મહાભારત · અધ્યાય 1.223

મન્ત્રાય સમુપાનીતૈર્ધૃતરાષ્ટ્ર હિતૈર્નૃપ ।
ધર્મ્યમર્થ્યં યશસ્યં ચ વાચ્યમિત્યનુશુશ્રુમ ॥

મમાપ્યેષા મતિસ્તાત યા ભીષ્મસ્ય મહાત્મનઃ ।
સંવિભજ્યાસ્તુ કૌન્તેયા ધર્મ એષ સનાતનઃ ॥

પ્રેષ્યતાં દ્રુપદાયાશુ નṟઅઃ કશ્ચિત્પ્રિયંવદઃ ।
બહુલં રત્નમાદાય તેષામર્થાય ભારત ॥

મિથઃ કૃત્યં ચ તસ્મૈ સ આદાય વસુ ગચ્છતુ ।
વૃદ્ધિં ચ પરમાં બ્રૂયાત્તત્સંયોગોદ્ભવાં તથા ॥

સમ્પ્રીયમાણં ત્વાં બ્રૂયાદ્રાજન્દુર્યોધનં તથા ।
અસકૃદ્દ્રુપદે ચૈવ ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ચ ભારત ॥

ઉચિતત્વં પ્રિયત્વં ચ યોગસ્યાપિ ચ વર્ણયેત્ ।
પુનઃપુનશ્ચ કૌન્યેયાન્માદ્રીપુત્રૌ ચ સાન્ત્વયન્ ॥

હિરણ્મયાનિ શુભ્રાણિ બહૂન્યાભરણાનિ ચ ।
વચનાત્તવ રાજેન્દ્ર દ્રૌપદ્યાઃ સમ્પ્રયચ્છતુ ॥

તથા દ્રુપદપુત્રાણાં સર્વેષાં ભરતર્ષભ ।
પાણ્ડવાનાં ચ સર્વેષાં કુન્ત્યા યુક્તાનિ યાનિ ચ ॥

દત્ત્વા તાનિ મહાર્હાણિ પાણ્ડવાન્સમ્પ્રહર્ષય । એવં સાન્ત્વસમાયુક્તં દ્રુપદં પાણ્ડવૈઃ સહ ।
ઉક્ત્વા સોઽનન્તરં બ્રૂયાત્તેષામાગમનં પ્રતિ ॥

અનુજ્ઞાતેષુ વીરેષુ બલં ગચ્છતુ શોભનમ્ ।
દુઃશાસનો વિકર્ણશ્ચાપ્યાનેતું પાણ્ડવાનિહ ॥

તતસ્તે પાણ્ડવાઃ શ્રેષ્ઠાઃ પૂજ્યમાનાઃ સદા ત્વયા ।
પ્રકૃતીનામનુમતે પદે સ્થાસ્યન્તિ પૈતૃકે ॥

એતત્તવ મહારાજ તેષુ પુત્રેષુ ચૈવ હિ ।
વૃત્તમૌપયિકં મન્યે ભીષ્મેણ સહ ભારત ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

યોજિતાવર્થમાનાભ્યાં સર્વકાર્યેષ્વનન્તરૌ ।
ન મન્ત્રયેતાં ત્વચ્છ્રેયઃ કિમદ્ભુતતરં તતઃ ॥

દુષ્ટેન મનસા યો વૈ પ્રચ્છન્નેનાન્તરાત્મના ।
બ્રૂયાન્નિ)શ્રેયસં નામ કથં કુર્યાત્સતાં મતમ્ ॥

ન મિત્રાણ્યર્થકૃચ્છ્રેષુ શ્રેયસે ચેતરાય વા ।
વિધિપૂર્વં હિ સર્વસ્ય દુઃખં વા યદિ વા સુખમ્ ॥

કૃતપ્રજ્ઞોઽકૃતપ્રજ્ઞો બાલો વૃદ્ધશ્ચ માનવઃ ।
સસહાયોઽસહાયશ્ચ સર્વં સર્વત્ર વિન્દતિ ॥

શ્રૂયતે હિ પુરા કશ્ચિદમ્બુવીચ ઇતીશ્વરઃ ।
આસીદ્રાજગૃહે રાજા માગધાનાં મહીક્ષિતામ્ ॥

સ હીનઃ કરણૈઃ સર્વૈરુચ્છ્વાસપરમો નૃપઃ ।
અમાત્યસંસ્થઃ સર્વેષુ કાર્યેષ્વેવાભવત્તદા ॥

તસ્યામાત્યો મહાકર્ણિર્બભૂવૈકેશ્વરસ્તદા ।
સ લબ્ધબલમાત્માનં મન્યમાનોઽવમન્યતે ॥

સ રાજ્ઞ ઉપભોગ્યાનિ સ્ત્રિયો રત્નધનાનિ ચ ।
આદદે સર્વશો મૂઢ ઐશ્વર્યં ચ સ્વયં તદા ॥

તદાદાય ચ લુબ્ધસ્ય લોભાલ્લોભોઽભ્યવર્ધત ।
તથાહિ સર્વમાદાય રાજ્યમસ્ય જિહીર્ષતિ ॥

હીનસ્ય કરણૈઃ સર્વૈરચ્છ્વાસપરમસ્ય ચ ।
યતમાનોઽપિ તદ્રાજ્યં ન શશાકેતિ નઃ શ્રુતં ॥

કિમન્યદ્વિહિતા નૂનં તસ્ય સા પુરુષેન્દ્રતા ।
યદિ તે વિહિતં રાજ્યં ભવિષ્યતિ વિશામ્પતે ॥

મિષતઃ સર્વલોકસ્ય સ્થાસ્યતે ત્વયિ તદ્ધુવમ્ ।
અતોઽન્યથા ચેદ્વિહિતં યતમાનો ન લપ્સ્યસે ॥

એવં વિદ્વન્નુપાદત્સ્વ મન્ત્રિણાં સાધ્વસાધુતામ્ ।
દુષ્ટાનાં ચૈવ બોદ્ધવ્યમદુષ્ટાનાં ચ ભાષિતમ્ ॥
દ્રોણ ઉવાચ ।

વિદ્મ તે ભાવદોષેણ યદર્થમિદમુચ્યતે ।
દુષ્ટ પાણ્ડવહેતોસ્ત્વં દોષમાખ્યાપયસ્યુત ॥

હિતં તુ પરમં કર્ણ બ્રવીમિ કુલવર્ધનમ્ ।
અથ ત્વં મન્યસે દુષ્ટં ભૂહિ યત્પરમં હિતમ્ ॥

અતોઽન્યથા ચેત્ક્રિયતે યદ્બ્રવીમિ પરં હિતમ્ ।
કુરવો વૈ વિનઙ્ક્ષ્યન્તિ નચિરેણૈવ મે મતિઃ ॥