મહાભારત · અધ્યાય 1.160

તાંસ્તુ દૃષ્ટ્વા સુમનસઃ પરિસંવત્સરોષિતાન્ ।
વિશ્વસ્તાનિવ સંલક્ષ્ય હર્ષં ચક્રે પુરોચનઃ ॥

સ તુ સઞ્ચિન્તયામાસ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના ।
પ્રાપ્તકાલમિદં મન્યે પાણ્ડવાનાં વિનાશને ॥

તમસ્યાન્તર્ગતં ભાવં વિજ્ઞાય કુરુપુઙ્ગવઃ । ચિન્તયામાસ મતિમાન્ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

પુરોચને તથા હૃષ્ટે કૌન્તેયોઽથ યુધિષ્ઠિરઃ ।
ભીમસેનાર્જુનૌ ચોભૌ યમૌ પ્રોવાચ ધર્મવિત્ ॥

અસ્માનયં સુવિશ્વસ્તાન્વેત્તિ પાપઃ પુરોચનઃ ।
વઞ્ચિતોઽયં નૃશંસાત્મા કાલં મન્યે પલાયને ॥

આયુધાગારમાદીપ્ય દગ્ધ્વા ચૈવ પુરોચનમ્ ।
ષટ્પ્રાણિનો નિધાયેહ દ્રવામોઽનભિલક્ષિતાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અથ દાનાપદેશેન કુન્તી બ્રાહ્મણભોજનમ્ ।
ચક્રે નિશિ મહારાજ આજગ્મુસ્તત્ર યોષિતઃ ॥

તા વિહૃત્ય યથાકામં ભુક્ત્વા પીત્વા ચ ભારત ।
જગ્મુર્નિશિં ગૃહાનેવ સમનુજ્ઞાપ્ય માધવીમ્ ॥

પુરોચનપ્રણિહિતા પૃથાં યા સેવતે સદા ।
નિષાદી દુષ્ટહૃદયા નિત્યમન્તરચારિણી ॥

નિષાદી પઞ્ચપુત્રા સા તસ્મિન્ભોજ્યે યદૃચ્છયા ।
પુરાભ્યાસકૃતસ્નેહા સખી કુન્ત્યાઃ સુતૈઃ સહ ॥

આનીય મધુમૂલાનિ ફલાનિ વિવિધાનિ ચ । અન્નાર્થિની સમભ્યાગાત્સપુત્રા કાલચોદિતા ।
સુપાપા પઞ્ચપુત્રા ચ સા પૃથાયાઃ સખી મતા ॥

સા પીત્વા મદિરાં મત્તા સપુત્રા મદવિહ્વલા ।
સહ સર્વૈઃ સુતૈ રાજંસ્તસ્મિન્નેવ નિવેશને ॥

સુષ્વાપ વિગતજ્ઞાના મૃતકલ્પા નરાધિપ ।
અથ પ્રવાતે તુમુલે નિશિ સુપ્તે જને તદા ॥

તદુપાદીપયદ્ભીમઃ શેતે યત્ર પુરોચનઃ ।
તતો જતુગૃહદ્વારં દીપયામાસ પાણ્ડવઃ ॥

સમન્તતો દદૌ પશ્ચાદગ્નિં તત્ર નિવેશને ।
પૂર્વમેવ ગૃહં શોધ્ય ભીમસેનો મહામતિઃ ॥

પાણ્ડવૈઃ સહિતાં કુન્તીં પ્રાવેશયત તદ્બિલમ્ ।
દત્ત્વાગ્નિં સહસા ભીમો ગૃહે તત્પરિતઃ સુધીઃ ॥

ગૃહસ્થં દ્રવિણં ગૃહ્ય નિર્જગામ બિલેન સઃ । જ્ઞાત્વા તુ તદ્ગૃહં સર્વમાદીપ્તં પાણ્ડુનન્દનાઃ ॥

સુરઙ્ગાં વિવિશુસ્તૂર્ણં માત્રા સાર્ધમરિન્દમાઃ ।
તતઃ પ્રતાપઃ સુમહાઞ્છબ્દશ્ચૈવ વિભાવસોઃ ॥

પ્રાદુરાસીત્તદા તેન બુબુધે સ જનવ્રજઃ ।
તદવેક્ષ્ય ગૃહં દીપ્તમાહુઃ પૌરાઃ કૃશાનનાઃ ॥

દુર્યોધનપ્રયુક્તેન પાપેનાકૃતબુદ્ધિના ।
ગૃહમાત્મવિનાશાય કારિતં દાહિતં ચ તત્ ॥

અહો ધિગ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય બુદ્ધિર્નાતિસમઞ્જસા ।
યઃ શુચીન્પાણ્ડુદાયાદાન્દાહયામાસ શત્રુવત્ ॥

દિષ્ટ્યા ત્વિદાનીં પાપાત્માદગ્ધ્વા દગ્ધઃ પુરોચનઃ ।
અનાગસઃ સુવિશ્વસ્તાન્યો દદાહ નરોત્તમાન્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવં તે વિલપન્તિ સ્મ વારણાવતકા જનાઃ ।
પરિવાર્ય ગૃહં તચ્ચ તસ્થૂ રાત્રૌ સમન્તતઃ ॥

પાણ્ડવાશ્ચાપિ તે સર્વે સહ માત્રા સુદુઃખિતાઃ ।
બિલેન તેન નિર્ગત્ય જગ્મુર્દ્રુતમલક્ષિતાઃ ॥

તેન નિદ્રોપરોધેન સાધ્વસેન ચ પાણ્ડવાઃ ।
ન શેકુઃ સહસા ગન્તું સહ માત્રા પરન્તપાઃ ॥

ભીમસેનસ્તુ રાજેન્દ્ર ભીમવેગપરાક્રમઃ ।
જગામ ભ્રાતૄનાદાય સર્વાન્માતરમેવ ચ ॥

સ્કન્ધમારોપ્ય જનનીં યમાવઙ્કેન વીર્યવાન્ ।
પાર્થૌ ગૃહીત્વા પાણિભ્યાં ભ્રાતરૌ સુમહાબલઃ ॥

ઉરસા પાદપાન્ભઞ્જન્મહીં પદ્ભ્યાં વિદારયન્ ।
સ જગામાશુ તેજસ્વી વાતરંહા વૃકોદરઃ ॥