મહાભારત · અધ્યાય 12.133

સ્વરાષ્ટ્રાત્પરરાષ્ટ્રાચ્ચ કોશં સઞ્જનયેન્નૃપઃ ।
કોશાદ્ધિ ધર્મઃ કૌન્તેય રાજ્યમૂલં પ્રવર્તતે ॥

તસ્માત્સઞ્જનયેત્કોશં સત્કૃત્ય પરિપાલયેત્ ।
પરિપાલ્યાનુગૃહ્ણીયાદેવ ધર્મઃ સનાતનઃ ॥

સ કોશઃ શુદ્ધભાવેન ન નૃશંસેન જાયતે ।
મધ્યમં પદમાસ્થાય કોશસન્ગ્રહણં ચરેત્ ॥

અબલસ્ય કુતઃ કોશો હ્યકોશસ્ય કુતો બલમ્ ।
અબલસ્ય કુતો રાજ્યમરાજ્યે શ્રીર્ભવેત્કુતઃ ॥

ઉચ્ચૈર્વૃત્તેઃ શ્રિયો હાનિર્યથૈવ મરણં તથા ।
તસ્માત્કોશં બલં મિત્રમથ રાજા વિવર્ધયેત્ ॥

હીનકોશં હિ રાજાનમવમન્યન્તિ શત્રવઃ ।
ન ચાસ્યાલ્પે તુષ્યન્તિ કર્મણાઽપ્યુત્સહન્તિ ચ ॥

શ્રિયો હિ કારણાદ્રાજા સત્ક્રિયાં લભતે પરામ્ ।
સાઽસ્ય ગૂહતિ પાપાનિ વાસો ગુહ્યમિવ સ્ત્રિયાઃ ॥

ઋદ્ધિમસ્યાનુતપ્યન્તે પુરા વિપ્રકૃતા નરાઃ । સાલાવૃકા ઇવાજસ્નં જિઘાંસૂનેવ વિન્દતિ ।
ઈદૃશસ્ય કુતો રાજ્યં સુખં ભરતસત્તમ ॥

ઉદ્યચ્છેદેવ ન ગ્લાયેદુદ્યમો હ્યેવ પૌરુષમ્ ।
અપ્યપર્વણિ ભજ્યેત ન નમેતેહ કસ્યચિત્ ॥

અપ્યરણ્યં સમાશ્રિત્ય ચરેન્મૃગગણૈઃ સહ ।
ન ત્વેવોદ્રિક્તમર્યાદૈર્દસ્યુભિઃ સહિતશ્ચરેત્ ॥

દસ્યૂનાં સુલભા સેના રૌદ્રકર્મસુ ભારત ।
એકાન્તતો હ્યમર્યાદાત્સર્વોઽપ્યુદ્વિજતે જનઃ ॥

દસ્યવોઽપ્યભિશઙ્કન્તે નિરનુક્રોશકારિણઃ ॥

સ્થાપયેદેવ મર્યાદાં જનચિત્તપ્રસાદિનીમ્ ।
અલ્પાપ્યર્થેષુ મર્યાદા લોકે ભવતિ પૂજિતા ॥

નાયં લોકોઽસ્તિ ન પર ઇતિ વ્યવસિતો જનઃ ।
નાલં ગન્તુમિહાશ્વાસં નાસ્તિક્યભયશઙ્કિતૈઃ ॥

યથા સદ્ભિઃ પરાદાનમહિંસા દસ્યુભિસ્તથા ।
અનુરજ્યન્તિ ભૂતાનિ સમર્યાદેષુ દસ્યુષુ ॥

અયુધ્યમાનસ્યાદાનં દારામર્શઃ કૃતઘ્નતા ।
બ્રહ્મવિત્તસ્ય ચાદાનં નિઃશેષકરણં તથા ॥

સ્ત્રિયા મોષઃ પથિસ્થાનં સાધુષ્વેવ વિગર્હિતમ્ ।
સદોષ એવ ભવતિ દસ્યુરેતાનિ વર્જયેત્ ॥

અભિસન્દધતે યે ચ વિનાશાયાસ્ય ભારત ।
સશેષમેવોપલભ્ય કુર્વન્તીતિ વિનિશ્ચયઃ ॥

તસ્માત્સશેષં કર્તવ્યં સ્વાધીનમપિ દસ્યુભિઃ ।
ન બલસ્થોઽહમસ્મીતિ નૃશંસાનિ સમાચરેત્ ॥

સશેષકારિણસ્તત્ર શેષં પશ્યન્તિ સર્વશઃ ।
નિઃશેષકારિણો નિત્યં નિઃશેષકરણાદ્ભયમ્ ॥