મહાભારત · અધ્યાય 12.11

અત્રૈવોદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
તાપસૈઃ સહ સંવાદં શક્રસ્ય ભરતર્ષભ ॥

શક્યં પુનરરણ્યેષુ સુખમેતેન જીવિતુમ્ । કેચિદ્ગૃહાન્પરિત્યજ્ય વનમભ્યાગમન્દ્વિજાઃ ।
અજાતશ્મશ્રવો મન્દાઃ કુલે જાતાઃ પ્રવવ્રજુઃ ॥

ધર્મોઽયમિતિ મન્વાનાઃ સમૃદ્ધા ધર્મચારિણઃ ।
ત્યક્ત્વા ભ્રાતૄન્પિતૄંશ્ચૈવ તાનિન્દ્રોઽન્વકૃપાયત ॥

સ તાન્બભાષે મઘવાન્પક્ષીભૂત્વા હિરણ્મયઃ ।
સુદુષ્કરં મનુષ્યૈસ્તુ યત્કૃતં વિઘસાશિભિઃ ॥

પુણ્યં ભવતિ કર્મૈષાં પ્રશસ્તં ચૈવ જીવિતમ્ ।
સિદ્ધાર્થાસ્તે ગતિં મુખ્યાં પ્રાપ્તાઃ કર્મપરાયણાઃ ॥
ઋષય ઊચુઃ ।

અહો બતાયં શકુનિર્વિઘસાશાન્પ્રશંસતિ ।
અસ્માન્નૂનમયં શાસ્તિ વયં ચ વિઘસાશિનઃ ॥
શકુનિરુવાચ ।

નાહં યુષ્માન્પ્રશંસામિ પઙ્કદિગ્ધાન્રજસ્વલાન્ ।
ઉચ્છિષ્ટભોજિનો મન્દાનન્યે વૈ વિઘસાશિનઃ ॥
ઋષય ઊચુઃ ।

ઇદં શ્રેયઃ પરમિતિ વયમેવમમંસ્મહિ ।
શકુને બ્રૂહિ યચ્છ્રેયો વયં તે શ્રદ્દધામહે ॥
શકુનિરુવાચ ।

યદિ માં નાભિશઙ્કધ્વં વિભજ્યાત્માનમાત્મના ।
તતોઽહં વઃ પ્રવક્ષ્યામિ યાથાતથ્યં હિતં વચઃ ॥
ઋષય ઊચુઃ ।

શૃણુમસ્તે વચસ્તાત પન્થાનો વિદિતાસ્તવ ।
નિયોગે ચૈવ ધર્માત્મન્સ્થાતુમિચ્છામ શાધિ નઃ ॥
શકુનિરુવાચ ।

ચતુષ્પદાં ગૌઃ પ્રવરા લોહાનાં કાઞ્ચનં વરમ્ ।
શબ્દાનાં પ્રવરો મન્ત્રો બ્રાહ્મણો દ્વિપદાં વરઃ ॥

મન્ત્રોઽયં જાતકર્માદિર્બ્રાહ્મણસ્ય વિધીયતે ।
જીવતોઽપિ યથાકાલં શ્મશાનનિધનાન્તકઃ ॥

કર્માણિ વૈદિકાન્યસ્ય સ્વર્ગ્યઃ પન્થાસ્ત્વનુત્તમઃ । અથ સર્વાણિ કર્માણિ મન્ત્રસિદ્ધાનિ ચક્ષતે ।
આમ્નાયદૃઢવાદીનિ તથા સિદ્ધિરિહેષ્યતે ॥

માસાર્ધમાસા ઋતવ આદિત્યશશિતારકમ્ ।
ગ્રસન્તે કર્મ ભૂતાનિ તદિદં કર્મશંસિનામ્ ॥

સિદ્ધિક્ષેત્રમિદં પુણ્યમયમેવાશ્રમો મહાન્ ॥

અથ યે કર્મ નિન્દન્તો મનુષ્યાઃ કાપથં ગતાઃ ।
મૂઢાનામર્થહીનાનાં તેષામેનસ્તુ વિદ્યતે ॥

દેવવંશાન્પિતૃવંશાન્બ્રહ્મવંશાંશ્ચ શાશ્ચતાન્ ।
સન્ત્યજ્ય મૂઢા વર્તન્તે તતો યાન્ત્યશુચીન્પથઃ ॥

એતદ્વોઽસ્તુ તપોયુક્તં દદામીત્યૃષિચોદિતમ્ ।
તસ્માત્તદધ્યાવસતસ્તપસ્વિત્વમિહોચ્યતે ॥

દેવવંશાન્બ્રહ્મવંશાન્પિતૃવંશાંશ્ચ શાશ્વતાન્ ।
સંવિભજ્ય ગુરોશ્ચર્યાં તદ્વૈ દુષ્કરમુચ્યતે ॥

દેવા વૈ દુષ્કરં કૃત્વા વિભૂતિં પરમાં ગતાઃ ।
તસ્માદ્ગાર્હસ્થ્યમુદ્વોઢું દુષ્કરં પ્રબ્રવીમિ વઃ ॥

તપઃ શ્રેષ્ઠં પ્રજાનાં હિ મૂલમેતન્ન સંશયઃ ।
કુટુમ્વવિધિનાઽનેન યસ્મિન્સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥

એતદ્વિદુસ્તપો વિપ્રા દ્વન્દ્વાતીતા વિમત્સરાઃ ।
એતસ્માદ્વનમધ્યે તુ લોકેષુ તપ ઉચ્યતે ॥

દુરાધર્ષં પદં ચૈવ ગચ્છન્તિ વિઘસાશિનઃ ।
સાયમ્પ્રાતર્વિભજ્યાન્નં સ્વકુટુમ્બે યથાવિધિ ॥

દત્ત્વાઽતિથિભ્યો દેવેભ્યઃ પિતૃભ્યઃ સ્વજનાય ચ ।
અવશિષ્ટાનિ યેઽશ્નન્તિ તાનાહુર્વિઘસાશિનઃ ॥

તસ્માત્સ્વધર્મમાસ્થાય સુવ્રતાઃ સત્યવાદિનઃ ।
લોકસ્ય ગુરવો ભૂત્વા તે ભવન્ત્યનુપસ્કૃતાઃ ॥

ત્રિદિવં પ્રાપ્ય શક્રસ્ય સ્વર્ગલોકે વિમત્સરાઃ ।
વસન્તિ શાશ્વતાન્વર્ષાઞ્જના દુષ્કરકારિણઃ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

તતસ્તે તદ્વચઃ શ્રુત્વા ધર્માર્થસહિતં હિતમ્ ।
ઉત્સૃજ્ય નાસ્તિકમતિં ગાર્હસ્થ્યં ધર્મમાશ્રિતાઃ ॥

તસ્માત્ત્વમપિ સર્વજ્ઞ ધૈર્યમાલમ્બ્ય શાશ્વતમ્ ।
પ્રશાધિ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં હતામિત્રાં નરોત્તમ ॥