મહાભારત · અધ્યાય 11.6

અહો ખલુ મહદ્દુઃખં કૃચ્છ્રવાસં વસત્યસૌ ।
કથં તસ્ય રતિસ્તત્ર તુષ્ટિર્વા વદતાં વર ॥

સ દેશઃ ક્વનુ યત્રાસૌ વસતે ધર્મસઙ્કટે ।
કથં વા સ વિમુચ્યેત નરસ્તસ્માન્મહાભયાત્ ॥

એતન્મે સર્વમાચક્ષ્વ સાધુ ચેષ્ટામહે તદા ।
કૃપા મે મહતી જાતા તસ્યાભ્યુદ્ધરણેન હિ ॥
વિદુર ઉવાચ ।

ઉપાખ્યાનમિદં રાજન્મોક્ષવિદ્ભિરુદાહૃતમ્ ।
સુગતિં વિન્દતે યેન પરલોકેષુ માનવઃ ॥

ઉચ્યતે યત્તુ કાન્તારં મહાસંસાર એવ સઃ ।
વનં દુર્ગં હિ યચ્ચૈતત્સંસારગહનં હિ તત્ ॥

યે ચ તે કથિતા વ્યાલા વ્યાધયસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ ॥

યા સા નારી બૃહત્કાયા અધ્યતિષ્ઠત તત્ર વૈ ।
તામાહુસ્તુ જરાં પ્રાજ્ઞા રૂપવર્ણવિનાશિનીમ્ ॥

સ યસ્તુ કૂપો નૃપતે સ તુ દેહઃ શરીરિણામ્ । યસ્તત્ર વસતેઽધસ્તાન્મહાહિઃ કાલ એવ સઃ ।
અન્તકઃ સર્વભૂતાનાં દેહિનાં પ્રાણાહાર્યસૌ ॥

કૂપમધ્યે ચ યા જાતા વલ્લી યત્ર સ માનવઃ ।
પ્રોતો યયાઽભવલ્લગ્નો જીવિતાશા શરીરિણામ્ ॥

સ યસ્તુ કૂપપીનાહે તં વૃક્ષં પરિસર્પતિ ।
ષડ્વક્ત્રઃ કુઞ્જરો રાજન્સ તુ સંવત્સરઃ સ્મૃતઃ ॥

મુખાનિ ઋતવો માસાઃ પાદા દ્વાદશા કીર્તિતાઃ ।
યે તુ વૃન્ક્ષં નિકૃન્તન્તિ મૂષિકાઃ પન્નગાસ્તથા ॥

રાત્ર્યહાનિ તુ તાન્યાહુર્ભૂતાનાં પરિચિન્તકાઃ ।
યે તે મધુકરાસ્તત્ર કામાસ્તે પરિકીર્તિતાઃ ॥

યાસ્તુ તા બહુશો ધારાઃ સ્રવન્તિ મધુનિસ્રવમ્ ।
તાંસ્તુ કામરસાન્વિન્દ્યાદ્યત્ર સજ્જન્તિ માનવાઃ ॥

એવં સંસારચક્રસ્ય પરિવૃત્તિં વિદુર્બુધાઃ ।
યેન સંસારચક્રસ્ય પાશાંશ્છિન્દન્તિ સર્વથા ॥