મહાભારત · અધ્યાય 1.227

દુર્યોધનસ્ય મહિષી કાશિરાજસુતા તદા ।
ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાણાં વધૂભિઃ સહિતા તદા ॥

પાઞ્ચાલીં પ્રતિજગ્રાહ સાધ્વીં શ્રિયમિવાપરામ્ ।
પૂજયામાસ પૂજાર્હાં શચીદેવીમિવાગતામ્ ॥

વવન્દે તત્ર ગાન્ધારીં કૃષ્ણયા સહ માધવી ।
આશિષશ્ચ પ્રયુક્ત્વા તુ પાઞ્ચાલીં પરિષસ્વજે ॥

પરિષ્વજ્યૈવ ગાન્ધારી કૃષ્ણાં કમલલોચનામ્ ।
પુત્રાણાં મમ પાઞ્ચાલી મૃત્યુરેવેત્યમન્યત ॥

સઞ્ચિન્ત્ય વિદુરં પ્રાહ યુક્તિતઃ સુબલાત્મજા ।
કુન્તીં રાજસુતાં ક્ષત્તઃ સવધૂં સપરિચ્છદામ્ ॥

પાણ્ડોર્નિવેશનં શીઘ્રં નીયતાં યદિ રોચતે ।
કરણેન મુહૂર્તેન નક્ષત્રેણ શુભે તિથૌ ॥

યથા સુખં તથા કુન્તી રંસ્યતે સ્વગૃહે સુતૈઃ ।
તથેત્યેવ તદા ક્ષત્તા કારયામાસ તત્તથા ॥

પૂજયામાસુરત્યર્થં બાન્ધવાઃ પાણ્ડવાંસ્તદા ।
નાગરાઃ શ્રેણિમુખ્યાશ્ચ પૂજયન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્ ॥

ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપઃ કર્ણો બાહ્લીકઃ સસુતસ્તદા ।
શાસનાદ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય અકુર્વન્નતિથિક્રિયામ્ ॥

એવં વિહરતાં તેષાં પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ । નેતા સર્વસ્ય કાર્યસ્ય વિદુરો રાજશાસનાત્ ॥

વિશ્રાન્તાસ્તે મહાત્માનઃ કઞ્ચિત્કાલં સકેશવાઃ ।
આહૂતા ધૃતરાષ્ટ્રેણ રાજ્ઞા શાન્તનવેન ચ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

ભ્રાતૃભિઃ સહ કૌન્તેય નિબોધેદં વચો મમ ।
પાણ્ડુના વર્ધિતં રાજ્યં પાણ્ડુના પાલિતં જગત્ ॥

શાસનાન્મમ કૌન્તેય મમ ભ્રાતા મહાબલઃ ।
કૃતવાન્દુષ્કરં કર્મ નિત્યમેવ વિશામ્પતે ॥

તસ્માત્ત્વમપિ કૌન્તેય શાસનં કુરુ મા ચિરમ્ ।
મમ પુત્રા દુરાત્માનઃ સર્વેઽહન્કારસંયુતાઃ ॥

શાસનં ન કરિષ્યન્તિ મમ નિત્યં યુધિષ્ઠિર । સ્વકાર્યનિરતૈર્નિત્યમવલિપ્તૈર્દુરાત્મભિઃ ॥

પુનર્વૈ વિગ્રહો મા ભૂત્ખાણ્ડવપ્રસ્થમાવિશ ।
ન હિ વો વસતસ્તત્ર કશ્ચિચ્છક્તઃ પ્રબાધિતુમ્ ॥

સંરક્ષ્યમાણાન્પાર્થેન ત્રિદશાનિવ વજ્રિણા ।
અર્ધરાજ્યં તુ સમ્પ્રાપ્ય ખાણ્ડવપ્રસ્થણાવિશ ॥

કેશવો યદિ મન્યતે તત્કર્તવ્યમસંશયમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

પ્રતિગૃહ્ય તુ તદ્વાક્યં નૃપં સર્વે પ્રણમ્ય ચ ।
વાસુદેવેન સમ્મન્ત્ર્ય પાણ્ડવાઃ સમુપાવિશન્ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

અભિષેકસ્ય સમ્ભારાન્ક્ષત્તરાનય મા ચિરમ્ ।
અભિષિક્તં કરિષ્યામિ હ્યદ્ય વૈ કુરુનન્દનમ્ ॥

બ્રાહ્મણા નૈગમશ્રેષ્ઠાઃ શ્રેણીમુખ્યાશ્ચ સર્વતઃ ।
આહૂયન્તાં પ્રકૃતયો બાન્ધવાશ્ચ વિશેષતઃ ॥

પુણ્યાહં વાચ્યતાં તાત ગોસહસ્રં પ્રદીયતામ્ ।
ગ્રામમુખ્યાશ્ચ વિપ્રેભ્યો દીયન્તાં બહુદક્ષિણાઃ ॥

અઙ્ગદે મકુટં ક્ષત્તર્હસ્તાભરણમાનય ।
મુક્તાવલીશ્ચ હારં ચ નિષ્કાણિ કટકાનિ ચ ॥

કટિબન્ધશ્ચ સૂત્રં ચ તથોદરનિબન્ધનમ્ ।
અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ બ્રાહ્મણાધિષ્ઠિતા ગજાઃ ॥

જાહ્નવીસલિલં શીઘ્રમાનીયન્તાં પુરોહિતૈઃ ।
અભિષેકોદકક્લિન્નં સર્વાભરણભૂષિતમ્ ॥

ઔપવાહ્યોપરિગતં દિવ્યચારમરવીજિતમ્ ।
સુવર્ણમણિચિત્રેણ શ્વેતચ્છત્રેણ શોભિતમ્ ॥

જયેતિ દ્વિજવાક્યેનુ સ્તૂયમાનં નૃપૈસ્તથા ।
દૃષ્ટ્વા કુન્તીસુતં જ્યેષ્ઠમાજમીઢં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

પ્રીતાઃ પ્રીતેન મનસા પ્રશંસન્તુ પરે જનાઃ ।
પાણ્ડોઃ કૃતોપકારસ્ય રાજ્યં દત્વા મમૈવ ચ ॥

પ્રતિક્રિયા કૃતમિદં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપઃ ક્ષત્તા સાધુસાધ્વિત્યથાબ્રુવન્ ॥
શ્રીવાસુદેવ ઉવાચ ।

યુક્તમેતન્મહાભાગ કૌરવાણાં યશસ્કરમ્ ।
શીઘ્રમદ્યૈવ રાજેન્દ્ર ત્વયોક્તં કર્તુમર્હસિ ॥

ઇત્યેવમુક્તો વાર્ષ્ણેયસ્ત્વરયામાસ તત્તદા ।
તથોક્તં ધૃતરાષ્ટ્રેણ કારયામાસ કેશવઃ ॥

તસ્મિન્ક્ષણે મહારાજ કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્તદા ।
આગત્ય કુરુભિઃ સર્વૈઃ પૂજિતઃ સસુહૃદ્ગણૈઃ ॥

મૂર્ધાભિષિક્તૈઃ સહિતો બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ ।
કારયામાસ વિધિવત્કેશવાનુમતે તદા ॥

કૃપો દ્રોણશ્ચ ભીષ્મશ્ચ ધૌમ્યશ્ચ વ્યાસકેશવૌ ।
બાહ્લીકઃ સોમદત્તશ્ચ ચાતુર્વેદ્યપુરસ્કૃતાઃ ॥

અભિષેકં તદા ચક્રુર્ભદ્રપીઠે સુસંસ્કૃતમ્ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

જિત્વા તુ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં વશે કૃત્વા નૃપાન્ભવાન્ ।
રાજસૂયાદિભિર્યજ્ઞૈઃ ક્રતુભિર્વરદક્ષિણૈઃ ॥

સ્નાત્વા હ્યવભૃથસ્નાનં મોદતાં બાન્ધવૈઃ સહ ।
એવમુક્ત્વા તુ તે સર્વે આશીર્ભિરભિપૂજયન્ ॥

મૂર્ધાભિષિક્તઃ કૌરવ્યઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ ।
જયેતિ સંસ્તુતો રાજા પ્રદદૌ ધનમક્ષયમ્ ॥

સર્વમૂર્ધાભિષિક્તૈશ્ચ પૂજિતઃ કુરનન્દનઃ ।
ઔપવાહ્યમથારુહ્ય શ્વેતચ્છત્રેણ શોભિતઃ ॥

રરાજ રાજાભિમતો મહેન્દ્ર ઇવ દૈવતૈઃ ।
તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય નગરં નાગસાહ્વયમ્ ॥

પ્રવિવેશ તદા રાજા નાગરૈઃ પૂજિતો ગૃહમ્ ।
મૂર્ધાભિષિક્તં કૌન્તેયમભ્યગચ્છન્ત કૌરવાઃ ॥

ગાન્ધારિપુત્રાઃ શોચન્તઃ સર્વે તે સહ બાન્ધવૈઃ ।
જ્ઞાત્વા શોકં ચ પુત્રાણાં ધૃતરાષ્ટ્રોઽબ્રવીદિદં ॥

સમક્ષં વાસુદેવસ્ય કુરૂણાં ચ સમક્ષતઃ ।
અભિષેકસ્ત્વયા પ્રાપ્તો દુષ્પ્રાપો હ્યકૃતાત્મભિઃ ॥

ગચ્છ ત્વમદ્યૈવ નૃપ કૃતકૃત્યોઽસિ કૌરવ ।
આયુઃ પુરૂરવા રાજન્નહુષેણ યયાતિના ॥

તત્રૈવ નિવસન્તિ સ્મ ખાણ્ડવે તુ નૃપોત્તમ ।
રાજધાની તુ સર્વેષાં પૌરવાણાં મહાભુજ ॥

વિનાશિતં મુનિગણૈર્લોભાદ્બુધસુતસ્ય વૈ ।
તસ્માત્ત્વં ખાણ્ડવપ્રસ્થં પુરં રાષ્ટ્રં ચ વર્ધય ॥

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચ કૃતલક્ષણાઃ ।
ત્વદ્ભક્ત્યા જન્તવશ્ચાન્યે ભજન્ત્યેવ પુરં શુભમ્ ॥

પુરં રાષ્ટ્રં સમૃદ્ધં વૈ ધનધાન્યસમાકુલમ્ ।
તસ્માદ્ગચ્છસ્વ કૌન્તેય ભ્રાતૃભિઃ સહિતોઽનઘ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

પ્રતિગૃહ્ય તુ તદ્વાક્યં તસ્મૈ સર્વે પ્રણમ્ય ચ ।
રથૈર્નાગૈર્હયૈશ્ચાપિ સહિતાસ્તુ પદાતિભિઃ ॥

પ્રતસ્થિરે તતો ઘોષસંયુક્તૈઃ સ્યન્દનૈર્વરૈઃ ।
તાન્દૃષ્ટ્વા નાગરાઃ સર્વે ભક્ત્યા ચૈવ પ્રતસ્થિરે ॥

ગચ્છતઃ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં દૃષ્ટ્વા નાગપુરાલયાત્ ।
પાણ્ડવૈઃ સહિતા ગન્તું નાર્હતેતિ ચ નાગરાન્ ॥

ઘોષયામાસ નગરે ધાર્તરાષ્ટ્રઃ સસૌબલઃ । તતસ્તે પાણ્ડવાસ્તત્ર ગત્વા કૃષ્ણપુરોગમાઃ ॥

મણ્ડયાઞ્ચક્રિરે તદ્વૈ પુરં સ્વર્ગાદિવ ચ્યુતમ્ ।
વાસુદેવો જગન્નાથશ્ચિન્તયામાસ વાસવમ્ ॥

મહેન્દ્રશ્ચિન્તિતો રાજન્વિશ્વકર્માણમાદિશત્ ।
વિશ્વકર્મન્મહાપ્રાજ્ઞ અદ્યપ્રભૃતિ તત્પુરમ્ ॥

ઇન્દ્રપ્રસ્થમિતિ ખ્યાતં દિવ્યં ભૂમ્યાં ભવિષ્યતિ ।
મહેન્દ્રશાસનાદ્ગત્વા વિશ્વકર્મા તુ કેશવમ્ ॥

પ્રણમ્ય પ્રણિપાતાર્હં કિં કરોમીત્યભાષત ।
વાસુદેવસ્તુ તચ્છ્રુત્વા વિશ્વકર્માણમૂચિવાન્ ॥

કુરુષ્વ કુરુરાજસ્ય મહેન્દ્રપુરસન્નિભમ્ ।
ઇન્દ્રેણ કૃતનામાનમિન્દ્રપ્રસ્થં મહાપુરમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ પુણ્યે શિવે દેશે શાન્તિં કૃત્વા મહારથાઃ ।
સ્વસ્તિવાચ્ય યથાન્યાયમિન્દ્રપ્રસ્થં ભવત્વિતિ ॥

તત્પુરં માપયામાસુર્દ્વૈપાયનપુરોગમાઃ । તતઃ સ વિશ્વકર્મા તુ ચકાર પુરમુત્તમમ્ ॥

સાગરપ્રતિરૂપાભિઃ પરિખાભિરલઙ્કૃતમ્ ।
પ્રાકારેણ ચ સમ્પન્નં દિવમાવૃત્ય તિષ્ઠતા ॥

પાણ્ડુરાભ્રપ્રકાશેન હિમરશ્મિનિભેન ચ ।
શુશુભે તત્પુરશ્રેષ્ઠં નાગૈર્ભોગવતી યથા ॥

દ્વિપક્ષગરુડપ્રખ્યૈર્દ્વારૈઃ સૌધૈશ્ચ શોભિતમ્ ।
ગુપ્તમભ્રચયપ્રખ્યૈર્ગોપુરૈર્મન્દરોપમૈઃ ॥

વિવિધૈરપિ નિર્વિદ્ધૈઃ શસ્ત્રોપેતૈઃ સુસંવૃતૈઃ ।
શક્તિભિશ્ચાવૃતં તદ્ધિ દ્વિજિહ્વૈરિવ પન્નગૈઃ ॥

તલ્પૈશ્ચાભ્યાસિકૈર્યુક્તં શુશુભે યોધરક્ષિતમ્ ।
થીક્ષ્ણાઙ્કુશશતઘ્નીભિર્યન્ત્રજાલૈશ્ચ શોભિતમ્ ॥

આયસૈશ્ચ મહાચક્રૈઃ શુશુભે તત્પુરોત્તમમ્ ।
સુવિભક્તમહારથ્યં દેવતાબાધવર્જિતમ્ ॥

વિરોચમાનં વિવિધૈઃ પાણ્ડુરૈર્ભવનોત્તમૈઃ ।
તત્ત્રિવિષ્ટપસન્કાશમિન્દ્રપ્રસ્થં વ્યરોચત ॥

મેઘવૃન્દમિવાકાશે વિદ્ધં વિદ્યુત્સમાવૃતમ્ ।
તત્ર રમ્યે શિવે દેશે કૌરવ્યસ્ય નિવેશનમ્ ॥

શુશુભે ધનસમ્પૂર્ણં ધનાધ્યક્ષક્ષયોપમમ્ ।
તત્રાગચ્છન્દ્વિજા રાજન્સર્વવેદવિદાં વરાઃ ॥

નિવાસં રોચયન્તિ સ્મ સર્વભાષાવિદસ્તથા ।
વણિજશ્ચાયયુસ્તત્ર નાનાદિગ્ભ્યો ધનાર્થિનઃ ॥

સર્વશિલ્પવિદસ્તત્ર વાસાયાભ્યાગમંસ્તદા ।
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ નગરસ્ય સમન્તતઃ ॥

આમ્રૈરામ્રાતકૈર્નીપૈરશોકૈશ્ચમ્પકૈસ્તથા ।
પુન્નાગૈર્નાગપુષ્પૈશ્ચ લકુચૈઃ પનસૈસ્તથા ॥

શાલતાલતમાલૈશ્ચ બકુલૈશ્ચ સકેતકૈઃ ।
મનોહરૈઃ સુપુષ્પૈશ્ચ ફલભારાવનામિતૈઃ ॥

પ્રાચીનામલકૈર્લોધ્રૈરઙ્કોલૈશ્ચ સુપિષ્પિતૈઃ ।
જમ્બૂભિઃ પાટલાભિશ્ચ કુબ્જકૈરતિમુક્તકૈઃ ॥

કરવીરૈઃ પારિજાતૈરન્યૈશ્ચ વિવિધૈર્દ્રુમૈઃ ।
નિત્યપુષ્પફલોપેતૈર્નાનાદ્વિજગણાયુતૈઃ ॥

મત્તબર્હિણસન્ઘુષ્ટકોકિલૈશ્ચ સદામદૈઃ ।
ગૃહૈરાદર્શવિમલૈર્વિવિધૈશ્ચ લતાગૃહૈઃ ॥

મનોહરૈશ્ચિત્રગૃહૈસ્તથાઽજગતિપ્રવતૈઃ ।
વાપીભિર્વિવિધાભિશ્ચ પૂર્ણાભિઃ પરમામ્ભસા ॥

સરોભિરતિરમ્યૈશ્ચ પદ્મોત્પલસુગન્ધિભિઃ ।
હંસકારણ્ડવયુતૈશ્ચક્રવાકોપશોભિતૈઃ ॥

રમ્યાશ્ચ વિવિધાસ્તત્ર પુષ્કરિણ્યો વનાવૃતાઃ ।
તડાગાનિ ચ રમ્યાણિ બૃહન્તિ સુબહૂનિ ચ ॥

નદી ચ નન્દિની નામ સા પુરીમુપગૂહતિ ।
ચાતુર્વર્ણ્યસમાકીર્ણમન્યૈઃ શિલ્પિભિરાવૃતમ્ ॥

સર્વદાભિસૃતં સદ્ભિઃ કારિતં વિશ્વકર્મણા ।
ઉપભોગસમૃદ્ધૈશ્ચ સર્વદ્રવ્યસમાવૃતમ્ ॥

નિત્યમાર્યજનોપેતં નરનારીગણૈર્યુતમ્ ।
વાજિવારણસમ્પૂર્ણં ગોભિરુષ્ટ્રૈઃ ખરૈરજૈઃ ॥

તત્ત્રિવિષ્ટપસઙ્કાશમિન્દ્રપ્રસ્થં વ્યરોચત ।
પુરીં સર્વગુણોપેતાં નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા ॥

પૌરવાણામધિપતિઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
કૃતમઙ્ગલસત્કારૈર્બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ ॥

દ્વૈપાયનં પુરસ્કૃત્ય ધૌમ્યસ્યાભિમતે સ્થિતઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજા રાજમાર્ગમતીત્ય ચ ॥

ઔપવાહ્યગતો રાજા કેશવેન સહાભિભૂઃ ।
તોરણદ્વારસુમુખં દ્વાત્રિંશદ્દ્વારસંયુતમ્ ॥

વર્ધમાનપુરદ્વારાત્પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ ।
શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષાઃ શ્રૂયન્તે બહવો ભૃશમ્ ॥

જયેતિ બ્રાહ્મણગિરઃ શ્રૂયન્તે ચ સહસ્રશઃ ।
સંસ્તૂયમાનો મુનિભિઃ સૂતમાગધબન્દિભિઃ ॥

ઔપવાહ્યગતો રાજા રાજમાર્ગમતીત્ય ચ ।
કૃતમઙ્ગલસત્કારં પ્રવિવેશ ગૃહોત્તમમ્ ॥

પ્રવિશ્ય ભવનં રાજા નાગરૈરભિસંવૃતઃ ।
પ્રહૃષ્ટમુદિતૈરાસીત્સત્કારૈરભિપૂજિતઃ ॥

પૂજયામાસ વિપ્રેન્દ્રાન્કેશેન મહાત્મના ।
તતસ્તુ રાષ્ટ્રં નગરં નરનારીગણાયુતમ્ ॥

ગોધનૈશ્ચ સમાકીર્ણં સસ્યૈર્વૃદ્ધિં તદાગમત્ ॥

તેષાં પુણ્યજનોપેતં રાષ્ટ્રમાવિશતાં મહત્ ।
પાણ્ડવાનાં મહારાજ શશ્વત્પ્રીતિરવર્ધત ॥

સૌબલેન ચ કર્ણેન ધાર્તરાષ્ટ્રૈઃ કૃપેણ ચ । તથા ભીષ્મેણ રાજ્ઞા ચ ધર્મપ્રણયિના સદા ॥

પાણ્ડવાઃ સમપદ્યન્ત ખાણ્ડવપ્રસ્થવાસિનઃ ।
પઞ્ચભિસ્તૈર્મહેષ્વાસૈરિન્દ્રકલ્પૈઃ સમાવૃતમ્ ॥

શુશુભે તત્પુરશ્રેષ્ઠં નાગૈર્ભોગવતી યથા ।
તતસ્તુ વિશ્વકર્માણં પૂજયિત્વા વિસૃજ્ય ચ ॥

દ્વૈપાયનં ચ સમ્પૂજ્ય વિસૃજ્ય ચ નરાધિપઃ ।
વાર્ષ્ણેયમબ્રવીદ્રાજા ગન્તુકામં કૃતક્ષણમ્ ॥

તવ પ્રસાદાદ્વાર્ષ્ણેય રાજ્યં પ્રાપ્તં મયાઽનઘ ।
પ્રસાદાદેવ તે વીર શૂન્યં રાષ્ટ્રં સુદુર્ગમમ્ ॥

તવૈવ તુ પ્રસાદેન રાજ્યસ્થાશ્ચ ભવામહે ।
ગતિસ્ત્વમાપત્કાલેઽપિ પાણ્ડવાનાં ચ માધવ ॥

જ્ઞાત્વા તુ કૃત્યં કર્તવ્યં કારયસ્વ ભવાન્હિ નઃ ।
યદિષ્ટમનુમન્તવ્યં પાણ્ડવાનાં ત્વયાઽનઘ ॥
શ્રીવાસુદેવ ઉવાચ ।

ત્વત્પ્રભાવાન્મહારાજ્યં સમ્પ્રાપ્તં હિ સ્વધર્મતઃ ।
પિતૃપૈતામહં રાજ્યં કથં ન સ્યાત્તવ પ્રભો ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રા દુરાચારાઃ કિં કરિષ્યન્તિ પાણ્ડવાન્ ।
યથેષ્ટં પાલય જગચ્છશ્વદ્ધર્મધુરં વહ ॥

પુનઃ પુનશ્ચ સંહર્ષાદ્બ્રાહ્મણાન્ભર પૌરવ ।
અદ્યૈવ નારદઃ શ્રીમાનાગમિષ્યતિ સત્વરઃ ॥

આદત્સ્વ તસ્ય વાક્યાનિ શાસનં કુરુ તસ્ય વૈ ।
એવમુક્ત્વા તતઃ કુન્તીમભિવાદ્ય જનાર્દનઃ ॥

ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા ગમિષ્યામિ નમોસ્તુ તે ।
કુન્ત્યુવાચ ।
જાતુષં ગૃહમાસાદ્ય મયા પ્રાપ્તં યદાનઘ ॥

આર્યેણ સમભિજ્ઞાતં ત્વયા વૈ યદુપુઙ્ગવ ।
ત્વયા નાથેન ગોવિન્દ દુઃખં તીર્ણં મહત્તરમ્ ॥

ત્વં હિ નાથસ્ત્વનાથાનાં દરિદ્રાણાં વિશેષતઃ ।
સર્વદુઃખાનિ શામ્યન્તિ તવ સન્દર્શનાન્મમ ॥

સ્મરસ્વૈનાન્મહાપ્રાજ્ઞ તેન જીવન્તિ પાણ્ડવાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

કરિષ્યામીતિ ચામન્ત્ર્ય અભિવાદ્ય પિતૃષ્વસામ્ । ગમનાય મતિં ચક્રે વાસુદેવઃ સહાનુગઃ ॥

તાન્નિવેશ્ય તતો વીરઃ સહ રામેણ કૌરવાન્ ।
યયૌ દ્વારવતીં રાજન્પાણ્ડવાનુમતે તદા ॥