મહાભારત · અધ્યાય 12.137

અનાગતવિધાતા ચ પ્રત્યુત્પન્નમતિશ્ચ યઃ ।
દ્વાવેતૌ સુખમેધેતે દીર્ઘસૂત્રી વિનશ્યતિ ॥

અત્રૈવ ચેદમવ્યગ્રં શૃણ્વાખ્યાનમનુત્તમમ્ ।
દ્રીર્ઘસૂત્રમુપાશ્રિત્ય કાર્યાકાર્યવિનિશ્ચયે ॥

નાતિગાધે જલસ્થાને સુહૃદઃ કુશલાસ્ત્રયઃ ।
પ્રભૂતમત્સ્યે કૌન્તેય બભૂવુઃ સહચારિણઃ ॥

તત્રૈકઃ પ્રાપ્તકાલજ્ઞો દીર્ઘદર્શી તથાઽપરઃ ।
દીર્ઘસૂત્રશ્ચ તત્રૈકસ્ત્રયાણાં જલચારિણામ્ ॥

ક્રદાચિત્તજ્જલસ્થાનં મત્સ્યબન્ધાઃ સમન્તતઃ ।
સ્રાવયામાસુરથો નિમ્નેષુ વિવિધૈર્મુખૈઃ ॥

ક્ષીયમાણં તદ્બુદ્ધ્વા જલસ્થાનં ભયાગમે ।
અબ્રવીદ્દીર્ઘદર્શી તુ તાવુભૌ સુહૃદૌ તદા ॥

જ્ઞયમાપત્સમુત્પન્ના સર્વેષાં સલિલૌકસામ્ ।
શીઘ્રમન્યત્ર ગચ્છામઃ પન્થા યાવન્ન શુષ્યતિ ॥

અનાગતમનર્થં હિ સુનયૈર્યઃ પ્રબાધતે ।
સ ન સંશયમાપ્નોતિ તથાઽન્યત્ર વ્રજામહે ॥

શીર્ઘસૂત્રસ્તુ યસ્તત્ર સોઽબ્રવીત્સમ્યગુષ્યતામ્ ।
ન તુ કાર્યા ત્વરા તાવદિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ॥

અથ સમ્પ્રતિપત્તિજ્ઞસ્ત્વબ્રવીદ્દીર્ઘદર્શિનમ્ ।
પ્રાપ્તે કાલે ન મે કિઞ્ચિન્ન્યાયતઃ પરિહાસ્યતે ॥

એવપ્નુક્તો નિરાક્રામદ્દીર્ઘદર્શી મહામતિઃ ।
અગામ સ્રોતસૈકેન ગમ્ભીરં સલિલાશયમ્ ॥

તતઃ પ્રસૃતતોયં તં પ્રસમીક્ષ્ય જલાશયમ્ ।
બબન્ધુર્વિવિધૈર્યોગૈર્મત્સ્યાન્મત્સ્યોપજીવિનઃ ॥

વિલોડ્યમાને તસ્મિંસ્તુ સ્રુતતોયે જલાશયે ।
અગચ્છદ્ગ્રહણં તત્ર દીર્ઘસૂત્રઃ સહાપરૈ---- ॥

ઉદ્દાનં ક્રિયમાણં તુ મત્સ્યાનાં ------ ।
પ્રવિશ્યાન્તરમન્યેષામગ્રસત્પ્રતિ------- ॥

ગ્રસ્તમેવ તદુદ્દાનં ગૃહીત્વા----સઃ ।
સર્વાનેવ ચ તાંસ્તત્ર તે વિ--- ઇતિ ॥

તતઃ પ્રક્ષાલ્યમાનેષુ મત્સ્યેષુ વિપુલે જલે ।
ત્વક્ત્વા રજ્જું પ્રમુક્તોસૌ શીઘ્રં સમ્પ્રતિપત્તિમાન્ ॥

દીર્ઘસૂત્રસ્તુ મન્દાત્મા હીનેયુદ્ધિરચેતનઃ ।
મરણં પ્રાપ્તવાન્મૂઢો યથૈવોપહતેન્દ્રિયઃ ॥

એવં પ્રાપ્તતમં કાલં યો મોહાન્નાવબુધ્યતે ।
સ વિનશ્યતિ વૈ ક્ષિપ્રં દીર્ઘસૂત્રો યથા ઝષઃ ॥

આદૌ ન કુરુતે શ્રેયઃ કુશલોઽસ્મીતિ યઃ પુમાન્ ।
સ હિ સંશયમાપ્નોતિ યથા સમ્પ્રતિપત્તિમાન્ ॥

અનાગતવિધાતા ચ પ્રત્યુત્પન્નમતિશ્ચ યઃ ।
દ્વાવેતૌ સુખમેધેતે દીર્ઘસૂત્રી વિનશ્યતિ ॥

કાષ્ઠા કલા મુહૂર્તાશ્ચ દિનરાત્ર્યઃ ક્ષણા લવાઃ ।
માસાઃ પક્ષાઃ ષડૃતવઃ કાલઃ સંવત્સરાણિ ચ ॥

પૃથિવી દેશ ઇત્યુક્તઃ સ ચ કાલો ન દૃશ્યતે ।
અભિપ્રેતાર્થસિદ્ધ્યર્થં દૂરતો ન્યાયતસ્તથા ॥

એતૌ ધર્માર્થશાસ્ત્રેષુ મોક્ષશાસ્ત્રેષુ ચર્ષિભિઃ ।
પ્રધાનાવિતિ નિર્દિષ્ટૌ કામે ચાભિમતૌ નૃણામ્ ॥

પરીક્ષ્યકારી યુક્તશ્ચ સ સમ્યગુપપાદયેત્ ।
દેશકાલાવભિપ્રેતૌ તોભ્યાં ફલમવાપ્નુયાત્ ॥