હમેવ તત્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

શરીરમાપદશ્ચાપિ વિવદન્ત્યવિહંસતઃ ।
કથં યાત્રા શરીરસ્ય નિરારમ્ભસ્ય સેત્સ્યતે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

યથા શરીરં ન ગ્લાયેન્નેયાન્મૃત્યુવશં યથા ।
તથા કર્મસુ વર્તેત સમર્થો ધર્મમાચરેત્ ॥