મહાભારત · અધ્યાય 12.101

કિંશીલાઃ કિંસમુત્થાનાઃ કથંરૂપાશ્ચ ભારત ।
કિંસન્નાહાઃ કથંશસ્ત્રા જનાઃ સ્યુઃ સંયુગે નૃપાઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

યથાચરિતમેવાત્ર શસ્ત્રં પત્રં વિધીયતે ।
આચારાદ્ધીહ પુરુષસ્તથા કર્મસુ વર્તતે ॥

ગાન્ધારાઃ સિન્ધુસૌવીરા નખરપ્રાસયોધિનઃ ।
અભીરવઃ સુબલિનસ્તદ્વલં સર્વપારગમ્ ॥

સર્વશસ્ત્રેષુ કુશલાઃ સત્વવન્તો હ્યુશીનરાઃ ।
પ્રાચ્યા માતઙ્ગયુદ્ધેષુ કુશલાઃ કૂટયોધિનઃ ॥

તથા યવનકામ્ભોજા મધુરામભિતશ્ચ યે । એતેઽશ્વયુદ્ધકુશલા દાક્ષિણાત્યાઽસિચર્મિણઃ ।
સર્વત્ર શૂરા જાયન્તે મહાસત્વા મહાબલાઃ ॥

આવન્તિકા મહાશૂરાશ્ચતુરઙ્ગે ચ માલવાઃ ।
એકોઽપિ હિ સહસ્રસ્ય તિષ્ઠત્યભિમુખો રણે ॥

પ્રાયો દેશાઃ સમુદ્દિષ્ટા લક્ષણાનિ તુ મે શૃણુ ॥

સિંહશાર્દૂલવાઙ્ગેત્રાઃ સિંહશાર્દૂલગામિનઃ । પારાવતકુલિઙ્ગાક્ષાઃ સર્વે શૂરાઃ પ્રમાથિનઃ ।

મૃગસ્વરા દ્વીપિનેત્રા ઋષભાક્ષાસ્તથા પરે ।
પ્રમાથિનશ્ચ મન્દ્રાશ્ચ ક્રોધનાઃ કિઙ્કિણીસ્વનાઃ ॥

મેઘસ્વનાઃ ક્રૂરમુખાઃ કેચિચ્ચ કલનિસ્વનાઃ ।
જિહ્મનાસાગ્રજિહ્વાશ્ચ દૂરગા દૂરપાતિનઃ ॥

બિડાલકુબ્જાઃ સ્તબ્ધાક્ષાસ્તનુકેશાસ્તનુત્વચઃ ।
શીઘ્રાશ્ચપલચિત્તાશ્ચ તે ભવન્તિ દુરાસદાઃ ॥

ગૌરા નિમીલિતાઃ કેચિન્મૃદુપ્રકૃતયસ્તથા ।
તુરઙ્ગગતિનિર્ઘોષાસ્તે નરાઃ પારયિષ્ણવઃ ॥

સુસંહતાઃ પ્રતનવો વ્યૂઢોરસ્કાઃ સુસંસ્થિતાઃ ।
પ્રવાદિતેષુ કુપ્યન્તિ હૃષ્યન્તિ કલદ્દેષુ ચ ॥

ગમ્ભીરાક્ષા નિસૃષ્ટાક્ષાઃ પિઙ્ગાક્ષા ભ્રુકુટીમુખાઃ ।
નકુલાક્ષાસ્તથા ચૈવ સર્વે શૂરાસ્તનુત્યજઃ ॥

જિહ્નાક્ષાઃ પ્રલલાટાશ્ચ નિર્માંસહનવોઽવ્યથાઃ ।
વક્રબાહ્વઙ્ગુલીસક્થાઃ કૃશા ધમનિસન્તતાઃ ॥

પ્રવિશન્તિ ચ વેગેન સામ્પરાયે હ્યુપસ્થિતે ।
વારણા ઇવ સમ્મત્તાસ્તે ભવન્તિ દુરાસદાઃ ॥

દીપ્તસ્ફુટિતકેશાન્તાઃ સ્થૂલપાર્શ્વહનૂમુખાઃ ।
ઉન્નતાંસાઃ પૃથુગ્રીવા વિકટાઃ સ્થૂલપિણ્ડિકાઃ ॥

ઉદ્બન્ધા ઇવ સુગ્રીવા વિનતાવિહગા ઇવ ।
પિણ્ડશીર્ષાતિવક્રાશ્ચ પૃષદંશમુખાસ્તથા ॥

અગ્રસ્વરા મન્યુમન્તો યુદ્ધેષ્વારાવસારિણઃ ।
અધર્મજ્ઞાઽવલિપ્તાશ્ચ ઘોરા રૌદ્રપ્રદર્શનાઃ ॥

ત્યક્તાત્માનઃ સર્વ એતે ઉદગ્રા હ્યનિવર્તિનઃ ।
પુરસ્કાર્યાઃ સદા સૈન્યે હન્યન્તે ઘ્નન્તિ ચાપિ તે ॥

અધાર્મિકા ભિન્નવૃત્તાઃ સાન્ત્વેનૈષાં પરાભવઃ ।
એવમેવ પ્રદૂષ્યન્તે રાજ્ઞોઽપ્યેતે હ્યભીક્ષ્ણશઃ ॥