મહાભારત · અધ્યાય 1.238

સોઽપરાન્તેષુ તીર્થાનિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ ।
સર્વાણ્યેવાનુપૂર્વ્યેણ જગામામિતવિક્રમઃ ॥

સમુદ્રે પશ્ચિમે યાનિ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ ।
તાનિ સર્વાણિ ગત્વા સ પ્રભાસમુપજગ્મિવાન્ ॥

ચિન્તયામાસ રાત્રૌ તુ ગદેન કથિતં પુરા ।
સુભદ્રાયાશ્ચ માધુર્યરૂપસમ્પદ્ગુણાનિ ચ ॥

પ્રાપ્તુમં તાં ચિન્તયામાસ કોઽત્રોપાયો ભવેદિતિ ।
વેષવૈકૃત્યમાપન્નઃ પરિવ્રાજકરૂપધૃત્ ॥

કુકુરાન્ધકવૃષ્ણીનામજ્ઞાતો વેષધારણાત્ ।
ભ્રમમાણશ્ચરન્ભૈક્ષં પરિવ્રાજકવેષવાન્ ॥

યેનકેનાપ્યુપાયેન પ્રવિશ્ય ચ ગૃહં મહત્ ।
દૃષ્ટ્વા સુભદ્રાં કૃષ્ણસ્ય ભગિનીમેકસુન્દરીમ્ ॥

વાસુદેવમતં જ્ઞાત્વા કરિષ્યામિ હિતં શુભમ્ ।
એવં વિનિશ્ચયં કૃત્વા દીક્ષિતો વૈ તદાઽભવત્ ॥

ત્રિદણ્ડી મુણ્ડિતઃ કુણ્ડી અક્ષમાલાઙ્ગુલીયકઃ ।
યોગભારં વહન્પાર્થો વટવૃક્ષસ્ય કોટરમ્ ॥

પ્રવિશંશ્ચૈવ બીભત્સુર્વૃષ્ટિં વર્ષતિ વાસવે ।
ચિન્તયામાસ દેવેશં કેશવં ક્લેશનાશનમ્ ॥

કેશવશ્ચિન્તિતં જ્ઞાત્વા દિવ્યજ્ઞાનેન દૃષ્ટવાન્ ।
શયાનઃ શયને દિવ્યે સત્યભામાસહાયવાન્ ॥

કેશવઃ સહસા રાજઞ્જહાય ચ નનન્દ ચ ।
પુનઃ પુનઃ સત્યભામા ચાબ્રવીત્પુરુષોત્તમમ્ ॥

ભગવંશ્ચિન્તયાવિષ્ટઃ શયને શયિતઃ સુખમ્ ।
ભવાન્બહુપ્રકારેણ જહાસ ચ પુનઃ પુનઃ ॥

શ્રોતવ્યં યદિ વા કૃષ્ણ પ્રસાદો યદિ તે મયિ ।
વક્તુમર્હસિ દેવેશ તચ્છ્રોતું કામયામ્યહમ્ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।

પિતૃષ્વસુર્યઃ પુત્રો મે ભીમસેનાનુજોઽર્જુનઃ ।
તીર્થયાત્રાં ગતઃ પાર્થઃ કારણાત્સમયાત્તદા ॥

તીર્થયાત્રાસમાપ્તૌ તુ નિવૃત્તો નિશિ ભારતઃ ।
સુભધ્રાં ચિન્તયામાસ રૂપેણાપ્રતિમાં ભુવિ ॥

ચિન્તયેન્નેવ તાં ભદ્રાં યતિરૂપધરોઽર્જુનઃ ।
યતિરૂપપ્રતિચ્છન્નો દ્વારકાં પ્રાપ્ય માધવીમ્ ॥

યેનકેનાપ્યુપાયેન દૃષ્ટ્વા તુ વરવર્ણિનીમ્ ।
વાસુદેવમતં જ્ઞાત્વા પ્રયતિષ્યે મનોરથમ્ ॥

એવં વ્યવસિતઃ પાર્થો યતિલિઙ્ગેન પાણ્ડવઃ ।
છાયાયાં વટવૃક્ષસ્ય વૃષ્ટિં વર્ષતિ વાસવે ॥

યોગભારં વહન્નેવ માનસં દુઃખમાપ્તવાન્ ।
એતદર્થં વિજાનીહિ હસન્તં માં મુદા પ્રિયે ॥

ભ્રાતરં તવ પશ્યેતિ સત્યભામાં વ્યસર્જયત્ । તત ઉત્થાય શયનાત્પ્રસ્થિતો મધુસૂદનઃ ॥

પ્રભાસદેશં સમ્પ્રાપ્તં બીભત્સુમપરાજિતમ્ ।
તીર્થાન્યનુચરન્તં તં શુશ્રાવ મધુસૂદનઃ ॥

ચારાણાં ચૈવ વચનાદેકાકી સ જનાર્દનઃ ।
તત્રાભ્યગચ્છત્કૌન્તેયં મહાત્માતં સ માધવઃ ॥

દદૃશાતે તદાન્યોન્યં પ્રભાસે કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ॥

તાવન્યોન્યં સમાશ્લિષ્ય પૃષ્ટ્વા ચ કુશલં વને ।
આસ્તાં પ્રિયસખાયૌ તૌ નરનારાયણાવૃષી ॥

તતોઽર્જુનં વાસુદેવસ્તાં ચર્યાં પર્યપૃચ્છત ।
કિમર્થં પાણ્ડવૈતાનિ તીર્થાન્યનુચરસ્યુત ॥

તતોઽર્જનો યથાવૃત્તં સર્વમાખ્યાતવાંસ્તદા ।
શ્રુત્વોવાચ ચ વાર્ષ્ણેય એવમેતદિતિ પ્રભુઃ ॥

તૌ વિહૃત્ય યથાકામં પ્રભાસે કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ।
મહીધરં રૈવતકં વાસાયૈવાભિજગ્મતુઃ ॥

પૂર્વમેવ તુ કૃષ્ણસ્ય વચનાત્તં મહીધરમ્ ।
પુરુષા મણ્ડયાઞ્ચક્રુરુપજહ્રશ્ચ ભોજનમ્ ॥

પ્રતિગૃહ્યાર્જુનઃ સર્વમુપભુજ્ય ચ પાણ્ડવઃ ।
સહૈવ વાસુદેવેન દૃષ્ટવાન્નટનર્તકાન્ ॥

અભ્યનુજ્ઞાય તાન્સર્વાનર્ચયિત્વા ચ પાણ્ડવઃ ।
સત્કૃતં શનં દિવ્યમભ્યગચ્છન્મહામતિઃ ॥

તતસ્તત્ર મહાબાહુઃ શયાનઃ શયને શુભે । તીર્થાનાં પલ્વલાનાં ચ પર્વતાનાં ચ દર્શનમ્ ।
આપગાનાં વનાનાં ચ કથયામાસ સાત્વતે ॥

એવં સ કથયન્નેવ નિદ્રયા જનમેજય ।
કૌન્તેયોઽપિ હૃતસ્તસ્મિઞ્શયને સ્વર્ગસન્નિભે ॥

મધુરેણૈવ ગીતેન વીણાશબ્દેન ચૈવ હ ।
પ્રબોધ્યમાનો બુબુધે સ્તુતિભિર્મઙ્ગલૈસ્તતા ॥

સ કૃત્વાઽવશ્યકાર્યાણિ વાર્ષ્ણેયેનાભિનન્દિતઃ ।
વાર્ષ્ણેયં સમનુજ્ઞાપ્ય તત્ર વાસમરોચયત્ ॥

તથેત્યુક્ત્વા વાસુદેવો ભોજનં વૈ શશાસ હ । યતિરૂપધરં પાર્થં વિસૃજ્ય સહસા હરિઃ ।
રથેન કાઞ્ચનાઙ્ગેન દ્વારકામભિજગ્મિવાન્ ॥

અલઙ્કૃતા દ્વારકા તુ બભૂવ જનમેજય ॥

દિદૃક્ષન્તશ્ચ ગોવિન્દં દ્વારકાવાસિનો જનાઃ ।
નરેન્દ્રમાર્ગમાજગ્મુસ્તૂર્ણં શતસહસ્રશઃ ॥

ક્ષણાર્ધમપિ વાર્ષ્ણેયા ગોવિન્દવિરહાક્ષમાઃ । કૌતૂહલસમાવિષ્ટા ભૃશમુત્પ્રેક્ષ્ય સંસ્થિતાઃ ॥

અવલોકેષુ નારીણાં સહસ્રાણિ શતાનિ ચ ।
ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકાનાં ચ સમવાયો મહાનભૂત્ ॥

સ તથા સત્કૃતઃ સર્વૈર્ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકાત્મજૈઃ ।
અભિવાદ્યાભિવાદ્યાંશ્ચ સર્વૈશ્ચ પ્રતિનન્દિતઃ ॥

કુમારૈઃ સર્વશો વીરઃ સત્કારેણાભિચોદિતઃ ।
સમાનવયસઃ સર્વાનાશ્લિષ્ય સ પુનઃપુનઃ ॥

કૃષ્ણઃ સ્વભવનં રમ્યં પ્રવિવેશ મહાબલઃ ।
પ્રભાસાદાગતં દેવ્યઃ સર્વાઃ કૃષ્ણમપૂજયન્ ॥