મહાભારત · અધ્યાય 1.253

તસ્યાથ વર્ષતો વારિ પાણ્ડવઃ પ્રત્યવારયત્ ।
શરવર્ષેણ બીભત્સુરુત્તમાસ્ત્રાણિ દર્શયન્ ॥

ખાણ્ડવં ચ વનં સર્વં પાણ્ડવો બહુભિઃ શરૈઃ ।
પ્રાચ્છાદયદમેયાત્મા નીહારેણેવ ચન્દ્રમાઃ ॥

ન ચ સ્મ કિઞ્ચિચ્છક્નોતિ ભૂતં નિશ્ચરિતું તતઃ ।
સઞ્છાદ્યમાને ખે બાણૈરસ્યતા સવ્યસાચિના ॥

તક્ષકસ્તુ ન તત્રાસીન્નાગરાજો મહાબલઃ ।
દહ્યમાને વને તસ્મિન્કુરુક્ષેત્રં ગતો હિ સઃ ॥

અશ્વસેનોઽભવત્તત્ર તક્ષકસ્ય સુતો બલી ।
સ યત્નમકરોત્તીવ્રં મોક્ષાર્થં જાતવેદસઃ ॥

ન શશાક સ નિર્ગન્તું નિરુદ્ધોઽર્જુનપત્રિભિઃ ।
મોક્ષયામાસ તં માતા નિગીર્ય ભુજગાત્મજા ॥

તસ્ય પૂર્વં શિરો ગ્રસ્તં પુચ્છમસ્ય નિગીર્યતે ।
નિગીર્ય સોર્ધ્વમક્રામત્સુતં નાગી મુમુક્ષયા ॥

તસ્યાઃ શરેણ તીક્ષ્ણેન પૃથુધારેણ પાણ્ડવઃ ।
શિરશ્ચિચ્છેદ ગચ્છન્ત્યાસ્તામપશ્યચ્છચીપતિઃ ॥

તં મુમોચયિષુર્વજ્રી વાતવર્ષેણ પાણ્ડવમ્ ।
મોહયામાસ તત્કાલમશ્વસેનસ્ત્વમુચ્યત ॥

તાં ચ માયાં તદા દૃષ્ટા ઘોરાં નાગેન વઞ્ચિતઃ ।
દ્વિધા ત્રિધા ચ ખગતાન્પ્રાણિનઃ પાણ્ડવોચ્છિનત્ ॥

શશાપ તં ચ સન્ક્રુદ્ધો બીભત્સુર્જિહ્મગામિનમ્ ।
પાવકો વાસુદેવશ્ચાપ્યપ્રતિષ્ઠો ભવિષ્યસિ ॥

તતો જિષ્ણુઃ સહસ્રાક્ષં ખં વિતત્યાશુગૈઃ શરૈઃ ।
યોધયામાસ સન્ક્રુદ્ધો વઞ્ચનાં તામનુસ્મરન્ ॥

દેવરાજોઽપિ તં દૃષ્ટ્વા સંરબ્ધં સમરેઽર્જુનમ્ ।
સ્વમસ્ત્રમસૃજત્તીવ્રં છાદયિત્વાઽખિલં નભઃ ॥

તતો વાયુર્મહાઘોષઃ ક્ષોભયન્સર્વસાગરાન્ ।
વિયત્સ્થો જનયન્મેઘાઞ્જલધારાસમાકુલાન્ ॥

તતોઽશનિમુચો ઘોરાંસ્તડિત્સ્તનિતનિઃસ્વનાન્ ।
તદ્વિઘાતાર્થમસૃજદર્જુનોઽપ્યસ્ત્રમુત્તમમ્ ॥

વાયવ્યમભિમન્ત્ર્યાથ પ્રતિપત્તિવિશારદઃ ।
તેનેન્દ્રાશનિમેઘાનાં વીર્યૌજસ્તદ્વિનાશિતમ્ ॥

જલધારાશ્ચ તાઃ શોષં જગ્મુર્નેશુશ્ચ વિદ્યુતઃ ।
ક્ષણેન ચાભવદ્વ્યોમ સમ્પ્રશાન્તરજસ્તમઃ ॥

સુખશીતાનિલવહં પ્રકૃતિસ્થાર્કમણ્ડલમ્ ।
નિષ્પ્રતીકારહૃષ્ટશ્ચ હુતભુગ્વિવિધાકૃતિઃ ॥

સિચ્યમાનો વસૌઘૈસ્તૈઃ પ્રાણિનાં દેહનિઃસૃતૈઃ ।
પ્રજજ્વાલાથ સોઽર્ચિષ્માન્સ્વનાદૈઃ પૂરયઞ્જગત્ ॥

કૃષ્ણાભ્યાં રક્ષિતં દૃષ્ટ્વા તં ચ દાવમહઙ્કૃતાઃ ।
ખમુત્પેતુર્મહારાજ સુપર્ણાદ્યાઃ પતત્ત્રિણઃ ॥

ગરુત્માન્વજ્રસદૃશૈઃ પક્ષતુણ્ડનખૈસ્તથા ।
પ્રહર્તુકામો ન્યપતદાકાશાત્કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ॥

તથૈવોરગસઙ્ઘાતાઃ પાણ્ડવસ્ય સમીપતઃ ।
ઉત્સૃજન્તો વિષં ઘોરં નિપેતુર્જ્વલિતાનનાઃ ॥

તાંશ્ચકર્ત શરૈઃ પાર્થઃ સરોષાગ્નિસમુક્ષિતૈઃ ।
વિવિશુશ્ચાપિ તં દીપ્તં દેહાભાવાય પાવકમ્ ॥

તતઃ સુરાઃ સગન્ધર્વા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ ।
ઉત્પેતુર્નાદમતુલમુત્સૃજન્તો રણાર્થિનઃ ॥

અયઃકણપચક્રાશ્મભુશુણ્ડ્યુદ્યતબાહવઃ ।
કૃષ્ણપાર્થૌ જિઘાંસન્તઃ ક્રોધસમ્મૂર્ચ્છિતૌજસઃ ॥

તેષામતિવ્યાહરતાં શસ્ત્રવર્ષં પ્રમુઞ્ચતામ્ ।
પ્રમમાથોત્તમાઙ્ગાનિ બીભત્સુર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

કૃષ્ણશ્ચ સુમહાતેજાશ્ચક્રેણારિવિનાશનઃ ।
દૈત્યદાનવસઙ્ઘાનાં ચકાર કદનં મહત્ ॥

અથાપરે શરૈર્વિદ્ધાશ્ચક્રવેગેરિતાસ્તથા ।
વેલામિવ સમાસાદ્ય વ્યતિષ્ઠન્નમિતૌજસઃ ॥

તતઃ શક્રોઽતિસક્રુદ્ધસ્ત્રિદશાનાં મહેશ્વરઃ ।
પાણ્ડુરં ગજમાસ્થાય તાવુભૌ સમુપાદ્રવત્ ॥

વેગેનાશનિમાદાય વજ્રમસ્ત્રં ચ સોઽસૃજત્ ।
હતાવેતાવિતિ પ્રાહ સુરાનસુરસૂદનઃ ॥

તતઃ સમુદ્યતાં દૃષ્ટ્વા દેવેન્દ્રેણ મહાશનિમ્ ।
જગૃહુઃ સર્વશસ્ત્રાણિ સ્વાનિ સ્વાનિ સુરાસ્તથા ॥

કાલદણ્ડં યમો રાજન્ ગદાં ચૈવ ધનેશ્વરઃ ।
પાશાંશ્ચ તત્ર વરુણો વિચિત્રાં ચ તથાઽશનિમ્ ॥

સ્કન્દઃ શક્તિં સમાદાય તસ્થૌ મેરુરિવાચલઃ ।
ઓષધીર્દીપ્યમાનાશ્ચ જગૃહાતેઽસ્વિનાવપિ ॥

જગૃહે ચ ધનુર્ધાતા મુસલં તુ જયસ્તથા ।
પર્વતં ચાપિ જગ્રાહ ક્રૂદ્ધસ્ત્વષ્ટા મહાબલઃ ॥

અંશસ્તુ શક્તિં જગ્રાહ મૃત્યુર્દેવઃ પરશ્વધમ્ ।
પ્રગૃહ્ય પરિઘં ઘોરં વિચચારાર્યમા અપિ ॥

મિત્રશ્ચ ક્ષુરપર્યન્તં ચક્રમાદાય તસ્થિવાન્ ।
પૂષા ભગશ્ચ સન્ક્રુદ્ધઃ સવિતા ચ વિશામ્પતે ॥

આત્તકાર્મુકનિસ્ત્રિંશાઃ કૃષ્ણાપાર્થૌ પ્રદુદ્રુવુઃ ।
રુદ્રાશ્ચ વસવશ્ચૈવ મરુતશ્ચ મહાબલાઃ ॥

વિશ્વેદેવાસ્તથા સાધ્યા દીપ્યમાનાઃ સ્વતેજસા ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો દેવાસ્તૌ પુરુષોત્તમૌ ॥

કૃષ્ણપાર્થૌ જિઘાંસન્તઃ પ્રતીયુર્વિવિધાયુધાઃ ।
તત્રાદ્ભુતાન્યદૃશ્યન્ત નિમિત્તાનિ મહાહવે ॥

યુગાન્તસમરૂપાણિ ભૂતસમ્મોહનાનિ ચ ।
તથા દૃષ્ટ્વા સુસંરબ્ધં શક્રં દેવૈઃ સહાચ્યુતૌ ॥

અભીતૌ યુધિ દુર્ધર્ષૌ તસ્થતુઃ સજ્જકાર્મુકૌ ।
આગચ્છતસ્તતો દેવાનુભૌ યુદ્ધવિશારદૌ ॥

વ્યતાડયેતાં સન્ક્રુદ્ધૌ શરૈર્વજ્રોપમૈસ્તદા ।
અસકૃદ્ભગ્નસન્કલ્પાઃ સુરાશ્ચ બહુશઃ કૃતાઃ ॥

ભયાદ્રણં પરિત્યજ્ય શખ્રમેવાભિશિશ્રિયુઃ ।
દૃષ્ટ્વા નિવારિતાન્દેવાન્માધવેનાર્જુનેન ચ ॥

આશ્ચર્યમગમંસ્તત્ર મુનયો નભસિ સ્થિતાઃ ।
શક્રશ્ચાપિ તયોર્વીર્યમુપલભ્યાસકૃદ્રણે ॥

બભૂવ પરમપ્રીતો ભૂયશ્ચૈતાવયોધયત્ ।
તતોઽશ્મવર્ષં સુમહદ્વ્યસૃજત્પાકશાસનઃ ॥

ભૂય એવ તદા વીર્યં જિજ્ઞાસુઃ સવ્યસાચિનઃ ।
તચ્છૈરર્જુનો વર્ષં પ્રતિજઘ્નેઽત્યમર્ષિતઃ ॥

વિફલં ક્રિયમાણં તત્સમવેક્ષ્ય શતક્રતુઃ ।
ભૂયઃ સંવર્ધયામાસ તદ્વર્ષં પાકશાસનઃ ॥

સોશ્મવર્ષં મહાવેગૈરિષુભિઃ પાકશાસનિઃ ।
વિલયં ગમયામાસ હર્ષયન્પિતરં તથા ॥

તત ઉત્પાટ્ય પાણિભ્યાં મન્દરાચ્છિખરં મહત્ ।
સદ્રુમં વ્યસૃજચ્છક્રો જિઘાંસુઃ પાણ્ડુનન્દનમ્ ॥

તતોઽર્જુનો વેગવદ્ભિર્જ્વલિતાગ્રૈરજિહ્મગૈઃ ।
શરૈર્વિધ્વંસયામાસ ગિરેઃ શૃઙ્ગં સહસ્રધા ॥

ગિરેર્વિશીર્યમાણસ્ય તસ્ય રૂપં તદા બભૌ ।
સાર્કચન્દ્રગ્રહસ્યેવ નભસઃ પરિશીર્યતઃ ॥

તેનાભિપતતા દાવં શૈલેન મહતા ભૃશમ્ ।
શૃઙ્ગેણ નિહતાસ્તત્ર પ્રાણિનઃ ખાણ્ડવાલયાઃ ॥