મહાભારત · અધ્યાય 1.226

એવમેતન્મહાપ્રાજ્ઞ યથાત્થ વિદુરાદ્ય મામ્ ।
મમાપિ પરમો હર્ષઃ સમ્બન્ધેઽસ્મિન્કૃતે પ્રભો ॥

ગમનં ચાપિ યુક્તં સ્યાદ્દૃઢમેષાં મહાત્મનામ્ ।
ન તુ તાવન્મયા યુક્તમેતદ્વક્તું સ્વયં ગિરા ॥

યદા તુ મન્યતે વીરઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ભીમસેનાર્જુનૌ ચૈવ યમૌ ચ પુરુષર્ષભૌ ॥

રામકૃષ્ણૌ ચ ધર્મજ્ઞૌ તદા ગચ્છન્તુ પાણ્ડવાઃ ।
એતૌ હિ પુરુષવ્યાઘ્રાવેષાં પ્રિયહિતે રતૌ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

પરવન્તો વયં રાજંસ્ત્વયિ સર્વે સહાનુગાઃ ।
યથા વક્ષ્યસિ નઃ પ્રીત્યા તત્કરિષ્યામહે વયમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતોઽબ્રવીદ્વાસુદેવો ગમનં રોચતે મમ ।
યથા વા મન્યતે રાજા દ્રુપદઃ સર્વધર્મવિત્ ॥
દ્રુપદ ઉવાચ ।

યથૈવ મન્યતે વીરો દાશાર્હઃ પુરુષોત્તમઃ ।
પ્રાપ્તકાલં મહાબાહુઃ સા બુદ્ધિર્નિશ્ચિતા મમ ॥

યથૈવ હિ મહાભાગાઃ કૌન્તેયા મમ સામ્પ્રતમ્ ।
તથૈવ વાસુદેવસ્ય પાણ્ડુપુત્રા ન સંશયઃ ॥

ન તદ્ધ્યાયતિ કૌન્તેયઃ પાણ્ડુપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
યથૈષાં પુરુષવ્યાઘ્રઃ શ્રેયો ધ્યાયતિ કેશવઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

પૃથાયાસ્તુ તતો વેશ્મ પ્રવિવેશ મહામતિઃ ।
પાદૌ સ્પૃષ્ટ્વા પૃથાયાસ્તુ શિરસા ચ મહીં ગતઃ ॥

દૃષ્ટ્વા તુ દેવરં કુન્તી શુશોચ ચ મુહુર્મુહુઃ ।
કુન્ત્યુવાચ ।
વૈચિત્રવીર્ય તે પુત્રાઃ કથઞ્ચિજ્જીવિતાસ્ત્વયા ॥

ત્વત્પ્રસાદાજ્જતુગૃહે મૃતાઃ પ્રત્યાગતાસ્તથા ।
કૂર્મી ચિન્તયતે પુત્રાન્યત્ર વા તત્ર સમ્મતા ॥

ચિન્તયા વર્ધિતાઃ પુત્રા યથા કુશલિનસ્તથા ।
તવ પુત્રાસ્તુ જીવન્તિ ત્વદ્ભક્ત્યા ભરતર્ષભ ॥

યથા પરભૃતઃ પુત્રાનરિષ્ટા વર્ધયેત્સદા ।
તથૈવ પુત્રાસ્તુ મમ ત્વયા તાત સુરક્ષિતાઃ ॥

ક્લેશાસ્તુ બહવઃ પ્રાપ્તાસ્તથા પ્રાણાન્તિકા મયા ।
અતઃ પરં ન જાનામિ કર્તવ્યં જ્ઞાતુમર્હસિ ॥
વિદુર ઉવાચ ।

ન વિનશ્યન્તિ લોકેષુ તવ પુત્રા મહાબલાઃ ।
અચિરેણૈવ કાલેન સ્વરાજ્યસ્થા ભવન્તિ તે ॥

બાન્ધવૈઃ સહિતાઃ સર્વે ન શોકં કુરુ માધવિ ।
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।
તતસ્તે સમનુજ્ઞાતા દ્રુપદેન મહાત્મના ॥

પાણ્ડવાશ્ચૈવ કૃષ્ણશ્ચ વિદુરશ્ચ મહામતિઃ ।
આદાય દ્રૌપદીં કૃષ્ણાં કુન્તીં ચૈવ યશસ્વિનીમ્ ॥

સવિહારં સુખં જગ્મુર્નગરં નાગસાહ્વયમ્ ।
સુવર્ણકક્ષ્યાગ્રૈવેયાન્સુવર્ણાઙ્કુશભૂષિતાન્ ॥

જામ્બૂનદપરિષ્કારાન્પ્રભિન્નકરટામુખાન્ ।
અધિષ્ઠિતાન્મહામાત્રૈઃ સર્વશસ્ત્રસમન્વિતાન્ ॥

સહસ્રં પ્રદદૌ રાજા ગજાનાં વરવર્મિણામ્ ।
રથાનાં ચ સહસ્રં વૈ સુવર્ણમણિચિત્રિતમ્ ॥

ચતુર્યુજાં ભાનુમચ્ચ પઞ્ચાનાં પ્રદદૌ તદા ।
સુવર્ણપરિબર્હાણાં વરચામરમાલિનામ્ ॥

જાત્યશ્વાનાં ચ પઞ્ચાશત્સહસ્રં પ્રદદૌ નૃપઃ । દાસીનામયુતં રાજા પ્રદદૌ વરભૂષણમ્ ।
તતઃ સહસ્રં દાસાનાં પ્રદદૌ વરધન્વનામ્ ॥

હૈમાનિ શય્યાસનબાજનાનિ દ્રવ્યાણિ ચાન્યાનિ ચ ગોધનાનિ ।
પૃથક્પૃથક્વૈવ દદૌ સ કોટિં પાઞ્ચાલરાજઃ પરમપ્રહૃષ્ટઃ ॥

શિબિકાનાં શતં પૂર્ણં વાહાન્પઞ્ચશતં નરાન્ ॥

એવમેતાનિ પાઞ્ચાલો જન્યાર્થે પ્રદદૌ ધનમ્ ।
હરણં ચાપિ પાઞ્ચાલ્યા જ્ઞાતિદેયં ચ સોમકઃ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નો યયૌ તત્ર ભગિનીં ગૃહ્ય ભારત । નાનદ્યમાનો બહુશસ્તૂર્યઘોષૈઃ સહસ્રશઃ ॥

શ્રુત્વા ચોપસ્થિતાન્વીરાન્ધૃતરાષ્ટ્રોઽમ્બિકાસુતઃ ।
પ્રતિગ્રહાય પાણ્ડૂનાં પ્રેષયામાસ કૌરવાન્ ॥

વિકર્ણં ચ મહેષ્વાસં ચિત્રસેનં ચ ભારત ।
દ્રોણં ચ પરમેષ્વાસં ગૌતમં કૃપમેવ ચ ॥

તૈસ્તૈઃ પરિવૃતાઃ શૂરૈઃ શોભમાના મહારથાઃ ।
નગરં હાસ્તિનપુરં શનૈઃ પ્રવિવિશુસ્તદા ॥

પાણ્ડવાનાગતાઞ્છ્રુત્વા નાગરાસ્તુ કુતૂહલાત્ ।
મણ્ડયાઞ્ચક્રિરે તત્ર નગરં નાગસાહ્વયમ્ ॥

મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં તુ જલસિક્તં તુ સર્વતઃ ।
ધૂપિતં દિવ્યધૂપેન મઙ્ગલૈશ્ચાભિસંવૃતમ્ ॥

પતાકોચ્છ્રિતમાલ્યં ચ પુરમપ્રતિમં બભૌ । શઙ્ખભેરીનિનાદૈશ્ચ નાનાવાદિત્રનિસ્વનૈઃ ॥

કૌતૂહલેન નગરં પૂર્યમાણમિવાભવત્ ।
યત્ર તે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ શોકદુઃખસમન્વિતાઃ ॥

નિર્ગતાશ્ચ પુરાત્પૂર્વં ધૃતરાષ્ટ્રપ્રબાધિતાઃ ।
પુનર્નિવૃત્તા દિષ્ટ્યા વૈ સહ માત્રા પરન્તપાઃ ॥

ઇત્યેવમીરિતા વાચો જનૈઃ પ્રિયચિકીર્ષુભિઃ । તત ઉચ્ચાવચા વાચઃ પ્રિયાઃ સર્વત્ર ભારત ॥

ઉદીરિતાસ્તદાઽશૃણ્વન્પાણ્ડવા હૃદયન્ગમાઃ ।
પૌરા ઊચુઃ
અયં સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પુનરાયાતિ ધર્મવિત્ ॥

યો નઃ સ્વાનિવ દાયાદાન્ધર્મેણ પરિરક્ષતિ ।
અદ્ય પાણ્ડુર્મહારાજો વનાદિવ મનઃપ્રિયમ્ ॥

આગતશ્ચૈવમસ્માકં ચિકીર્ષન્નાત્ર સંશયઃ ।
કિં ન્વદ્ય સુકૃતં કર્મ સર્વેષાં નઃ પ્રિયં પરમ્ ॥

યન્નઃ કુન્તીસુતા વીરા ભર્તારઃ પુનરાગતાઃ । યદિ દત્તં યદિ હુતં યદિ વાપ્યસ્તિ નસ્તપઃ ।
તેન તિષ્ઠન્તુ નગરે પાણ્ડવાઃ શરદાં શતમ્ ॥

તતસ્તે ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ભીષ્મસ્ય ચ મહાત્મનઃ ।
અન્યેષાં ચ તદર્હાણાં ચક્રુઃ પાદાભિવન્દનમ્ ॥

પૃષ્ટાસ્તુ કુશલપ્રશ્નં સર્વેણ નગરેણ તે ।
સમાવિશન્ત વેશ્માનિ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય શાસનાત્ ॥