મહાભારત · અધ્યાય 11.14

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યા ભીમસેનોઽથ ભીતવત્ ।
ગાન્ધારીં પ્રત્યુવાચેદં વચઃ સાનુનયં તદા ॥

અધર્મો યદિ વા ધર્મસ્ત્રાસાત્તત્ર મયા કૃતઃ ।
આત્માનં ત્રાતુકામેન તન્મે ત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ ॥

ન હિ યુદ્ધેન પુત્રસ્તે ધર્મેણ સ મહાબલઃ ।
દુઃશક્યઃ કેનચિદ્ધર્તુમતો વિષમમાચરમ્ ॥

અધર્મેણ જિતઃ પૂર્વં તેન ચાપિ યુધિષ્ઠિરઃ ।
નિકૃતાશ્ચ સદૈવ સ્મ તો વિષમમાચરમ્ ॥

સૈન્યસ્યૈકોઽવશિષ્ટોઽયં ગદાયુદ્ધે ચ વીર્યવાન્ ।
ન ત્યક્ષ્યતિ હૃતં રાજ્યમિતિ વૈ તત્કૃતં મયા ॥

એકપત્નીં ચ પાશ્ચાલીમેકવસ્ત્રાં રજસ્વલામ્ ।
ભવત્યા વિદિતં સર્વમુક્તવાન્યત્સુતસ્તવ ॥

સુયોધનં ત્વસંહૃત્ય ન શક્યા ભૂઃ સસાગરા ।
કેવલા ભોક્તુમસ્માભિરતશ્ચૈતત્કૃતં મયા ॥

તચ્ચાપ્યપ્રિયમસ્માકં પુત્રસ્તે સમુપાચરત્ ।
દ્રૌપદ્યા યત્સભામધ્યે સવ્યમૂરુમદર્શયત્ ॥

તત્રૈવ વધ્યઃ સોઽસ્માકં દુરાચારોઽપ્બ તે સુતઃ ।
ધર્મરાજાજ્ઞયા ચૈવ સ્થિતાઃ સ્મ સમયે પુરા ॥

વૈરમુદ્દીપિતં રાજ્ઞિ પુત્રેણ તવ યન્મહત્ ।
ક્લેશિતાશ્ચ વને નિત્યં તત એતત્કૃતં મયા ॥

વૈરસ્યાસ્ય ગતાઃ પારં હત્વા દુર્યોધનં રણે ।
રાજ્યં યુધિષ્ઠિરે પ્રાપ્તે વયં ચ ગતમન્યવઃ ॥
ગાન્ધાર્યુવાચ ।

ન તસ્યૈવં વધસ્તાત યં પ્રશંસસિ મે સુતમ્ ।
કૃતવાંશ્ચાપિ તત્સર્વં યદિદં ભાષસે મયિ ॥

હતાશ્વે નકુલે યત્તુ વૃષસેનેન ભારત ।
અપિબઃ શોણિતં સઙ્ખ્યે દુઃશાસનશરીરજમ્ ॥

સદ્ભિર્વિગર્હિતં ઘોરમનાર્યજનસેવિતમ્ ।
ક્રૂરં કર્માકૃથાસ્તસ્માત્તદયુક્તં વૃકોદર ॥
ભીમ ઉવાચ ।

હતાશ્વં નકુલં દૃષ્ટ્વા વૃષસેનેન સંયુગે ।
શત્રૂણાં તુ પ્રહૃષ્ટાનાં ત્રાસઃ સઞ્જનિતો મયા ॥

સ પ્રતિજ્ઞામકરવં પિબામ્યસૃગરેરિતિ ।
રુધિરં નાતિચક્રામ દન્તોષ્ઠાદમ્બ મા શુચઃ ॥

[અન્યસ્યાપિ ન પાતવ્યં રુધિરં કિમ્પુનઃ સ્વકમ્ ।
યથૈવાત્મા તથા ભ્રાતા વિશેષો નાસ્તિ કશ્ચન ॥

વૈવસ્તિતો હિ તદ્વેદ યથાવત્કુલનન્દિનિ ।
મા કૃથા હૃદિ તન્માતર્ન તત્પીતં મયાઽનધે ॥

કેશપક્ષપરામર્શે દ્રૌપદ્યા દ્યૂતકારિતે ।
ક્રોધાદ્યદબ્રવં ચાહં તચ્ચ મે હૃદિ વર્તતે ॥

ક્ષત્રધર્માચ્ચ્યુતો રાજ્ઞિ ભવેયં શાશ્વતીઃ સમાઃ ।
પ્રતિજ્ઞાં તામનિસ્તીર્ય તતસ્તત્કૃતવાનહમ્ ॥

અનિગૃહ્ય પુરા પુત્રાનસ્મસ્વનપકારિષુ ।
ન મમાર્હસિ કલ્યાણિ દોષેણ પરિશઙ્કિતુમ્ ॥
ગાન્ધાર્યુવાચ ।

વૃદ્ધસ્યાસ્ય શતં પુત્રાન્નિઘ્નંસ્ત્વમપરાજિતઃ ।
કસ્માનાશેષયઃ કઞ્ચિદ્યેનાલ્પમપરાધિતમ્ ॥

સન્તાનમાવયોસ્તાત વૃદ્ધયોર્હૃતરાજ્યયોઃ ।
નાશેષયઃ કથં યષ્ટિમેકાં વૃદ્ધયુગસ્ય વૈ ॥

શેષે હ્યવસ્થિતે તાત પુત્રાણામલ્પકેઽપિ ચ ।
મન્દદુઃખં ભવેદદ્ય યદિ ત્વં ધર્મમાચરેઃ ॥