મહાભારત · અધ્યાય 12.132

હીને પરમકે ધર્મે સર્વલોકાતિલઙ્ઘને ।
સર્વસ્મિન્દસ્યુસાદ્ભૂતે પૃથિવ્યામુપજીવને ॥

કેન સ્વિદ્બ્રાહ્મણો જીવેજ્જઘન્યે કાલ આગતે ।
અસન્ત્યજન્પુત્રપૌત્રાનનુક્રોશાત્પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

વિજ્ઞાનબલમાસ્થાય જીવિતવ્યં તથા ગતે ।
સર્વં સાધ્વર્થમેવેદમસાધ્વર્થં ન કિઞ્ચન ॥

અસાધુભ્યોઽર્થમાદાય સાધુભ્યો યઃ પ્રયચ્છતિ ।
આત્માનં સન્ક્રમં કૃત્વા કૃચ્છ્રધર્મકૃદેવ સઃ ॥

અરોષેણાત્મનો રાજન્રાજ્યે સ્થિતિમકોપયન્ ।
અદત્તમપ્યાદદીત્ ભ્રાતુર્વિત્તં મમેતિ વા ॥

વિજ્ઞાનબલપૂતો યો વર્તતે નિન્દિતેષ્વપિ ।
વૃત્તિવિજ્ઞાનવાન્ધીરઃ કસ્તં વક્તુમિહાર્હતિ ॥

યેષાં બહુકૃતા બુદ્ધિસ્તેષામન્યા ન રોચતે ।
યજસા તે પ્રવર્તન્તે બલવન્તો યુધિષ્ઠિર ॥

યદૈવ પ્રકૃતં શાસ્ત્રં જનસ્તદનુવર્તતે ।
યદૈવમધ્યાસેવન્તે મેધ્રાવી વાઽપ્યથોત્તરમ્ ॥

ઋત્વિક્પુરોહિતાચાર્યાન્સત્કૃતાનભિસત્કૃતાન્ ।
ન બ્રાહ્મણાન્ઘાતયીત દોષાન્પ્રાપ્નોતિ ઘાતયન્ ॥

એતત્પ્રમાણં લોકસ્ય ચક્ષુરેતત્સાતનમ્ ।
તત્પ્રમાણોઽવગાહેત તેન તત્સાધ્વસાધુ વા ॥

હવો ગ્રામવાસ્તવ્યા દોષાન્બ્રૂયુઃ પરસ્પરમ્ ।
ન તેષાં વચનાદ્રાજા સત્કુર્યાદ્ધાતયીત વા ॥

ન વાચ્યઃ પરિવાદો વૈ ન શ્રોતવ્યઃ કથઞ્ચન ।
કર્ણૌ તત્ર પિધાતવ્યૌ ગન્તવ્યં વા તતોઽન્યતઃ ॥

ન સતાં શીલમેતદ્વૈ પરિવાદો ન પૈશુનમ્ ।
ગુણાનામેવ વક્તારઃ સન્તો નિત્યં યુધિષ્ઠિર ॥

યથા સમધુરૌ દમ્યૌ સુદાન્તૌ સાધુવાહિનૌ ।
ધુરમુદ્યમ્ય વહતસ્તથા વર્તેત વૈ નૃપઃ ॥

યથાયથાઽસ્ય બહવઃ સહાયાઃ સ્યુસ્તથા ચરેત્ ।
આચારમેવ મન્યન્તે ગરીયો ધર્મલક્ષણમ્ ॥

અપરે નૈવમિચ્છન્તિ યે શઙ્ખલિખિન્તપ્રિયાઃ ।
અર્થે ક્ષીણેઽથવા લુબ્ધાસ્તે બ્રૂયુર્વાક્યમીદૃશમ્ ॥

આર્ષમષ્યત્ર પશ્યન્તિ વિકર્મસ્થસ્ય પાતનમ્ ।
ન ચાર્ષાત્સદૃશં કિઞ્ચિત્પ્રમાણં દૃશ્યતે ક્વચિત્ ॥

દેવા હ્યપિ વિકર્મસ્થં ઘાતયન્તિ નરાધમમ્ ।
વ્યાજેન વિન્દન્વિત્તં હિ ધર્મતઃ પરિહીયતે ॥

સર્વતઃ સત્કૃતઃ સદ્ભિર્ભૂતિપ્રવરકારણૈઃ ।
હૃદયેનાભ્યનુજ્ઞાતો યો ધર્મસ્તં વ્યવસ્યતિ ॥

યશ્ચતુર્ગુણસમ્પન્નં ધર્મં વેદ સ ધર્મવિત્ ।
અહેરિવ હિ ધર્મસ્ય પદં દુઃખં ગવેષિતુમ્ ॥

યથા મૃગસ્ય વિદ્ધસ્ય મૃગવ્યાધઃ પદં નયેત્ ।
લક્ષેદ્રુધિરપાતેન તથા ધર્મપદં નયેત્ ॥

યથા સમ્યગ્વિતેન પથા ગન્તવ્યમપ્યુત ।
રાજર્ષીણાં વૃત્તમેતદેવં ગચ્છ યુધિષ્ઠિર ॥