મહાભારત · અધ્યાય 1.152

પ્રાણાધિકં ભીમસેનં કૃતવિદ્યં ધનઞ્જયમ્ ।
દુર્યોધનો લક્ષયિત્વા પર્યતપ્યત દુર્મનાઃ ॥

તતો વૈકર્તનઃ કર્ણઃ શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
અનેકારભ્યુપાયૈસ્તે જિઘાંસન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્ ॥

પાણ્ડવા અપિ તત્સર્વં પ્રતિચક્રુર્યથાબલમ્ ।
ઉદ્ભાવનમકુર્વન્તો વિદુરસ્ય મતે સ્થિતાઃ ॥

ગુણૈઃ સમુદિતાન્દૃષ્ટ્વા પૌરાઃ પાણ્ડુસુતાંસ્તદા ।
કથયાઞ્ચક્રિરે તેષાં ગુણાન્સંસત્સુ ભારત ॥

રાજ્યપ્રાપ્તિં ચ સમ્પ્રાપ્તં જ્યેષ્ઠં પાણ્ડુસુતં તદા ।
કથયન્તિ સ્મ સમ્ભૂય ચત્વરેષુ સભાસુ ચ ॥

પ્રજ્ઞાશ્ચક્ષુરચક્ષુષ્ટ્વાદ્ધૃતરાષ્ટ્રો જનેશ્વરઃ ।
રાજ્યં ન પ્રાપ્તવાન્પૂર્વં સ કથં નૃપતિર્ભવેત્ ॥

તથા શાન્તનવો ભીષ્મઃ સત્યસન્ધો મહાવ્રતઃ ।
પ્રત્યાખ્યાય પુરા રાજ્યં ન સ જાતુ ગ્રહીષ્યતિ ॥

તે વયં પાણ્ડવજ્યેષ્ઠં તરુણં વૃદ્ધશીલિનમ્ ।
અભિષિઞ્ચામ સાધ્વદ્ય સત્યકારુણ્યવેદિનમ્ ॥

સ હિ ભીષ્મં શાન્તનવં ધૃતરાષ્ટ્રં ચ ધર્મવિત્ ।
સપુત્રં વિવિધૈર્ભોગૈર્યોજયિષ્યતિ પૂજયન્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તેષાં દુર્યોધનઃ શ્રુત્વા તાનિ વાક્યાનિ જલ્પતામ્ ।
યુધિષ્ઠિરાનુરક્તાનાં પર્યતપ્યત દુર્મતિઃ ॥

સ તપ્યમાનો દુષ્ટાત્મા તેષાં વાચો ન ચક્ષમે ।
ઈર્ષ્યયા ચાપિ સન્તપ્તો ધૃતરાષ્ટ્રમુપાગમત્ ॥

તતો વિરહિતં દૃષ્ટ્વા પિતરં પ્રતિપૂજ્ય સઃ ।
પૌરાનુરાગસન્તપ્તઃ પશ્ચાદિદમભાષત ॥

શ્રુતા મે જલ્પતાં તાત પૌરાણામશિવા ગિરઃ ।
ત્વામનાદૃત્ય ભીષ્મં ચ પતિમિચ્છન્તિ પાણ્ડવમ્ ॥

મતમેતચ્ચ ભીષ્મસ્ય ન સ રાજ્યં બુભુક્ષતિ ।
અસ્માકં તુ પરાં પીડાં ચિકીર્ષન્તિ પુરે જનાઃ ॥

પિતૃતઃ પ્રાપ્તવાન્રાજ્યં પાણ્ડુરાત્મગુણૈઃ પુરા ।
ત્વમન્ધગુણસંયોગાત્પ્રાપ્તં રાજ્યં ન લબ્ધવાન્ ॥

સ એષ પાણ્ડોર્દાયાદ્યં યદિ પ્રાપ્નોતિ પાણ્ડવઃ ।
તસ્ય પુત્રો ધ્રુવં પ્રાપ્તસ્તસ્ય તસ્યાપિ ચાપરઃ ॥

તે વયં રાજવંશેન હીનાઃ સહ સુતૈરપિ ।
અવજ્ઞાતા ભવિષ્યામો લોકસ્ય જગતીપતે ॥

સતતં નિરયં પ્રાપ્તાઃ પરપિણ્ડોપજીવિનઃ ।
ન ભવેમ યથા રાજંસ્તથા નીતિર્વિધીયતામ્ ॥

યદિ ત્વં હિ પુરા રાજન્નિદં રાજ્યમવાપ્તવાન્ ।
ધ્રુવં પ્રાપ્સ્યામ ચ વયં રાજ્યમપ્યવશે જને ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ધૃતરાષ્ટ્રસ્તુ પુત્રસ્ય શ્રુત્વા વચનમીદૃશમ્ ।
મુહૂર્તમિવ સઞ્ચિન્ત્ય દુર્યોધનમથાબ્રવીત્ ॥

ધર્મનિત્યસ્તથા પાણ્ડુઃ સુપ્રીતો મયિ કૌરવઃ ।
સર્વેષુ જ્ઞાતિષુ તથા મદીયેષુ વિશેષતઃ ॥

નાત્ર કિઞ્ચન જાનાતિ ભોજનાદિ ચિકીર્ષિતમ્ ।
નિવેદયતિ તત્સર્વં મયિ ધર્મભૃતાં વરઃ ॥

તસ્ય પુત્રો યથા પાણ્ડુસ્તથા ધર્મપરઃ સદા ।
ગુણાવાઁલ્લોકવિખ્યાતો નગરે ચ પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥

સ કથં શક્યતેઽસ્માભિરપાક્રષ્ટું નરર્ષભઃ ।
રાજ્યમેષ હિ નઃ પ્રાપ્તઃ સસહયો વિશેષતઃ ॥

ભૃતા હિ પાણ્ડુનાઽમાત્યા બલં ચ સતતં મતમ્ ।
ધૃતાઃ પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ તેષામપિ વિશેષતઃ ॥

તે તથા સંસ્તુતાસ્તાત વિષયે પાણ્ડુના નરાઃ ।
કથં યુધિષ્ઠિરસ્યાર્થે ન નો હન્યુઃ સબાન્ધવાન્ ॥

નૈતે વિષયમિચ્છેયુર્ધર્મત્યાગે વિશેષતઃ ।
તે વયં કૌરવેન્દ્રાણામેતેષાં ચ મહાત્મનામ્ ॥

કથં ન વાચ્યતાં તાત ગચ્છેમ જગતસ્તથા ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

મધ્યસ્થઃ સતતં ભીષ્મો દ્રોણપુત્રો મયિ સ્થિતઃ ।
યતઃ પુતસ્તતો દ્રોણો ભવિતા નાત્ર સંશયઃ ॥

કૃપઃ શારદ્વતશ્ચૈવ યત એવ વયં તતઃ ।
બાગિનેયં તતો દ્રૌણિં ન ત્યક્ષ્યતિ કથઞ્ચન ॥

ક્ષત્તા તુ બન્ધુરસ્માકં પ્રચ્છન્નસ્તુ તતઃ પરૈઃ ।
ન ચૈકઃ સ સમર્થોઽસ્માન્પાણ્ડવાર્થે પ્રબાધિતુમ્ ॥

સુવિસ્રબ્ધાન્પાણ્ડુસુતાન્સહ માત્રા વિવાસય ।
વારણાવતમદ્યૈવ નાત્ર દોષો ભવિષ્યતિ ॥

વિનિદ્રાકરણં ઘોરં હૃદિ શલ્યમિવાર્પિતમ્ । શોપકપાવકમુદ્ધૂતં કર્મણાનેન નાશય ॥