મહાભારત · અધ્યાય 12.171

અથ તત્ર મહાર્ચિષ્માનનલો વાતસારથિઃ ।
તસ્યાવિદૂરે રક્ષાર્થં ખગેન્દ્રેણ કૃતોઽભવત્ ॥

સ ચાપિ પાર્શ્વે સુષ્વાપ વિશ્વસ્તો બકરાટ્ તદા ।
કૃતઘ્નસ્તુ સ દુષ્ટાત્મા તં જિઘાંસુરજાગરીત્ ॥

તતોઽલાતેન દીપ્તેન સ સુપ્તં નિજઘાન તમ્ ।
નિહત્ય ચ મુદા યુક્તઃ સોઽનુબન્ધં ન દૃષ્ટવાન્ ॥

સ તં વિપક્ષરોમાણં કૃત્વાઽગ્નાવપચત્તદા ।
તં ગૃહીત્વા સુવર્ણં ચ યયૌ દ્રુતતરં દ્વિજઃ ॥

તતો દાક્ષાયણીપુત્રં નાગતં તં તુ ભારત । વિરૂપાક્ષશ્ચિન્તયન્વૈ હૃદયેન વિદૂયતા ॥

તતોઽન્યસ્મિન્ગતે ચાહ્નિ વિરૂપાક્ષોઽબ્રવીત્સુતમ્ । ન પ્રેક્ષે રાજધર્માણમદ્ય પુત્ર ખગોત્તમમ્ ।

સ પૂર્વસન્ધ્યાં બ્રહ્માણં વન્દિતું યાતિ સર્વદા ।
માં ચાદૃષ્ટ્વા કદાચિત્સ ન ગચ્છતિ ગૃહં ખગઃ ॥

દ્વિરાત્રમુભયોઃ સન્ધ્યોર્નાભ્યગચ્છન્મમાલયમ્ ।
તસ્માન્ન શુદ્ધ્યતે ભાવો મમ સ જ્ઞાયતાં સુહૃત્ ॥

સ્વાધ્યાયેન વિયુક્તો હિ બ્રહ્મવર્ચસવર્જિતઃ ।
સ ગતસ્તત્ર મે શઙ્કા હન્યાત્તં સ દ્વિજાધમઃ ॥

દુરાચારઃ સ દુર્બુદ્ધિરિઙ્ગિતૈર્લક્ષિતો મયા । નિષ્કૃપો દારુણાકારો દુષ્ટો દસ્યુરિવાધમઃ ।
ગૌતમઃ સ ગતસ્તત્ર તેનોદ્વિગ્નં મનો મમ ॥

પુત્ર શીઘ્રમિતો ગત્વા રાજધર્મનિવેશનમ્ ।
જ્ઞાયતાં સ વિશુદ્ધાત્મા યદિ જીવતિ વા ચિરમ્ ॥

સ એવમુક્તસ્ત્વરિતો રક્ષોભિઃ સહિતો યયૌ ।
* ન્યગ્રોધે રાજધર્માણમપશ્યન્નિહતં તતઃ ॥

રુદિત્વા બહુશસ્તસ્મૈ વિલપ્ય ચ સ રાક્ષસઃ ।
ગતો રોષસમાવિષ્ટો ગૌતમગ્રહણાય વૈ ॥

ગૃહીતો ગૌતમઃ પાપો રક્ષોભિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતૈઃ ।
રાજધર્મશરીરસ્ય કઙ્કાલશ્ચાપ્યથો ધૃતઃ ॥

મનુવ્રજં તુ નગરં યાતુધાનાસ્તતો ગતાઃ ।
ક્રોધરક્તેક્ષણા ઘોરા ગૌતમસ્ય વધે ધૃતાઃ ॥

પાર્થિવસ્વાગ્રતો ન્યસ્તઃ કઙ્કાલો રાજધર્મણઃ ।
તં દૃષ્ટ્વા વિમના રાજા સામાત્યઃ સગણોઽભવત્ ॥

આર્તરાવો મહાનાસીદ્ગૃહે તસ્ય મહાત્મનઃ ।
સમુત્થિતઃ સ્રીસઙ્ઘસ્ય નિહતે કાશ્યપાત્મજે ॥

રાજા ચૈવાબ્રવીત્પુત્રં પાપોઽયં વધ્યતામિતિ ॥
રાક્ષમા ઊચુઃ ।

અસ્ય માંસં વયં સર્વે ખાદિષ્યામઃ સમાગતાઃ । પાપકૃત્પાપકર્મા ચ પાપાત્મા પાપમાસ્થિતઃ ।
હન્તવ્ય એવ પાપાત્મા કૃતઘ્નો નાત્ર સંશયઃ ॥
વિરૂપાક્ષ ઉવાચ ।

કૃતઘ્નં પાપકર્માણાં ન ભક્ષયિતુમુત્સહે ।
દાસેભ્યો દીયતામેપ મિત્રધ્રુક્પુરુપાધમઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

દાસાઃ સર્વે સમાહૂતા યાતુધાનાસ્તથા પરે ।
નેચ્છન્તિ સ્મ કૃતઘ્નં તં ખાદિતું પુરુષોત્તમ ॥

શિરોભિશ્ચાગતા ભૂમિં મહારાજ તતો બલાત્ ।
માનાર્થં જાતુ નિર્બન્ધં કિલ્વિષં દાતુમર્હસિ ॥

યાતુધાના નૃપેણોક્તાઃ પાપકર્મા વિશસ્યતામ્ ।
દહ્યતાં ત્યજ્યતાં વાઽયં દર્શનાદપનીયતામ્ ॥

તતસ્તે રુપિતા દાસાઃ શૂલપટ્ટસપાણયઃ ।
ખણ્ડશો વિકૃતં હત્વા ક્રવ્યાદ્ભ્યો હ્યદદુસ્તદા ॥

ક્રવ્યાદાસ્ત્વપિ રાજેન્દ્ર નેચ્છન્તિ પિશિતાશનાઃ ।
મૃતાનપિ હિ ક્રવ્યાદાઃ કૃતઘ્નાન્નોપભુઞ્જતે ॥

બ્રહ્મસ્વહરણે ચોરે બ્રહ્મઘ્ને ગુરુતલ્પગે ।
નિષ્કૃતિર્વિહિતા સદ્ભિઃ કૃતઘ્ને નાસ્તિ નિષ્કૃતિઃ ॥

મિત્રદ્રુહં કૃતઘ્નં ચ નૃશંસં ચ નરાધમમ્ ।
ક્રવ્યાદાઃ કિમયશ્ચૈવ નોપભુઞ્જન્તિ વૈ સદા ॥