મહાભારત · અધ્યાય 12.105

અથ ચેત્પૌરુષં કિઞ્ચિત્ક્ષત્રિયાત્મનિ પશ્યસિ ।
બ્રવીમ્યહં તુ તે નીતિં રાજ્યસ્ય પ્રતિપત્તયે ॥

તાં ચચ્છક્ષ્યસ્યનુષ્ઠાતું કર્મ ચૈવ કરિષ્યસિ ।
શૃણુ સર્વમશેષેણ યત્તે વક્ષ્યામિ તત્ત્વતઃ ॥

આચરિષ્યસિ ચેત્કર્મ મહતોઽર્થાનવાપ્સ્યસિ । રાજ્યં વા રાજ્યમન્ત્રં વા મહતીં વા પુનઃ શ્રિયમ્ ।
યદ્યેતદ્રોચતે રાજન્પુનર્બ્રૂહિ બ્રવીમિ તે ॥
રાજોવાચ ।

બ્રવીતુ ભગવાન્નીતિમભિપન્નોઽસ્મ્યધીહિ ભો ।
અમોઘ એવ મેઽદ્યાસ્તુ ત્વયા સહ સમાગમઃ ॥
મુનિરુવાચ ।

હિત્વા માનં ચ દમ્ભં ચ ક્રોધં હર્ષ ભયં તથા । પ્રત્યમિત્રાણિ સેવસ્વ પ્રણિપત્ય કૃતાઞ્જલિઃ ।
તમુત્તમેન શૌચેન કર્મણા ચાવધારય ॥

દાતુમર્હતિ તે વિત્તં વૈદેહઃ સત્યવિક્રમઃ ।
પ્રમાણં સર્વભૂતેષુ પ્રગ્રહં ચ ગમિષ્યસિ ॥

તતઃ સહાયાન્સોત્સાહાઁલ્લપ્સ્યસેઽવ્યસનાઞ્શુચીન્ । વર્તમાનઃ સ્વશાસ્ત્રે વૈ સંયતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ ।
અભ્યુદ્ધરતિ ચાત્માનં પ્રસાદયતિ ચ પ્રજાઃ ॥

તેનૈવ ત્વં ધૃતિમતા શ્રીમતા ચાપિ સત્કૃતઃ ।
પ્રમાણં સર્વભૂતેષુ ગત્વા ચ ગ્રહણં મહત્ ॥

તતઃ સુહૃદ્બલં લબ્ધ્વા મન્ત્રયિત્વા સુમન્ત્રિતમ્ । સાન્ત્વેન ભેદયિત્વાઽરીન્બિલ્વં બિલ્વેન શાતય ।
પરૈર્વા સંવિદં કૃત્વા બલમપ્યસ્ય ઘાતય ॥

અલભ્યા યે શુભા ભાવાઃ સ્ત્રિયશ્ચાચ્છાદનાનિ ચ ।
શય્યાસનાનિ યાનાનિ મહાર્હાણિ ગૃહાણિ ચ ॥

પક્ષિણો મૃગજાતાનિ રસગન્ધાઃ ફલાનિ ચ ।
તેષ્વેવ સજ્જયેથાસ્ત્વં યથા નશ્યેત્સ્વયં પરઃ ॥

યદ્યેવં પ્રતિષેદ્ધવ્યો યદ્યુપેક્ષણમર્હતિ । સદૈવ રાજશાર્દૂલ વિદુષા હિતમિચ્છતા ।
ન જાતુ વિવૃતઃ કાર્યઃ શત્રુઃ સુનયમિચ્છતા ॥

વસસ્વ પુરમામિત્રં વિષયે મિત્રસમ્મતઃ ।
ભજસ્વ શ્વેતકાકીયૈર્મિત્રધર્મમનથૈકૈઃ ॥

આરમ્ભાંશ્ચાસ્ય મહતો દુષ્કરાન્સમ્પ્રયોજય ।
નદીબન્ધવિભેદાંશ્ચ બલવદ્ભિર્વિરુધ્યતામ્ ॥

ઉદ્યાનાનિ મહાર્હાણિ શયનાન્યાસનાનિ ચ ।
પ્રીતિભોગમુખેનૈવ કોશમસ્ય વિરોચય ॥

યજ્ઞદાને પ્રશંસાસ્મૈ બ્રાહ્મણાનનુવર્તય ।
તે ત્વા પ્રિયં કરિષ્યન્તિ તચ્છેત્સ્યન્તિ વૃકા ઇવ ॥

અસંશયં પુણ્યશીલાઃ પ્રાપ્નોતિ પરમાં ગતિમ્ ।
ત્રિવિષ્ટપે પુણ્યતમં સ્થાનં પ્રાપ્નોતિ શાશ્વતમ્ ॥

કોશક્ષયે ત્વમિત્રાણાં વશં કૌસલ્ય ગચ્છતિ ।
ઉભયત્ર પ્રયુક્તસ્ય ધર્મે ચાધર્મ એવ ચ ॥

ફલાર્થમૂલમુચ્છિદ્યાત્તેન નન્દન્તિ શત્રવઃ ।
ન ચાસ્મૈ માનુષં કર્મ દૈવપ્રસ્યોપવર્ણય ॥

અસંશયં દૈવપરઃ ક્ષિપ્રમેવ વિનશ્યતિ ।
યાજયૈનં વિશ્વજિતા સર્વસ્વેન વિયુજ્યતામ્ ॥

તતો ગચ્છત્યસિદ્ધાર્થઃ પીડયાનો મહાજનમ્ ।
ત્યાગધર્મવિદં પુણ્યં કઞ્ચિદસ્યોપવર્ણય ॥

અપિ ત્યાગં બુભૂષેત કચ્ચિદ્ગચ્છેદનામયમ્ । સિદ્ધેનૌષધિયોગેન સર્વશત્રુવિનાશિના ।
ગજાનશ્વાન્મનુષ્યાંશ્ચ કૃતકૈરુપઘાતય ॥

એતે ચાન્યે ચ બહવો દમ્ભયોગાઃ સુચિન્તિતાઃ ।
શક્યા વિપહતા કર્તું ન ક્લીબેન નૃપાત્મજ ॥