લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.89

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ શૌચાચારસ્ય લક્ષણમ્
યદનુષ્ઠાય શુદ્ધાત્મા પરેત્ય ગતિમાપ્નુયાત્ ॥

બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં સર્વભૂતહિતાય વૈ
સંક્ષેપાત્સર્વવેદાર્થં સંચયં બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥

ઉદયાર્થં તુ શૌચાનાં મુનીનામુત્તમં પદમ્
યસ્તત્રાથાપ્રમત્તઃ સ્યાત્ સ મુનિર્નાવસીદતિ ॥

માનાવમાનૌ દ્વાવેતૌ તાવેવાહુર્ વિષામૃતે
અવમાનો ઽમૃતં તત્ર સન્માનો વિષમુચ્યતે ॥

ગુરોરપિ હિતે યુક્તઃ સ તુ સંવત્સરં વસેત્
નિયમેષ્વપ્રમત્તસ્તુ યમેષુ ચ સદા ભવેત્ ॥

પ્રાપ્યાનુજ્ઞાં તતશ્ચૈવ જ્ઞાનયોગમનુત્તમમ્
અવિરોધેન ધર્મસ્ય ચરેત પૃથિવીમિમામ્ ॥

ચક્ષુઃપૂતં ચરેન્માર્ગં વસ્ત્રપૂતં જલં પિબેત્
સત્યપૂતં વદેદ્વાક્યં મનઃપૂતં સમાચરેત્ ॥

મત્સ્યગૃહ્યસ્ય યત્પાપં ષણ્માસાભ્યન્તરે ભવેત્
એકાહં તત્સમં જ્ઞેયમ્ અપૂતં યજ્જલં ભવેત્ ॥

અપૂતોદકપાને તુ જપેચ્ચ શતપઞ્ચકમ્
અઘોરલક્ષણં મન્ત્રં તતઃ શુદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ॥

અથવા પૂજયેચ્છંભું ઘૃતસ્નાનાદિવિસ્તરૈઃ
ત્રિધા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શુધ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥

આતિથ્યશ્રાદ્ધયજ્ઞેષુ ન ગચ્છેદ્યોગવિત્ક્વચિત્
એવં હ્યહિંસકો યોગી ભવેદિતિ વિચારિતમ્ ॥

વહ્નૌ વિધૂમે ઽત્યઙ્ગારે સર્વસ્મિન્ભુક્તવજ્જને
ચરેત્તુ મતિમાન્ ભૈક્ષ્યં ન તુ તેષ્વેવ નિત્યશઃ ॥

અથૈનમ્ અવમન્યન્તે પરે પરિભવન્તિ ચ
તથા યુક્તં ચરેદ્ભૈક્ષ્યં સતાં ધર્મમદૂષયન્ ॥

ભૈક્ષ્યં ચરેદ્વનસ્થેષુ યાયાવરગૃહેષુ ચ
શ્રેષ્ઠા તુ પ્રથમા હીયં વૃત્તિરસ્યોપજાયતે ॥

અત ઊર્ધ્વં ગૃહસ્થેષુ શીલીનેષુ ચરેદ્દ્વિજાઃ
શ્રદ્દધાનેષુ દાન્તેષુ શ્રોત્રિયેષુ મહાત્મસુ ॥

અત ઊર્ધ્વં પુનશ્ચાપિ અદુષ્ટાપતિતેષુ ચ
ભૈક્ષ્યચર્યા હિ વર્ણેષુ જઘન્યા વૃત્તિરુચ્યતે ॥

ભૈક્ષ્યં યવાગૂસ્તક્રં વા પયો યાવકમેવ ચ
ફલમૂલાદિ પક્વં વા કણપિણ્યાકસક્તવઃ ॥

ઇત્યેવ તે મયા પ્રોક્તા યોગિનાં સિદ્ધિવર્દ્ધનાઃ
આહારાસ્તેષુ સિદ્ધેષુ શ્રેષ્ઠં ભૈક્ષ્યમિતિ સ્મૃતમ્ ॥

અબ્બિન્દું યઃ કુશાગ્રેણ માસિ માસિ સમશ્નુતે
ન્યાયતો યશ્ચરેદ્ભૈક્ષ્યં પૂર્વોક્તાત્સ વિશિષ્યતે ॥

જરામરણગર્ભેભ્યો ભીતસ્ય નરકાદિષુ
એવં દાયયતે તસ્માત્ તદ્ભૈક્ષ્યમિતિ સંસ્મૃતમ્ ॥

દધિભક્ષાઃ પયોભક્ષા યે ચાન્યે જીવક્ષીણકાઃ
સર્વે તે ભૈક્ષ્યભક્ષસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ॥

ભસ્મશાયી ભવેન્નિત્યં ભિક્ષાચારી જિતેન્દ્રિયઃ
ય ઇચ્છેત્ પરમં સ્થાનં વ્રતં પાશુપતં ચરેત્ ॥

યોગિનાં ચૈવ સર્વેષાં શ્રેષ્ઠં ચાન્દ્રાયણં ભવેત્
એકં દ્વે ત્રીણિ ચત્વારિ શક્તિતો વા સમાચરેત્ ॥

અસ્તેયં બ્રહ્મચર્યં ચ અલોભસ્ત્યાગ એવ ચ
વ્રતાનિ પઞ્ચ ભિક્ષૂણામ્ અહિંસા પરમા ત્વિહ ॥

અક્રોધો ગુરુશુશ્રૂષા શૌચમાહારલાઘવમ્
નિત્યં સ્વાધ્યાય ઇત્યેતે નિયમાઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥

બીજયોનિગુણા વસ્તુ બન્ધઃ કર્મભિર્ એવ ચ
યથા દ્વિપ ઇવારણ્યે મનુષ્યાણાં વિધીયતે ॥

દેવૈસ્તુલ્યાઃ સર્વયજ્ઞક્રિયાસ્તુ યજ્ઞાજ્જાપ્યં જ્ઞાનમાહુશ્ ચ જાપ્યાત્
જ્ઞાનાદ્ ધ્યાનં સંગરાગાદપેતં તસ્મિન્પ્રાપ્તે શાશ્વતસ્યોપલમ્ભઃ ॥

દમઃ શમઃ સત્યમકલ્મષત્વં મૌનં ચ ભૂતેષ્વખિલેષુ ચાર્જવમ્
અતીન્દ્રિયં જ્ઞાનમિદં તથા શિવં પ્રાહુસ્ તથા જ્ઞાનવિશુદ્ધબુદ્ધયઃ ॥

સમાપ્નુયાદ્યોગમિમં મહાત્મા મહર્ષયશ્ચૈવમ્ અનિન્દિતામલાઃ ॥

પ્રાપ્યતે ઽભિમતાન્ દેશાન્ અઙ્કુશેન નિવારિતઃ
એતન્માર્ગેણ શુદ્ધેન દગ્ધબીજો હ્યકલ્મષઃ ॥

સદાચારરતાઃ શાન્તાઃ સ્વધર્મપરિપાલકાઃ
સર્વાંલ્લોકાન્ વિનિર્જિત્ય બ્રહ્મલોકં વ્રજન્તિ તે ॥

પિતામહેનોપદિષ્ટો ધર્મઃ સાક્ષાત્સનાતનઃ
સર્વલોકોપકારાર્થં શૃણુધ્વં પ્રવદામિ વઃ ॥

ગુરૂપદેશયુક્તાનાં વૃદ્ધાનાં ક્રમવર્ત્તિનામ્
અભ્યુત્થાનાદિકં સર્વં પ્રણામં ચૈવ કારયેત્ ॥

અષ્ટાઙ્ગપ્રણિપાતેન ત્રિધા ન્યસ્તેન સુવ્રતાઃ
ત્રિઃપ્રદક્ષિણયોગેન વન્દ્યો વૈ બ્રહ્મણો ગુરુઃ ॥

જ્યેષ્ઠાન્યે ઽપિ ચ તે સર્વે વન્દનીયા વિજાનતા
આજ્ઞાભઙ્ગં ન કુર્વીત યદીચ્છેત્ સિદ્ધિમ્ ઉત્તમામ્ ॥

ધાતુશૂન્યબિલક્ષેત્ર ક્ષુદ્રમન્ત્રોપજીવનમ્
વિષગ્રહવિડમ્બાદીન્ વર્જયેત્ સર્વયત્નતઃ ॥

કૈતવં વિત્તશાઠ્યં ચ પૈશુન્યં વર્જયેત્સદા
અતિહાસમ્ અવષ્ટમ્ભં લીલાસ્વેચ્છાપ્રવર્તનમ્ ॥

વર્જયેત્સર્વયત્નેન ગુરૂણામપિ સંનિધૌ
તદ્વાક્યપ્રતિકૂલં ચ અયુક્તં વૈ ગુરોર્વચઃ ॥

ન વદેત્સર્વયત્નેન અનિષ્ટં ન સ્મરેત્સદા
યતીનામાસનં વસ્ત્રં દણ્ડાદ્યં પાદુકે તથા ॥

માલ્યં ચ શયનસ્થાનં પાત્રં છાયાં ચ યત્નતઃ
યજ્ઞોપકરણાઙ્ગં ચ ન સ્પૃશેદ્ વૈ પદેન ચ ॥

દેવદ્રોહં ગુરુદ્રોહં ન કુર્યાત્સર્વયત્નતઃ
કૃત્વા પ્રમાદતો વિપ્રાઃ પ્રણવસ્યાયુતં જપેત્ ॥

દેવદ્રોહગુરુદ્રોહાત્ કોટિમાત્રેણ શુધ્યતિ
મહાપાતકશુદ્ધ્યર્થં તથૈવ ચ યથાવિધિ ॥

પાતકી ચ તદર્ધેન શુધ્યતે વૃત્તવાન્યદિ
ઉપપાતકિનઃ સર્વે તદર્ધેનૈવ સુવ્રતાઃ ॥

સંધ્યાલોપે કૃતે વિપ્રઃ ત્રિરાવૃત્ત્યૈવ શુધ્યતિ
આહ્નિકચ્છેદને જાતે શતમેકમુદાહૃતમ્ ॥

લઙ્ઘને સમયાનાં તુ અભક્ષ્યસ્ય ચ ભક્ષણે
અવાચ્યવાચને ચૈવ સહસ્રાચ્છુદ્ધિરુચ્યતે ॥

કાકોલૂકકપોતાનાં પક્ષિણામપિ ઘાતને
શતમષ્ટોત્તરં જપ્ત્વા મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥

યઃ પુનસ્તત્ત્વવેત્તા ચ બ્રહ્મવિદ્ બ્રાહ્મણોત્તમઃ
સ્મરણાચ્છુદ્ધિમાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥

નૈવમાત્મવિદામસ્તિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ ચોદના
વિશ્વસ્યૈવ હિ તે શુદ્ધા બ્રહ્મવિદ્યાવિદો જનાઃ ॥

યોગધ્યાનૈકનિષ્ઠાશ્ ચ નિર્લેપાઃ કાઞ્ચનં યથા
શુદ્ધાનાં શોધનં નાસ્તિ વિશુદ્ધા બ્રહ્મવિદ્યયા ॥

ઉદ્ધૃતાનુષ્ણફેનાભિઃ પૂતાભિર્ વસ્ત્રચક્ષુષા
અદ્ભિઃ સમાચરેત્સર્વં વર્જયેત્કલુષોદકમ્ ॥

ગન્ધવર્ણરસૈર્દુષ્ટમ્ અશુચિસ્થાનસંસ્થિતમ્
પઙ્કાશ્મદૂષિતં ચૈવ સામુદ્રં પલ્વલોદકમ્ ॥

સશૈવાલં તથાન્યૈર્વા દોષૈર્દુષ્ટં વિવર્જયેત્
વસ્ત્રશૌચાન્વિતઃ કુર્યાત્ સર્વકાર્યાણિ વૈ દ્વિજાઃ ॥

નમસ્કારાદિકં સર્વં ગુરુશુશ્રૂષણાદિકમ્
વસ્ત્રશૌચવિહીનાત્મા હ્ય્ અશુચિર્નાત્ર સંશયઃ ॥

દેવકાર્યોપયુક્તાનાં પ્રત્યહં શૌચમિષ્યતે
ઇતરેષાં હિ વસ્ત્રાણાં શૌચં કાર્યં મલાગમે ॥

વર્જયેત્સર્વયત્નેન વાસો ઽન્યૈર્ વિધૃતં દ્વિજાઃ
કૌશેયાવિકયો રૂક્ષૈઃ ક્ષૌમાણાં ગૌરસર્ષપૈઃ ॥

શ્રીફલૈરંશુપટ્ટાનાં કુતપાનામરિષ્ટકૈઃ
ચર્મણાં વિદલાનાં ચ વેત્રાણાં વસ્ત્રવન્મતમ્ ॥

વલ્કલાનાં તુ સર્વેષાં છત્રચામરયોરપિ
ચૈલવચ્છૌચમાખ્યાતં બ્રહ્મવિદ્ભિર્ મુનીશ્વરૈઃ ॥

ભસ્મના શુધ્યતે કાંસ્યં ક્ષારેણાયસમ્ ઉચ્યતે
તામ્રમમ્લેન વૈ વિપ્રાસ્ ત્રપુસીસકયોરપિ ॥

હૈમમ્ અદ્ભિઃ શુભં પાત્રં રૌપ્યપાત્રં દ્વિજોત્તમાઃ
મણ્યશ્મશઙ્ખમુક્તાનાં શૌચં તૈજસવત્સ્મૃતમ્ ॥

અગ્નેર્ અપાં ચ સંયોગાદ્ અત્યન્તોપહતસ્ય ચ
રસાનામિહ સર્વેષાં શુદ્ધિરુત્પ્લવનં સ્મૃતમ્ ॥

તૃણકાષ્ઠાદિવસ્તૂનાં શુભેનાભ્યુક્ષણં સ્મૃતમ્
ઉષ્ણેન વારિણા શુદ્ધિસ્ તથા સ્રુક્સ્રુવયોરપિ ॥

તથૈવ યજ્ઞપાત્રાણાં મુશલોલૂખલસ્ય ચ
શૃઙ્ગાસ્થિદારુદન્તાનાં તક્ષણેનૈવ શોધનમ્ ॥

સંહતાનાં મહાભાગા દ્રવ્યાણાં પ્રોક્ષણં સ્મૃતમ્
અસંહતાનાં દ્રવ્યાણાં પ્રત્યેકં શૌચમુચ્યતે ॥

અભુક્તરાશિધાન્યાનામ્ એકદેશસ્ય દૂષણે
તાવન્માત્રં સમુદ્ધૃત્ય પ્રોક્ષયેદ્વૈ કુશાંભસા ॥

શાકમૂલફલાદીનાં ધાન્યવચ્છુદ્ધિરિષ્યતે
માર્જનોન્માર્જનૈર્ વેશ્મ પુનઃપાકેન મૃન્મયમ્ ॥

ઉલ્લેખનેનાઞ્જનેન તથા સંમાર્જનેન ચ
ગોનિવાસેન વૈ શુદ્ધા સેચનેન ધરા સ્મૃતા ॥

ભૂમિસ્થમ્ ઉદકં શુદ્ધં વૈતૃષ્ણ્યં યત્ર ગૌર્વ્રજેત્
અવ્યાપ્તં યદમેધ્યેન ગન્ધવર્ણરસાન્વિતમ્ ॥

વત્સઃ શુચિઃ પ્રસ્રવણે શકુનિઃ ફલપાતને
સ્વદારાસ્યં ગૃહસ્થાનાં રતૌ ભાર્યાભિકાઙ્ક્ષયા ॥

હસ્તાભ્યાં ક્ષાલિતં વસ્ત્રં કારુણા ચ યથાવિધિ
કુશાંબુના સુસંપ્રોક્ષ્ય ગૃહ્ણીયાદ્ધર્મવિત્તમઃ ॥

પણ્યં પ્રસારિતં ચૈવ વર્ણાશ્રમવિભાગશઃ
શુચિરાકરજં તેષાં શ્વા મૃગગ્રહણે શુચિઃ ॥

છાયા ચ વિપ્લુષો વિપ્રા મક્ષિકાદ્યા દ્વિજોત્તમાઃ
રજો ભૂર્ વાયુર્ અગ્નિશ્ ચ મેધ્યાનિ સ્પર્શને સદા ॥

સુપ્ત્વા ભુક્ત્વા ચ વૈ વિપ્રાઃ ક્ષુત્ત્વા પીત્વા ચ વૈ તથા
ષ્ઠીવિત્વાધ્યયનાદૌ ચ શુચિરપ્યાચમેત્પુનઃ ॥

પાદૌ સ્પૃશન્તિ યે ચાપિ પરાચમનબિન્દવઃ
તે પાર્થિવૈઃ સમા જ્ઞેયા ન તૈરપ્રયતો ભવેત્ ॥

કૃત્વા ચ મૈથુનં સ્પૃષ્ટ્વા પતિતં કુક્કુટાદિકમ્
સૂકરં ચૈવ કાકાદિ શ્વાનમુષ્ટ્રં ખરં તથા ॥

યૂપં ચાણ્ડાલકાદ્યાંશ્ ચ સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાનેન શુધ્યતિ
રજસ્વલાં સૂતિકાં ચ ન સ્પૃશેદન્ત્યજામપિ ॥

સૂતિકાશૌચસંયુક્તઃ શાવાશૌચસમન્વિતઃ
સંસ્પૃશેન્ન રજસ્તાસાં સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાત્વૈવ શુધ્યતિ ॥

નૈવાશૌચં યતીનાં ચ વનસ્થબ્રહ્મચારિણામ્
નૈષ્ઠિકાનાં નૃપાણાં ચ મણ્ડલીનાં ચ સુવ્રતાઃ ॥

તતઃ કાર્યવિરોધાદ્ધિ નૃપાણાં નાન્યથા ભવેત્
વૈખાનસાનાં વિપ્રાણાં પતિતાનામસંભવાત્ ॥

અસંચયાદ્ દ્વિજાનાં ચ સ્નાનમાત્રેણ નાન્યથા
તથા સંનિહિતાનાં ચ યજ્ઞાર્થં દીક્ષિતસ્ય ચ ॥

એકાહાદ્ યજ્ઞયાજિનાં શુદ્ધિરુક્તા સ્વયંભુવા
તતસ્ત્વધીતશાખાનાં ચતુર્ભિઃ સર્વદેહિનામ્ ॥

સૂતકં પ્રેતકં નાસ્તિ ત્ર્યહાદ્ ઊર્ધ્વમ્ અમુત્ર વૈ
અર્વાગ્ એકાદશાહાન્તં બાન્ધવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

સ્નાનમાત્રેણ વૈ શુદ્ધિર્ મરણે સમુપસ્થિતે
તત ઋતુત્રયાદર્વાગ્ એકાહઃ પરિગીયતે ॥

સપ્તવર્ષાત્ તતશ્ચાર્વાક્ ત્રિરાત્રં હિ તતઃ પરમ્
દશાહં બ્રાહ્મણાનાં વૈ પ્રથમે ઽહનિ વા પિતુઃ ॥

દશાહં સૂતિકાશૌચં માતુરપ્યેવમવ્યયાઃ
અર્વાક્ ત્રિવર્ષાત્સ્નાનેન બાન્ધવાનાં પિતુઃ સદા ॥

અષ્ટાબ્દાદ્ એકરાત્રેણ શુદ્ધિઃ સ્યાદ્ બાન્ધવસ્ય તુ
દ્વાદશાબ્દાત્તતશ્ચાર્વાક્ ત્રિરાત્રં સ્ત્રીષુ સુવ્રતાઃ ॥

સપિણ્ડતા ચ પુરુષે સપ્તમે વિનિવર્તતે
અતિક્રાન્તે દશાહે તુ ત્રિરાત્રમશુચિર્ભવેત્ ॥

તતઃ સંનિહિતો વિપ્રશ્ ચાર્વાક્ પૂર્વં તદેવ વૈ
સંવત્સરે વ્યતીતે તુ સ્નાનમાત્રેણ શુધ્યતિ ॥

સ્પૃષ્ટ્વા પ્રેતં ત્રિરાત્રેણ ધર્માર્થં સ્નાનમુચ્યતે
દાહકાનાં ચ નેતૄણાં સ્નાનમાત્રમબાન્ધવે ॥

અનુગમ્ય ચ વૈ સ્નાત્વા ઘૃતં પ્રાશ્ય વિશુધ્યતિ
આચાર્યમરણે ચૈવ ત્રિરાત્રં શ્રોત્રિયે મૃતે ॥

પક્ષિણી માતુલાનાં ચ સોદરાણાં ચ વા દ્વિજાઃ
ભૂપાનાં મણ્ડલીનાં ચ સદ્યો નીરાષ્ટ્રવાસિનામ્ ॥

કેવલં દ્વાદશાહેન ક્ષત્ત્રિયાણાં દ્વિજોત્તમાઃ
નાભિષિક્તસ્ય ચાશૌચં સંપ્રમાદેષુ વૈ રણે ॥

વૈશ્યઃ પઞ્ચદશાહેન શૂદ્રો માસેન શુધ્યતિ
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તા દ્રવ્યશુદ્ધિરનુત્તમા ॥

અશૌચં ચાનુપૂર્વ્યેણ યતીનાં નૈવ વિદ્યતે
ત્રેતાપ્રભૃતિ નારીણાં માસિ માસ્યાર્તવં દ્વિજાઃ ॥

કૃતે સકૃદ્ યુગવશાજ્ જાયન્તે વૈ સહૈવ તુ
પ્રયાન્તિ ચ મહાભાગા ભાર્યાભિઃ કુરવો યથા ॥

વર્ણાશ્રમવ્યવસ્થા ચ ત્રેતાપ્રભૃતિ સુવ્રતાઃ
ભારતે દક્ષિણે વર્ષે વ્યવસ્થા નેતરેષ્વથ ॥

મહાવીતે સુવીતે ચ જંબૂદ્વીપે તથાષ્ટસુ
શાકદ્વીપાદિષુ પ્રોક્તો ધર્મો વૈ ભારતે યથા ॥

રસોલ્લાસા કૃતે વૃત્તિસ્ ત્રેતાયાં ગૃહવૃક્ષજા
સૈવાર્તવકૃતાદ્ દોષાદ્ રાગદ્વેષાદિભિર્ નૃણામ્ ॥

મૈથુનાત્કામતો વિપ્રાસ્ તથૈવ પરુષાદિભિઃ
યવાદ્યાઃ સમ્પ્રજાયન્તે ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચતુર્દશ ॥

ઓષધ્યશ્ ચ રજોદોષાઃ સ્ત્રીણાં રાગાદિભિર્ નૃણામ્
અકાલકૃષ્ટા વિધ્વસ્તાઃ પુનરુત્પાદિતાસ્ તથા ॥

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ન સંભાષ્યા રજસ્વલા
પ્રથમે ઽહનિ ચાણ્ડાલી યથા વર્જ્યા તથાઙ્ગના ॥

દ્વિતીયે ઽહનિ વિપ્રા હિ યથા વૈ બ્રહ્મઘાતિની
તૃતીયે ઽહ્નિ તદર્ધેન ચતુર્થે ઽહનિ સુવ્રતાઃ ॥

સ્નાત્વાર્ધમાસાત્ સંશુદ્ધા તતઃ શુદ્ધિર્ભવિષ્યતિ
આ ષોડશાત્ તતઃ સ્ત્રીણાં મૂત્રવચ્છૌચમિષ્યતે ॥

પઞ્ચરાત્રં તથાસ્પૃશ્યા રજસા વર્તતે યદિ
સા વિંશદ્દિવસાદૂર્ધ્વં રજસા પૂર્વવત્તથા ॥

સ્નાનં શૌચં તથા ગાનં રોદનં હસનં તથા
યાનમભ્યઞ્જનં નારી દ્યૂતં ચૈવાનુલેપનમ્ ॥

દિવાસ્વપ્નં વિશેષેણ તથા વૈ દન્તધાવનમ્
મૈથુનં માનસં વાપિ વાચિકં દેવતાર્ચનમ્ ॥

વર્જયેત્સર્વયત્નેન નમસ્કારં રજસ્વલા
રજસ્વલાઙ્ગનાસ્પર્શ સંભાષે ચ રજસ્વલા ॥

સંત્યાગં ચૈવ વસ્ત્રાણાં વર્જયેત્સર્વયત્નતઃ
સ્નાત્વાન્યપુરુષં નારી ન સ્પૃશેત્તુ રજસ્વલા ॥

ઈક્ષયેદ્ભાસ્કરં દેવં બ્રહ્મકૂર્ચં તતઃ પિબેત્
કેવલં પઞ્ચગવ્યં વા ક્ષીરં વા ચાત્મશુદ્ધયે ॥

ચતુર્થ્યાં સ્ત્રી ન ગમ્યા તુ ગતો ઽલ્પાયુઃ પ્રસૂયતે
વિદ્યાહીનં વ્રતભ્રષ્ટં પતિતં પારદારિકમ્ ॥

દારિદ્ર્યાર્ણવમગ્નં ચ તનયં સા પ્રસૂયતે
કન્યાર્થિનૈવ ગન્તવ્યા પઞ્ચમ્યાં વિધિવત્પુનઃ ॥

રક્તાધિક્યાદ્ભવેન્નારી શુક્રાધિક્યે ભવેત્પુમાન્
સમે નપુંસકં ચૈવ પઞ્ચમ્યાં કન્યકા ભવેત્ ॥

ષષ્ઠ્યાં ગમ્યા મહાભાગા સત્પુત્રજનની ભવેત્
પુત્રત્વં વ્યઞ્જયેત્તસ્ય જાતપુત્રો મહાદ્યુતિઃ ॥

પુમિતિ નરકસ્યાખ્યા દુઃખં ચ નરકં વિદુઃ
પુંસસ્ત્રાણાન્વિતં પુત્રં તથાભૂતં પ્રસૂયતે ॥

સપ્તમ્યાં ચૈવ કન્યાર્થી ગચ્છેત્સૈવ પ્રસૂયતે
અષ્ટમ્યાં સર્વસમ્પન્નં તનયં સમ્પ્રસૂયતે ॥

નવમ્યાં દારિકાયાર્થી દશમ્યાં પણ્ડિતો ભવેત્
એકાદશ્યાં તથા નારીં જનયેત્સૈવ પૂર્વવત્ ॥

દ્વાદશ્યાં ધર્મતત્ત્વજ્ઞં શ્રૌતસ્માર્તપ્રવર્તકમ્
ત્રયોદશ્યાં જડાં નારીં સર્વસંકરકારિણીમ્ ॥

જનયત્યઙ્ગના યસ્માન્ ન ગચ્છેત્સર્વયત્નતઃ
ચતુર્દશ્યાં યદા ગચ્છેત્ સા પુત્રજનની ભવેત્ ॥

પઞ્ચદશ્યાં ચ ધર્મિષ્ઠાં ષોડશ્યાં જ્ઞાનપારગમ્
સ્ત્રીણાં વૈ મૈથુને કાલે વામપાર્શ્વે પ્રભઞ્જનઃ ॥

ચરેદ્યદિ ભવેન્નારી પુમાંસં દક્ષિણે લભેત્
સ્ત્રીણાં મૈથુનકાલે તુ પાપગ્રહવિવર્જિતે ॥

ઉક્તકાલે શુચિર્ભૂત્વા શુદ્ધાં ગચ્છેચ્છુચિસ્મિતામ્
ઇત્યેવં સંપ્રસંગેન યતીનાં ધર્મસંગ્રહે ॥

સર્વેષામેવ ભૂતાનાં સદાચારઃ પ્રકીર્તિતઃ
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્ વાપિ સદાચારં શુચિર્નરઃ ॥

શ્રાવયેદ્વા યથાન્યાયં બ્રાહ્મણાન્ દગ્ધકિલ્બિષાન્
બ્રહ્મલોકમનુપ્રાપ્ય બ્રહ્મણા સહ મોદતે ॥