મહાભારત · અધ્યાય 12.172

વિદ્વાન્સંસ્કારયામાસ પાર્થિવો રાજધર્મણઃ ।
ગન્ધૈર્બહુભિરવ્યગ્રો દાહયામાસ પૂજિતમ્ ॥

તસ્ય દેવસ્ય વચનાદિન્દ્રસ્ય બકરાડિહ ।
તેનૈવામૃતસિક્તાશ્ચ પુનઃ સઞ્જીવિતો બકઃ ॥

રાજધર્માઽપિ તં પ્રાહ સહસ્રાક્ષમરિન્દમમ્ ।
ગૌતમો બ્રાહ્મણઃ ક્વાઽસૌ મુચ્યતાં મત્પ્રિયઃ સખા ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

તસ્ય વાક્યં સમાજ્ઞાય કૌશિકઃ સુરસત્તમઃ ।
ગૌતમં હ્યભ્યનુજ્ઞાપ્ય પ્રીતોઽથ ગમનોત્સુકઃ ॥

પ્રતીતઃ સ ગતઃ સૌમ્યો રાજધર્મા સ્વમાલયમ્ ।
નૃશંસો ગૌતમો મુક્તો મિત્રધ્રુક્પુરુષાધમઃ ॥

સભાણ્ડોપસ્કરો યાતઃ સ તદા શબરાલયમ્ ।
તત્રાસૌ શબરી દેહે પ્રસૂતો નિરયોપમે ॥

એષ શાપો મહાંસ્તત્ર મુક્તઃ સુરગણૈસ્તદા ॥

દગ્ધે રાક્ષસરાજેન ખગરાજે પ્રતાપિના ।
ચિતાયાઃ પાર્શ્વતો દોગ્ધ્રી સુરભિર્જીવયચ્ચ તમ્ ॥

તસ્યા વક્રાચ્ચ્યુતઃ ફેનો દુગ્ધમાત્રસ્તદાઽનઘ ।
સમીરણાહૃતો યાતશ્ચિતાં તાં રાજધર્મણઃ ॥

દેવરાજસ્તતઃ પ્રાપ્તો વિરૂપાક્ષપુરં તદા । વિરૂપાક્ષોઽપિ તં શક્રમયાચત પુનઃ પુનઃ ।
કાશ્યપશ્ય સુતો દેવ ભ્રાતા મે જીવતામિતિ ॥

વિરૂપાક્ષમુવાચેદમીશ્વરઃ પાકશાસનઃ ।
બ્રહ્મણા વ્યાહૃતો રોષાદ્રાજધર્મા કદાચન ॥

યસ્માત્ત્વં નાગતો દ્રષ્ટું મમ નિત્યમિમાં સભામ્ ।
તસ્માદ્બકો ભવાન્ભાવી ધર્મશીલઃ પરાત્મવિત્ ॥

આગમિષ્યતિ તે વાસં કદાચિત્પાપકર્મકૃત્ ।
શબરાવાસગો વિપ્રઃ કૃતઘ્નો વૃષલીપતિઃ ॥

યદા નિહન્તા મોક્ષસ્તે તદા ભાવીત્યુવાચ તમ્ ।
તસ્માદેષ ગતો લોકં બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

સ ચાપિ નિરયં પ્રાપ્તો દુષ્કૃતિઃ કુલપાંસનઃ ॥

એતચ્છ્રુત્વા સભામધ્યે તદ્વાક્યં નારદેરિતમ્ ।
મયાઽપિ તવ રાજેન્દ્ર યથાવદનુવર્ણિતમ્ ॥

બ્રહ્મઘ્ને ચ સુરાપે ચ ચોરે ભ્રષ્ટવ્રતે તથા ।
નિષ્કૃતિર્વિહિતા રાજન્કૃતઘ્ને નાસ્તિ નિષ્કૃતિઃ ॥

કુતઃ કૃતઘ્નસ્ય યશઃ કુતઃ સ્થાનં કુતઃ સુખમ્ ।
અશ્રદ્ધેયઃ કૃતઘ્નો હિ કૃતઘ્ને નાસ્તિ નિષ્કૃતિઃ ॥

મિત્રદ્રોહો ન કર્તવ્યઃ પુરુષેણ વિશેષતઃ ।
મિત્રધ્રુઙ્ગિરયં ઘોરં નરકં પ્રતિપદ્યતે ॥

કૃતજ્ઞમનસા ભાવ્યં મિત્રભાવેન ચાનઘ ।
મિત્રાત્પ્રભવતે સર્વં મિત્રં ધન્યતરં સ્મૃતમ્ ॥

અર્થાદ્વા મિત્રલાભાદ્વા મિત્રલાભો વિશિષ્યતે ।
સુલભા મિત્રતોઽર્થાસ્તુ મિત્રેણ યતિતું ક્ષમમ્ ॥

મિત્રં ચાભિમતં સ્નિગ્ધં ફલં ચાપિ સતાં ફલમ્ ।
સત્કારૈઃ સ્વજનોપેતઃ પૂજયેત વિચક્ષણઃ ॥

પરિત્યાજ્યો બુધૈઃ પાપઃ કદર્યઃ કુલપાંસનઃ ।
મિત્રદ્રોહી કુલાઙ્ગારઃ પાપકર્મા કુલાધમઃ ॥

એષા સજ્જનસાન્નિધ્યે પ્રજ્ઞા પ્રોક્તા મયાઽનઘ ।
મિત્રદુહિ કૃતઘ્ને ચ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા તતો વાક્યં ભીષ્મેણોક્તં મહાત્મના ।
યુધિષ્ઠિરઃ પ્રીતમના બભૂવ જનમેજય ॥