મહાભારત · અધ્યાય 1.224

રાજન્નિઃસંશયં શ્રેયો વાચ્યસ્ત્વમસિ બાન્ધવૈઃ ।
ન ત્વશુશ્રૂષમાણે વૈ વાક્યં સમ્પ્રતિ તિષ્ઠતિ ॥

પ્રિયં હિતં ચ તદ્વાક્યમુક્તવાન્કુરુસત્તમઃ ।
ભીષ્મઃ શાન્તનવો રાજન્પ્રતિગૃહ્ણાસિ તન્ન ચ ॥

તથા દ્રોણેન બહુધા ભાષિતં હિતમુત્તમમ્ ।
તચ્ચ રાધાસુતઃ કર્ણો મન્યતે ન હિતં તવ ॥

ચિન્તયંશ્ચ ન પશ્યામિ રાજંસ્તવ સુહૃત્તમમ્ ।
આભ્યાં પુરુષસિંહાભ્યાં યો વા સ્યાત્પ્રજ્ઞયાધિકઃ ॥

ઇમૌ હિ વૃદ્ધૌ વયસા પ્રજ્ઞયા ચ શ્રુતેન ચ ।
સમૌ ચ ત્વયિ રાજેન્ત્ર તથા પાણ્ડુસુતેષુ ચ ॥

ધર્મે ચાનવરૌ રાજન્સત્યતાયાં ચ ભારત ।
રામાદ્દાશરથેશ્ચૈવ ગયાચ્ચૈવ ન સંશયઃ ॥

ન ચોક્તવન્તાવશ્રેયઃ પુરસ્તાદપિ કિઞ્ચન ।
ન ચાપ્યપકૃતં કિઞ્ચિદનયોર્લક્ષ્યતે ત્વયિ ॥

તાવુભૌ પુરુષવ્યાઘ્રાવનાગસિ નૃપે ત્વયિ ।
ન મન્ત્રયેતાં ત્વચ્છ્રેયઃ કથં સત્યપરાક્રમૌ ॥

પ્રજ્ઞાવન્તૌ નરશ્રેષ્ઠાવસ્મિઁલ્લોકે નરાધિપ ।
ત્વન્નિમિત્તમતો નેમૌ કિઞ્ચિજ્જિહ્મં વદિષ્યતઃ ॥

ઇતિ મે નૈષ્ઠિકી બુદ્ધિર્વર્તતે કુરુનન્દન ।
ન ચાર્થહેતોર્ધર્મજ્ઞૌ વક્ષ્યતઃ પક્ષસંશ્રિતમ્ ॥

એતદ્ધિ પરમં શ્રેયો મન્યેઽહં તવ ભારત ।
દુર્યોધનપ્રભૃતયઃ પુત્રા રાજન્યથા તવ ॥

તથૈવ પાણ્ડવેયાસ્તે પુત્રા રાજન્ન સંશયઃ ।
તેષુ ચેદહિતં કિઞ્ચિન્મન્ત્રયેયુરતદ્વિદઃ ॥

મન્ત્રિણસ્તે ન ચ શ્રેયઃ પ્રપશ્યન્તિ વિશેષતઃ । અથ તે હૃદયે રાજન્વિશેષઃ સ્વેષુ વર્તતે ।
અન્તરસ્થં વિવૃણ્વાનાઃ શ્રેયઃ કુર્યુર્ન તે ધ્રુવમ્ ॥

એતદર્થમિમૌ રાજન્મહાત્માનૌ મહાદ્યુતી ।
નોચતુર્વિવૃતં કિઞ્ચિન્ન હ્યેષ તવ નિશ્ચયઃ ॥

યચ્ચાપ્યશક્યતાં તેષામાહતુઃ પુરુષર્ષભૌ ।
તત્તથા પુરુષવ્યાઘ્ર તવ તદ્ભદ્રમસ્તુ તે ॥

કથં હિ પાણ્ડવઃ શ્રીમાન્સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ ।
શક્યો વિજેતું સન્ગ્રામે રાજન્મઘવતાપિ હિ ॥

ભીમસેનો મહાબાહુર્નાગાયુતબલો મહાન્ ।
રાક્ષસાનાં ભયકરો બાહુશાલી મહાબલઃ ॥

હિડિમ્બો નિહતો યેન બાહુયુદ્ધેન ભારત ।
યો રાવણસમો યુદ્ધે તથા ચ બકરાક્ષસઃ ॥

સ યુધ્યમાનો રાજેન્દ્ર ભીમો ભીમપરાક્રમઃ । કથં સ્મ યુધિ શક્યેત વિજેતુમમરૈરપિ ॥

તથૈવ કૃતિનૌ યુદ્ધે યમૌ યમસુતાવિવ ।
કથં વિજેતું શક્યૌ તૌ રણે જીવિતુમિચ્છતા ॥

યસ્મિન્ધૃતિરનુક્રોશઃ ક્ષમા સત્યં પરાક્રમઃ ।
નિત્યાનિ પાણ્ડવે જ્યેષ્ઠે સ જીયેત રણે કથમ્ ॥

યેષાં પક્ષધરો રામો યેષાં મન્ત્રી જનાર્દનઃ ।
કિં નુ તૈરજિતં સઙ્ખ્યે યેષાં પક્ષે ચ સાત્યકિઃ ॥

દ્રુપદઃ શ્વશુરો યેષાં યેષાં સ્યાલાશ્ચ પાર્ષતાઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખા વીરા ભ્રાતરો દ્રુપદાત્મજાઃ ॥

ચૈદ્યશ્ચ યેષાં ભ્રાતા ચ શિશુપાલો મહારથઃ । સોઽશક્યતાં ચ વિજ્ઞાય તેષામગ્રે ચ ભારત ।
દાયાદ્યતાં ચ ધર્મેણ સમ્યક્તેષુ સમાચર ॥

ઇદં નિર્દિષ્ટમયશઃ પુરોચનકૃતં મહત્ ।
તેષામનુગ્રહેણાદ્ય રાજન્પ્રક્ષાલયાત્મનઃ ॥

તેષામનુગ્રહશ્ચાયં સર્વેષાં ચૈવ નઃ કુલે ।
જીવિતં ચ પરં શ્રેયઃ ક્ષત્રસ્ય ચ વિવર્ધનમ્ ॥

દ્રુપદોઽપિ મહાન્રાજા કૃતવૈરશ્ચ નઃ પુરા ।
તસ્ય સન્ગ્રહણં રાજન્સ્વપક્ષસ્ય વિવર્ધનમ્ ॥

બલવન્તશ્ચ દાશાર્હા બહવશ્ચ વિશામ્પતે ।
યતઃ કૃષ્ણસ્તતઃ સર્વે યતઃ કૃષ્ણસ્તતો જયઃ ॥

યચ્ચ સામ્નૈવ શક્યેત કાર્યં સાધયિતું નૃપ ।
કો દૈવશપ્તસ્તત્કાર્યં વિગ્રહેણ સમાચરેત્ ॥

શ્રુત્વા ચ જીવતઃ પાર્થાન્પૌરજાનપદા જનાઃ ।
બલવદ્દર્શને હૃષ્ટાસ્તેષાં રાજન્પ્રિયં કુરુ ॥

દુર્યોધનશ્ચ કર્ણશ્ચ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
અધર્મયુક્તા દુષ્પ્રજ્ઞા બાલા મૈષાં વચઃ કૃથાઃ ॥

ઉક્તમેતત્પુરા રાજન્મયા ગુણવતસ્તવ ।
દુર્યોધનાપરાધેન પ્રજેયં વૈ વિનઙ્ક્ષ્યતિ ॥