મહાભારત · અધ્યાય 1.217

તતો રાજ્ઞાં ચૈરરાપ્તૈઃ પ્રવૃત્તિરુપનીયત ।
પાણ્ડવૈરુપસમ્પન્ના દ્રૌપદી પતિભિઃ શુભા ॥

યેન તદ્ધનુરાદાય લક્ષ્યં વિદ્ધં મહાત્મના ।
સોઽર્જુનો જયતાં શ્રેષ્ઠો મહાબાણધનુર્ધરઃ ॥

યઃ શલ્યં મદ્રરાજં વૈ પ્રોત્ક્ષિપ્યાપાતયદ્બલી ।
ત્રાસયામાસ સન્ક્રુદ્ધો વૃક્ષેણ પુરુષાન્રણે ॥

ન ચાસ્ય સમ્ભ્રમઃ કશ્ચિદાસીત્તત્ર મહાત્મનઃ ।
સ ભીમો ભીમસંસ્પર્શઃ શત્રુસેનાઙ્ગપાતનઃ ॥

યોઽસાવત્યક્રમીદ્યુધ્યન્યુદ્ધે દુર્યોધનં તથા ।
સ રાજા પાણ્ડવશ્રેષ્ઠઃ પુણ્યભાગ્બુદ્ધિવર્ધનઃ ॥

દુર્યોધનસ્યાવરજૈર્યૌ યુધ્યેતાં પ્રતીપવત્ । તૌ યમૌ વૃત્તસમ્પન્નૌ સમ્પન્નબલવિક્રમૌ ॥

બ્રહ્મરૂપધરાઞ્શ્રુત્વા પ્રશાન્તાન્પાણ્ડુનન્દનાન્ ।
કૌન્તેયાન્મનુજેન્દ્રાણાં વિસ્મયઃ સમજાયત ॥

પૌરા હિ સર્વે રાજન્યાઃ સમપદ્યન્ત વિસ્મિતાઃ । સપુત્રા હિ પુરા કુન્તી દગ્ધા જતુગૃહે શ્રુતા ॥

સર્વભૂમિપતીનાં ચ રાષ્ટ્રાણાં ચ યશસ્વિની । પુનર્જાતાનિવ ચ તાંસ્તેઽમન્યન્ત નરાધિપાઃ ॥

ધિગકુર્વંસ્તદા ભીષ્મં ધૃતરાષ્ટ્રં ચ કૌરવમ્ ।
કર્મણાઽતિનૃશંસેન પુરોચનકૃતેન વૈ ॥

ધાર્મિકાન્વૃત્તસમ્પન્નાન્માતુઃ પ્રિયહિતે રતાન્ ।
યદા તાનીદૃશાન્પાર્થાનુત્સાદયિતુમિચ્છતિ ॥

તતઃ સ્વયંવરે વૃત્તે ધાર્તરાષ્ટ્રાશ્ચ ભારત ।
મન્ત્રયન્તિ તતઃ સર્વે કર્ણસૌબલદૂષિતાઃ ॥
શકુનિરુવાચ ।

કશ્ચિચ્છત્રુઃ કર્શનીયઃ પીડનીયસ્તથાઽપરઃ ।
ઉત્સાદનીયાઃ કૌન્તેયાઃ સર્વક્ષત્રસ્ય મે મતાઃ ॥

એવં પરાજિતાઃ સર્વે યદિ યૂયં ગમિષ્યથ ।
અકૃત્વા સંવિદં કાઞ્ચિન્મનસ્તપ્સ્યત્યસંશયમ્ ॥

અયં દેશશ્ચ કાલશ્ચ પાણ્ડવાહરણાય નઃ ।
ન ચેદેવં કરિષ્યધ્વં લોકે હાસ્યા ભવિષ્યથ ॥

યમેતે સંશ્રિતા વસ્તું કામયન્તે ચ ભૂમિપમ્ ।
સોઽલ્પવીર્યબલો રાજા દ્રુપદો વૈ મતો મમ ॥

યાવદેતાન્ન જાનન્તિ જીવતો વૃષ્ણિપુઙ્ગવાઃ ।
ચૈદ્યશ્ચ પુરુષવ્યાઘ્રઃ શિશુપાલઃ પ્રતાપવાન્ ॥

એકીભાવં ગતો રાજ્ઞા દ્રુપદેન મહાત્મના ।
દુરાધર્ષતરા રાજન્ભવિષ્યન્તિ ન સંશયઃ ॥

યાવચ્ચઞ્ચલતાં સર્વે પ્રાપ્નુવન્તિ નરાધિપાઃ ।
તાવદેવ વ્યવસ્યામઃ પાણ્ડવાનાં વધં પ્રતિ ॥

મુક્તા જતુગૃહાદ્ભીમાદાશીવિષમુખાદિવ ।
પુનસ્તે યદિ મુચ્યન્તે મહન્નો ભયમાગતમ્ ॥

તેષામિહોપયાતાનામેષાં તુ ચિરવાસિનામ્ ।
અન્તરે દુષ્કરં સ્થાતું ગજયોર્મહતોરિવ ॥

હનધ્વં પ્રગૃહીતાનિ બલાનિ બલિનાં વરાઃ ।
યાવન્નઃ કુરુસેનાયાં પતન્તિ પતગા ઇવ ॥

તાવત્સર્વાભિસારેણ પુરમેતદ્વિહન્યતામ્ ।
એતન્મમ મતં ચૈવ પ્રાપ્તકાલં નરર્ષભ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

શકુનેર્વચનં શ્રુત્વા ભાષમાણસ્ય દુર્મતેઃ ।
સોમદત્તિરિદં વાક્યં જગાદ પરમં તતઃ ॥

પ્રકૃતીઃ સપ્ત વૈ જ્ઞાત્વા આત્મનશ્ચ પરસ્ય ચ ।
તથા દેશં ચ કાલં ચ ષડ્વિધાન્સ નયોદ્ગુણાન્ ॥

સ્થાનં વૃદ્ધિં ક્ષયં ચૈવ ભૂમિં મિત્રાણિ વિક્રમમ્ ।
પ્રસમીક્ષ્યાભિયુઞ્જીત પરં વ્યસનપીડિતમ્ ॥

તતોઽહં પાણ્ડવાન્મન્યે મિત્રકોશસમન્વિતાન્ ।
બલસ્થાન્વિક્રમસ્થાંશ્ચ સ્વકૃતૈઃ પ્રકૃતિપ્રિયાન્ ॥

વપુષા હિ તુ ભૂતાનાં નેત્રાણિ હૃદયાનિ ચ ।
શ્રોત્રં મધુરયા વાચા રમયત્યર્જુનો નૃણામ્ ॥

ન તુ કેવલદૈવેન પ્રજા ભાવેન ભેજિરે ।
યદ્બભૂવ મનઃકાન્તં કર્મણા સ ચકાર તત્ ॥

ન હ્યયુક્તં ન ચાસક્તં નાનૃતં ન ચ વિપ્રિયમ્ ।
ભાષિતં ચારુભાષસ્ય જજ્ઞે પાર્થસ્ય ભારતી ॥

તાનેવન્ગુણસમ્પન્નાન્સમ્પન્નાન્રાજલક્ષણૈઃ ।
ન તાન્પશ્યામિ યે શક્તાઃ સમુચ્છેત્તું યથા બલાત્ ॥

પ્રભાવશક્તિર્વિપુલા મન્ત્રશક્તિશ્ચ પુષ્કલા ।
તથૈવોત્સાહશક્તિશ્ચ પાર્થેષ્વપ્યધિતિષ્ઠતિ ॥

મૌલમિત્રબલાનાં ચ કાલજ્ઞો વૈ યુધિષ્ટિરઃ ।
સામ્ના દાનેન ભેદેન દણ્ડેનેતિ યુધિષ્ઠિરઃ ॥

અમિત્રાંશ્ચ તતો જેતુનં ન રોષેણેતિ મે મતિઃ ।
પરિક્રીય ધનૈઃ શત્રું મિત્રાણિ ચ બલાનિ ચ ॥

મૂલં ચ સુકૃતં કૃત્વા ભુઙ્ક્તે ભૂમિં ચ પાણ્ડવઃ ।
અશક્યાન્પાણ્ડવાન્મન્યે દેવૈરપિ સવાસવૈઃ ॥

યેષામર્થે સદા યુક્તૌ કૃષ્ણસન્કર્ષણાવુભૌ ।
શ્રેયશ્ચ યદિ મન્યદ્વં મન્મતં યદિ વા મતમ્ ॥

સંવિદં પાણ્ડવૈઃ સર્વૈઃ કૃત્વા યામ યથાગતમ્ ।
ગોપુરાટ્ટાલકૈરુચ્ચૈરુપતલ્પશતૈરપિ ॥

ગુપ્તં પુરવરશ્રેષ્ઠમેતદદ્ભિશ્ચ સંવૃતમ્ ।
તૃણધાન્યેન્ધરસૈસ્તથા યન્ત્રાયુધૌષધૈઃ ॥

યુક્તં બહુકવાટૈશ્ચ દ્રવ્યાગારસુવેદિકૈઃ ।
ભીમોચ્છ્રિતમહાચક્રં બૃહદટ્ટાલસંવૃતમ્ ॥

દૃઢપ્રાકારનિર્યૂહં શતઘ્નીશતસન્કુલમ્ ।
ઐષ્ટકો દારવો વપ્રો માનુષશ્ચેતિ યઃ સ્મૃતઃ ॥

પ્રાકારકર્તૃભિર્વીરૈર્નૃગર્ભસ્તત્ર પૂજિતઃ ।
તદેતન્નરગર્ભેણ પાણ્ડરેણ વિરાજતે ॥

સાલેનાનેકતાલેન સર્વતઃ સંવૃતં પુરમ્ ।
અનુરક્તાઃ પ્રકૃતયો દ્રુપદસ્ય મહાત્મનઃ ॥

દાનમાનાર્જિતાઃ સર્વે બાહ્યાભ્યન્તરગાશ્ચ યે ।
પ્રતિરુદ્ધાનિમાઞ્જ્ઞાત્વા રાજભિર્ભીમવિક્રમૈઃ ॥

ઉપયાસ્યન્તિ દાશાર્હાઃ સમુદગ્રોચ્છ્રિતાયુધાઃ ।
તસ્માત્સન્ન્ધિં વયં કૃત્વા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય પાણ્ડવૈઃ ॥

સ્વરાષ્ટ્રમેવ ગચ્છામો યદ્યાપ્તં વચનં મમ । એતન્મમ મતં સર્વૈઃ ક્રિયતાં યદિ રોચતે ।
એતદ્ધિ સુકૃતં મન્યે ક્ષેમં ચાપિ મહીભિતામ્ ॥