મહાભારત · અધ્યાય 1.73

યઃ પરેષાં નરો નિત્યમતિવાદાંસ્તિતિક્ષતે ।
દેવયાનિ વિજાનીહિ તેન સર્વમિદં જિતમ્ ॥

યઃ સમુત્પતિતં ક્રોધં નિગૃહ્ણાતિ ઇયં યથા ।
સ યન્તેત્યુચ્યતે સદ્ભિર્ન યો રશ્મિષુ લમ્બતે ॥

યઃ સમુત્પતિતં ક્રોધમક્રોધેન નિરસ્યતિ ।
દેવયાનિ વિજાનીહિ તેન સર્વમિદં જિતમ્ ॥

યઃ સમુત્પતિતં ક્રોધં ક્ષમયેહ નિરસ્યતિ ।
યથોરગસ્ત્વચં જીર્ણાં સ વૈ પુરુષ ઉચ્યતે ॥

યઃ સન્ધારયતે મન્યું યોઽતિવાદાંસ્તિતિક્ષતે ।
યશ્ચ તપ્તો ન તપતિ દૃઢં સોઽર્થસ્ય ભાજનમ્ ॥

યો યજેદપરિશ્રાન્તો માસિમાસિ શતં સમાઃ ।
ન ક્રુદ્ધ્યેદ્યશ્ચ સર્વસ્ય તયોરક્રોધનોઽધિકઃ ॥

તસ્માદક્રોધનઃ શ્રેષ્ઠઃ કામક્રોધૌ વિગર્હિતૌ ।
ક્રુદ્ધસ્ય નિષ્ફલાન્યેવ દાનયજ્ઞતપાંસિ ચ ॥

તસ્માદક્રોધને યજ્ઞતપોદાનફલં મહત્ ।
ભવેદસંશયં ભદ્રે નેતરસ્મિન્કદાચન ॥

ન યતિર્ન તપસ્વી ચ ન યજ્વા ન ચ ધર્મભાક્ ।
ક્રોધસ્ય યો વશં ગચ્છેત્તસ્ય લોકદ્વયં ન ચ ॥

પુત્રો ભૃત્યઃ સુહૃદ્ભ્રાતા ભાર્યા ધર્મશ્ચ સત્યતા ।
તસ્યૈતાન્યપયાસ્યન્તિ ક્રોધશીલસ્ય નિશ્ચિતમ્ ॥

યત્કુમારાઃ કુમાર્યશ્ચ વૈરં કુર્યુરચેતસઃ ।
ન તત્પ્રાજ્ઞોઽનુકુર્વીત ન વિદુસ્તે બલાબલમ્ ॥
દેવયાન્યુવાચ ।

વેદાહં તાત બાલાઽપિ ધર્માણાં યદિહાન્તરમ્ ।
અક્રોધે ચાતિવાદે ચ વેદ ચાપિ બલાબલમ્ ॥

સ્વવૃત્તિમનનુષ્ઠાય ધર્મમુત્સૃજ્ય તત્ત્વતઃ । શિષ્યસ્યાશિષ્યવૃત્તેસ્તુ ન ક્ષન્તવ્યં બુભૂષતા ॥

પ્રેષ્યઃ શિષ્યઃ સ્વવૃત્તિં હિ વિસૃજ્ય વિફલં ગતઃ । તસ્માત્સન્કીર્ણવૃત્તેષુ વાસો મમ ન રોચતે ॥

પુમાંસો યે હિ નિન્દન્તિ વૃત્તેનાભિજનેન ચ ।
ન તેષુ નિવસેત્પ્રાજ્ઞઃ શ્રેયોઽર્થી પાપબુદ્ધિષુ ॥

યે ત્વેનમભિજાનન્તિ વૃત્તેનાભિજનેન વા ।
તેષુ સાધુષુ વસ્તવ્યં સ વાસઃ શ્રેષ્ઠ ઉચ્યતે ॥

સુયન્ત્રિતપરા નિત્યં વિહીનાશ્ચ ધનૈર્વરાઃ ।
દુર્વૃત્તાઃ પાપકર્માણશ્ચણ્ડાલા ધનિનોપિ ચ ॥

નૈવ જાત્યા હિ ચણ્ડાલાઃ સ્વકર્મવિહિતૈર્વિના ।
ધનાભિજનવિદ્યાસુ સક્તાશ્ચણ્ડાલધર્મિણઃ ॥

અકારણાશ્ચ દ્વેષ્યન્તિ પરિવાદં વદન્તિ તે ।
સાધોસ્તત્ર ન વાસોસ્તિ પાપિભિઃ પાપતાં વ્રજેત્ ॥

સુકૃતે દુષ્કૃતે વાપિ યત્ર સજ્જતિ યો નરઃ । ધ્રુવં રતિર્ભવેત્તસ્ય તસ્માદ્દ્વેષં ન રોચયેત્ ॥

વાગ્દુરુક્તં મહાઘોરં દુહિતુર્વૃષપર્વણઃ ।
મમ મથ્નાતિ હૃદયમગ્નિકામ ઇવારણિમ્ ॥

ન હ્યતો દુષ્કરતરં મન્યે લોકેષ્વપિ ત્રિષુ ।
યઃ સપત્નશ્રિયં દીપ્તાં હીનશ્રીઃ પર્યુપાસતે ॥

મરણં શોભનં તસ્ય ઇતિ વિદ્વજ્જના વિદુઃ ।
અવમાનમવાપ્નોતિ શનૈર્નીચસમાગમાત્ ॥

અતિવાદા વક્ત્રતો નિઃસરન્તિ યૈરાહતઃ શોચતિ રાત્ર્યહાનિ ।
પરસ્ય વૈ મર્મસુ તે પતન્તિ તસ્માદ્ધીરો નૈવ મુચ્યેત્પરેષુ ॥

નિરોહેદાયુધૈશ્છિન્નં સંરોહેદ્દગ્ધમાગ્નિના ।
વાક્ક્ષતં ચ ન સંરોહેદાશરીરં શરીરિણામ્ ॥

સંરોહિત શરૈર્વિદ્ધં નવં પરશુના હતમ્ ।
વાચા દુરુક્તં બીભત્સં ન સંરોહેત વાક્ક્ષતમ્ ॥