મહાભારત · અધ્યાય 1.19

અથાવરણમુખ્યાનિ નાનાપ્રહરણાનિ ચ ।
પ્રગૃહ્યાભ્યદ્રવન્દેવાન્સહિતા દૈત્યદાનવાઃ ॥

તતસ્તદમૃતં દેવો વિષ્ણુરાદાય વીર્યવાન્ ।
જહાર દાનવેન્દ્રેભ્યો નરેણ સહિતઃ પ્રભુઃ ॥

તતો દેવગણાઃ સર્વે પપુસ્તદમૃતં તદા ।
વિષ્ણોઃ સકાશાત્સમ્પ્રાપ્ય સમ્ભ્રમે તુમુલે સતિ ॥

પાયયત્યમૃતં દેવાન્હરૌ બાહુબલાન્નરઃ । નિરોધયતિ ચાપેન દૂરીકૃત્ય ધનુર્ધરાન્ ।
યે યેઽમૃતં પિબન્તિ સ્મ તે તે યુદ્ધ્યન્તિ દાનવૈઃ; ॥

તતઃ પિબત્સુ તત્કાલં દેવેષ્વમૃતમીપ્સિતમ્ ।
રાહુર્વિબુધરૂપેણ દાનવઃ પ્રાપિબત્તદા ॥

તસ્ય કણ્ઠમનુપ્રાપ્તે દાનવસ્યામૃતે તદા ।
આખ્યાતં ચન્દ્રસૂર્યાભ્યાં સુરાણાં હિતકામ્યયા ॥

તતો ભગવતા તસ્ય શિરશ્છિન્નમલન્કૃતમ્ ।
ચક્રાયુધેન ચક્રેણ પિબતોઽમૃતમોજસા ॥

તચ્છૈલશૃહ્ગપ્રઙ્ગિમં દાનવસ્ય શિરો મહત્ । ચક્રેણોત્કૃત્તમપતચ્ચાલયદ્વસુધાતલમ્ ॥

ચક્રચ્છિન્નં ખમુત્પત્ય નનાદાતિભયન્કરમ્ ।
તત્કબન્ધં પપાતાસ્ય વિસ્ફુરદ્ધરણીતલે ॥

ત્રયોદશ સહસ્રાણિ ચતુરશ્રં સમન્તતઃ ।
સપર્વતવનદ્વીપાં દૈત્યસ્યાકમ્પયન્મહીમ્ ॥

તતો વૈરવિનિર્બન્ધઃ કૃતો રાહુમુખેન વૈ ।
શાશ્વતશ્ચન્દ્રસૂર્યાભ્યાં ગ્રસત્યદ્યાપિ ચૈવ તૌ ॥

વિહાય ભગવાંશ્ચાપિ સ્ત્રીરૂપમતુલં હરિઃ ।
નાનાપ્રહરણૈર્ભીમૈર્દાનવાન્તમકમ્પયત્ ॥

તતઃ પ્રવૃત્તઃ સન્ગ્રામઃ સમીપે લવણામ્ભસઃ ।
સુરાણામસુરાણાં ચ સર્વઘોરતરો મહાન્ ॥

પ્રાસાશ્ચ વિપુલાસ્તીક્ષ્ણા ન્યપતન્ત સહસ્રશઃ ।
તોમરાશ્ચ સુતીક્ષ્ણાગ્રાઃ શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥

તતોઽસુરાશ્ચક્રભિન્ના વમન્તો રુધિરં બહુ ।
અસિશક્તિગદારુગ્ણા નિપેતુર્ધરણીતલે ॥

છિન્નાનિ પટ્ટિશૈશ્ચૈવ શિરાંસિ યુધિ દારુણૈઃ ।
તપ્તકાઞ્ચનમાલીનિ નિપેતુરનિશં તદા ॥

રુધિરેણાનુલિપ્તાઙ્ગા નિહતાશ્ચ મહાસુરાઃ ।
અદ્રીણામિવ કૂટાનિ ધાતુરક્તાનિ શેરતે ॥

આહાકારઃ સમભવત્તત્ર તત્ર સહસ્રશઃ ।
અન્યોન્યઞ્છિન્દતાં શસ્ત્રૈરાદિત્યે લોહિતાયતિ ॥

પરિઘૈરાયસૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સન્નિકર્ષે ચ મુષ્ટિભિઃ ।
નિઘ્નતાં સમરેઽન્યોન્યં શબ્દો દિવમિવાસ્પૃશત્ ॥

છિન્ધિભિન્ધિ પ્રધાવ ત્વં પાતયાભિસરેતિ ચ ।
વ્યશ્રૂયન્ત મહાઘોરાઃ શબ્દાસ્તત્ર સમન્તતઃ ॥

એવં સુતુમુલે યુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે ।
નરનારાયણૌ દેવૌ સમાજગ્મતુરાહવમ્ ॥

તત્ર દિવ્યં ધનુર્દૃષ્ટ્વા નરસ્ય ભગવાનપિ ।
ચિન્તયામાસ તચ્ચક્રં વિષ્ણુર્દાનવસૂદનમ્ ॥

તતોઽમ્બરાચ્ચિન્તિતમાત્રમાગતં મહાપ્રભં ચક્રમમિત્રતાપનમ્ ।
વિભાવસોસ્તુલ્યમકુણ્ઠમણ્ડલં સુદર્શનં સંયતિ ભીમદર્શનમ્ ॥

તદાગતં જ્વલિતહુતાશનપ્રભં ભયન્કરં કરિકરબાહુરચ્યુતઃ ।
મુમોચ વૈ પ્રબલવદુગ્રવેગવા- ન્મહાપ્રભં પરનગરાવદારણમ્ ॥

તદન્તકજ્વલનસમાનવર્ચસં પુનઃપુનર્ન્યપતત વેગવત્તદા ।
વિદારયદ્દિતિદનુજાન્સહસ્રશઃ કરેરિતં પુરુષવરેણ સંયુગે ॥

દહત્ક્વચિજ્જ્વલન ઇવાવલેલિહ- ત્પ્રસહ્ય તાનસુરગણાન્ન્યકૃન્તત ।
પ્રવેરિતં વિયતિ મુહુઃ ક્ષિતૌ તથા પપૌ રણે રુધિરમથો પિશાચવત્ ॥

તથાઽસુરા ગિરિભિરદીનચેતસો મુહુર્મુહુઃ સુરગણમાર્દયંસ્તદા ।
મહાબલા વિગલિતમેઘવર્ચસઃ સહસ્રશો ગગનમભિપ્રપદ્યહ ॥

અથામ્બરાદ્ભયજનનાઃ પ્રપેદિરે સપાદપા બહુવિધમેઘરૂપિણઃ ।
મહાદ્રયઃ પરિગલિતાગ્રસાનવઃ પરસ્પરં દ્રુતમભિહત્ય સસ્વનાઃ ॥

તતો મહી પ્રવિચલિતા સકાનના મહાદ્રિપાતાભિહતા સમન્તતઃ ।
પરસ્પરં ભૃશમભિગર્જતાં મુહૂ રણાજિરે ભૃશમભિસમ્પ્રવર્તિતે ॥

નરસ્તતો વરકનકાગ્રભૂષણૈ- ર્મહેષુભિર્ગગનપથં સમાવૃણોત્ ।
વિદારયન્ગિરિશિખરાણિ પત્રિભિ- ર્મહાભયેઽસુરગણવિગ્રહે તદા ॥

તતો મહીં લવણજલં ચ સાગરં મહાસુરાઃ પ્રવિવિશુરર્દિતાઃ સુરૈઃ ।
વિયદ્ગતં જ્વલિતહુતાશનપ્રભં સુદર્શનં પરિકુપિતં નિશામ્ય તે ॥

તતઃ સુરૈર્વિજયમવાપ્ય મન્દરઃ સ્વમેવ દેશં ગમિતઃ સુપૂજિતઃ ।
વિનાદ્ય ખં દિવમપિ ચૈવ સર્વશ- સ્તતો ગતાઃ સલિલધરા યથાગતમ્ ॥

તતોઽમૃતં સુનિહિતમેવ ચક્રિરે સુરાઃ પુરાં મુદમભિગમ્ય પુષ્કલામ્ ।
દદો ચ તં નિધિમમૃતસ્ય રક્ષિતું કિરીટિને બલભિદથામરૈઃ સહ ॥