મહાભારત · અધ્યાય 12.270

સદ્ભિર્વા યદિ વાઽસદ્ભિઃ પન્થાનમિમમાશ્રિતઃ ।
પ્રત્યક્ષં ક્રિયતાં સાધુ તતો જ્ઞાસ્યસિ તદ્યથા ॥

એતે શકુન્તા બહવઃ સમન્તાદ્વિચરન્તિ હ ।
તવોત્તમાઙ્ગે સમ્ભૂતાઃ શ્યેનાશ્ચાન્યાશ્ચ જાતયઃ ॥

આહૂયૈનાન્મહાબ્રહ્મન્વિશમાનાંસ્તતસ્તતઃ ।
પશ્યેમાન્હસ્તપાદૈશ્ચ શ્લિષ્ટાન્દેહેષુ સર્વશઃ ॥

સમ્ભાવયન્તિ પિતરં ત્વયા સમ્ભાવિતાઃ સ્વગાઃ ।
અસંશયં પિતા વૈ ત્વં પુત્રાનાહ્વય જાજલે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

તતો જાજલિના તેન સમાહૂતાઃ પતત્રિણઃ ।
વાચમુચ્ચારયન્તિ સ્મ ધર્મસ્ય વચનાત્કિલ ॥
તુલાધાર ઉવાચ ।

અહિંસાદિ કૃતં કર્મ ઇહ ચૈવ પરત્ર ચ ।
શ્રદ્ધાં નિહન્તિ વૈ બ્રહ્મન્સા હતા હન્તિ તં નરમ્ ॥

સમાનાં શ્રદ્દધાનાનાં સંયતાનાં સુચેતસામ્ ।
કુર્વતાં યજ્ઞ ઇત્યેવ ન યજ્ઞો જાતુ નેષ્યતે ॥

શ્રદ્ધા વૈ સાત્વિકી દેવી સૂર્યસ્ય દુહિતા દ્વિજ ।
સાવિત્રી પ્રસવિત્રી ચ હવિર્વાઙ્ભનસી તતઃ ॥

વાગ્વૃદ્ધં ત્રાયતે શ્રદ્ધા મનોવૃદ્ધં ચ જાજલે ।
શ્રદ્ધાવૃદ્ધં વાઙ્ભનસી ન યજ્ઞસ્ત્રાતુમર્હતિ ॥

અત્ર ગાથા બ્રહ્મગીતાઃ કીર્તયન્તિ પુરાવિદઃ ।
શુચેરશ્રદ્દધાનસ્ય શ્રદ્દધાનસ્યર ચાશુચેઃ ॥

દેવા વિત્તમમન્યન્ત સદૃશં યજ્ઞકર્મણિ ।
શ્રોત્રિયસ્ય કદર્યસ્ય વદાન્યસ્ય ચ વાર્ધુષેઃ ॥

મીમાંસિત્વોભયં દેવાઃ સમમન્નમકલ્પયન્ ।
પ્રજાપતિસ્તાનુવાચ વિષમં કૃતમિત્યુત ॥

શ્રદ્ધાપૂતં વદાન્યસ્ય હતમશ્રદ્ધયેતરત્ ।
ભોજ્યમન્નં વદાન્યસ્ય કદર્યસ્ય ન વાર્ધુષેઃ ॥

અશ્રદ્દધાન એવૈકો દેવાનાં નાર્હતે હવિઃ ।
તસ્યૈવાન્નં ન ભોક્તવ્યમિતિ ધર્મવિદો વિદુઃ ॥

અશ્રદ્ધા પરમં પાપં શ્રદ્ધા પાપપ્રમોચની ।
જહાતિ પાપં શ્રદ્ધાવાન્સર્પો જીર્ણામિવ ત્વચમ્ ॥

જ્યાયસી યા પવિત્રાણાં નિવૃત્તિઃ શ્રદ્ધયા સહ ।
નિવૃત્તશીલદોષો યઃ શ્રદ્ધાવાન્પૂત એવ સઃ ॥

કિં તસ્ય તપસા કાર્યં કિં વૃત્તેન કિમાત્મના ।
શ્રદ્ધામયોઽયં પુરુષો યો યચ્છ્રદ્ધઃ સ એવ સઃ ॥

ઇતિ ધર્મઃ સમાખ્યાતઃ સદ્ભિર્ધર્માર્થદર્શિભિઃ ।
વયં જિજ્ઞાસમાનાસ્તુ સમ્પ્રાપ્તા ધર્મદર્શનાત્ ॥

શ્રદ્ધાં કુરુ મહાપ્રાજ્ઞ તતઃ પ્રાપ્સ્યસિ યત્પરમ્ ॥
જાજલિરુવાચ ।

ન વૈ મુનીનાં શૃણુમશ્ચ તત્વં પૃચ્છામિ તે વાણિજ તત્વમેતત્ ।
પૂર્વે હિ પૂર્વેઽપ્યનવેક્ષમાણા નાતઃ પરં તે ઋષયઃ સ્થાપયન્તિ ॥

યસ્મિન્નેવાનુતીર્થેન પશવઃ પ્રાપ્નુયુઃ સુખમ્ । પત્નીવ્રતેન વિધિના પ્રકરોતિ નિયોજયન્ ।
શ્રદ્ધાવાઞ્શ્રદ્દધાનશ્ચ ધર્મશ્ચૈવ હિ વાણિજ ॥
તુલાધાર ઉવાચ ।

સ્વવર્ત્મનિ સ્થિતશ્ચૈવ ગરીયાનેવ જાજલે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

તતોઽચિરેણ કાલેન તુલાધારઃ સ એવ ચ । દિવં ગત્વા મહાપ્રાજ્ઞૌ વિહરેતાં યથાસુખમ્ ।
સ્વંસ્વં સ્થાનમુપાગમ્ય સ્વકર્મફલનિર્મિતમ્ ॥

એવં બહુવિધાર્થં ચ તુલાધારેણ ભાપિતમ્ ।
સમ્યક્ચૈવમુપાલબ્ધો ધર્મશ્ચોક્તઃ સનાતનઃ ॥

તસ્ય વિખ્યાતવીર્યસ્ય શ્રુત્વા વાક્યાનિ જાજલિઃ ।
તુલાધારસ્ય કૌન્તેય શાન્તિમેવાન્વપદ્યત ॥

સમાનાં શ્રદ્દધાનાનાં યુક્તાનાં ચ યથાબલમ્ । કુર્વતાં યજ્ઞ ઇત્યેવ નાયજ્ઞો જાતુ નેષ્યતે ॥

એવં બહુમતાર્થં ચ તુલાધારેણ ભાષિતમ્ ।
યથૌપમ્યોપદેશેન કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥