Scripture Library

Liṅgapurāṇa, 1-108 · Chapter 1.89

1.89.1

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi śaucācārasya lakṣaṇam
yadanuṣṭhāya śuddhātmā paretya gatimāpnuyāt //

1.89.2

brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ sarvabhūtahitāya vai
saṃkṣepātsarvavedārthaṃ saṃcayaṃ brahmavādinām //

1.89.3

udayārthaṃ tu śaucānāṃ munīnāmuttamaṃ padam
yastatrāthāpramattaḥ syāt sa munirnāvasīdati //

1.89.4

mānāvamānau dvāvetau tāvevāhur viṣāmṛte
avamāno 'mṛtaṃ tatra sanmāno viṣamucyate //

1.89.5

gurorapi hite yuktaḥ sa tu saṃvatsaraṃ vaset
niyameṣvapramattastu yameṣu ca sadā bhavet //

1.89.6

prāpyānujñāṃ tataścaiva jñānayogamanuttamam
avirodhena dharmasya careta pṛthivīmimām //

1.89.7

cakṣuḥpūtaṃ carenmārgaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pibet
satyapūtaṃ vadedvākyaṃ manaḥpūtaṃ samācaret //

1.89.8

matsyagṛhyasya yatpāpaṃ ṣaṇmāsābhyantare bhavet
ekāhaṃ tatsamaṃ jñeyam apūtaṃ yajjalaṃ bhavet //

1.89.9

apūtodakapāne tu japecca śatapañcakam
aghoralakṣaṇaṃ mantraṃ tataḥ śuddhimavāpnuyāt //

1.89.10

athavā pūjayecchaṃbhuṃ ghṛtasnānādivistaraiḥ
tridhā pradakṣiṇīkṛtya śudhyate nātra saṃśayaḥ //

1.89.11

ātithyaśrāddhayajñeṣu na gacchedyogavitkvacit
evaṃ hyahiṃsako yogī bhavediti vicāritam //

1.89.12

vahnau vidhūme 'tyaṅgāre sarvasminbhuktavajjane
carettu matimān bhaikṣyaṃ na tu teṣveva nityaśaḥ //

1.89.13

athainam avamanyante pare paribhavanti ca
tathā yuktaṃ caredbhaikṣyaṃ satāṃ dharmamadūṣayan //

1.89.14

bhaikṣyaṃ caredvanastheṣu yāyāvaragṛheṣu ca
śreṣṭhā tu prathamā hīyaṃ vṛttirasyopajāyate //

1.89.15

ata ūrdhvaṃ gṛhastheṣu śīlīneṣu careddvijāḥ
śraddadhāneṣu dānteṣu śrotriyeṣu mahātmasu //

1.89.16

ata ūrdhvaṃ punaścāpi aduṣṭāpatiteṣu ca
bhaikṣyacaryā hi varṇeṣu jaghanyā vṛttirucyate //

1.89.17

bhaikṣyaṃ yavāgūstakraṃ vā payo yāvakameva ca
phalamūlādi pakvaṃ vā kaṇapiṇyākasaktavaḥ //

1.89.18

ityeva te mayā proktā yogināṃ siddhivarddhanāḥ
āhārāsteṣu siddheṣu śreṣṭhaṃ bhaikṣyamiti smṛtam //

1.89.19

abbinduṃ yaḥ kuśāgreṇa māsi māsi samaśnute
nyāyato yaścaredbhaikṣyaṃ pūrvoktātsa viśiṣyate //

1.89.20

jarāmaraṇagarbhebhyo bhītasya narakādiṣu
evaṃ dāyayate tasmāt tadbhaikṣyamiti saṃsmṛtam //

1.89.21

dadhibhakṣāḥ payobhakṣā ye cānye jīvakṣīṇakāḥ
sarve te bhaikṣyabhakṣasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm //

1.89.22

bhasmaśāyī bhavennityaṃ bhikṣācārī jitendriyaḥ
ya icchet paramaṃ sthānaṃ vrataṃ pāśupataṃ caret //

1.89.23

yogināṃ caiva sarveṣāṃ śreṣṭhaṃ cāndrāyaṇaṃ bhavet
ekaṃ dve trīṇi catvāri śaktito vā samācaret //

1.89.24

asteyaṃ brahmacaryaṃ ca alobhastyāga eva ca
vratāni pañca bhikṣūṇām ahiṃsā paramā tviha //

1.89.25

akrodho guruśuśrūṣā śaucamāhāralāghavam
nityaṃ svādhyāya ityete niyamāḥ parikīrtitāḥ //

1.89.26

bījayoniguṇā vastu bandhaḥ karmabhir eva ca
yathā dvipa ivāraṇye manuṣyāṇāṃ vidhīyate //

1.89.27

devaistulyāḥ sarvayajñakriyāstu yajñājjāpyaṃ jñānamāhuś ca jāpyāt
jñānād dhyānaṃ saṃgarāgādapetaṃ tasminprāpte śāśvatasyopalambhaḥ //

1.89.28

damaḥ śamaḥ satyamakalmaṣatvaṃ maunaṃ ca bhūteṣvakhileṣu cārjavam
atīndriyaṃ jñānamidaṃ tathā śivaṃ prāhus tathā jñānaviśuddhabuddhayaḥ //

1.89.29

samāpnuyādyogamimaṃ mahātmā maharṣayaścaivam aninditāmalāḥ //

1.89.30

prāpyate 'bhimatān deśān aṅkuśena nivāritaḥ
etanmārgeṇa śuddhena dagdhabījo hyakalmaṣaḥ //

1.89.31

sadācāraratāḥ śāntāḥ svadharmaparipālakāḥ
sarvāṃllokān vinirjitya brahmalokaṃ vrajanti te //

1.89.32

pitāmahenopadiṣṭo dharmaḥ sākṣātsanātanaḥ
sarvalokopakārārthaṃ śṛṇudhvaṃ pravadāmi vaḥ //

1.89.33

gurūpadeśayuktānāṃ vṛddhānāṃ kramavarttinām
abhyutthānādikaṃ sarvaṃ praṇāmaṃ caiva kārayet //

1.89.34

aṣṭāṅgapraṇipātena tridhā nyastena suvratāḥ
triḥpradakṣiṇayogena vandyo vai brahmaṇo guruḥ //

1.89.35

jyeṣṭhānye 'pi ca te sarve vandanīyā vijānatā
ājñābhaṅgaṃ na kurvīta yadīcchet siddhim uttamām //

1.89.36

dhātuśūnyabilakṣetra kṣudramantropajīvanam
viṣagrahaviḍambādīn varjayet sarvayatnataḥ //

1.89.37

kaitavaṃ vittaśāṭhyaṃ ca paiśunyaṃ varjayetsadā
atihāsam avaṣṭambhaṃ līlāsvecchāpravartanam //

1.89.38

varjayetsarvayatnena gurūṇāmapi saṃnidhau
tadvākyapratikūlaṃ ca ayuktaṃ vai gurorvacaḥ //

1.89.39

na vadetsarvayatnena aniṣṭaṃ na smaretsadā
yatīnāmāsanaṃ vastraṃ daṇḍādyaṃ pāduke tathā //

1.89.40

mālyaṃ ca śayanasthānaṃ pātraṃ chāyāṃ ca yatnataḥ
yajñopakaraṇāṅgaṃ ca na spṛśed vai padena ca //

1.89.41

devadrohaṃ gurudrohaṃ na kuryātsarvayatnataḥ
kṛtvā pramādato viprāḥ praṇavasyāyutaṃ japet //

1.89.42

devadrohagurudrohāt koṭimātreṇa śudhyati
mahāpātakaśuddhyarthaṃ tathaiva ca yathāvidhi //

1.89.43

pātakī ca tadardhena śudhyate vṛttavānyadi
upapātakinaḥ sarve tadardhenaiva suvratāḥ //

1.89.44

saṃdhyālope kṛte vipraḥ trirāvṛttyaiva śudhyati
āhnikacchedane jāte śatamekamudāhṛtam //

1.89.45

laṅghane samayānāṃ tu abhakṣyasya ca bhakṣaṇe
avācyavācane caiva sahasrācchuddhirucyate //

1.89.46

kākolūkakapotānāṃ pakṣiṇāmapi ghātane
śatamaṣṭottaraṃ japtvā mucyate nātra saṃśayaḥ //

1.89.47

yaḥ punastattvavettā ca brahmavid brāhmaṇottamaḥ
smaraṇācchuddhimāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //

1.89.48

naivamātmavidāmasti prāyaścittāni codanā
viśvasyaiva hi te śuddhā brahmavidyāvido janāḥ //

1.89.49

yogadhyānaikaniṣṭhāś ca nirlepāḥ kāñcanaṃ yathā
śuddhānāṃ śodhanaṃ nāsti viśuddhā brahmavidyayā //

1.89.50

uddhṛtānuṣṇaphenābhiḥ pūtābhir vastracakṣuṣā
adbhiḥ samācaretsarvaṃ varjayetkaluṣodakam //

1.89.51

gandhavarṇarasairduṣṭam aśucisthānasaṃsthitam
paṅkāśmadūṣitaṃ caiva sāmudraṃ palvalodakam //

1.89.52

saśaivālaṃ tathānyairvā doṣairduṣṭaṃ vivarjayet
vastraśaucānvitaḥ kuryāt sarvakāryāṇi vai dvijāḥ //

1.89.53

namaskārādikaṃ sarvaṃ guruśuśrūṣaṇādikam
vastraśaucavihīnātmā hy aśucirnātra saṃśayaḥ //

1.89.54

devakāryopayuktānāṃ pratyahaṃ śaucamiṣyate
itareṣāṃ hi vastrāṇāṃ śaucaṃ kāryaṃ malāgame //

1.89.55

varjayetsarvayatnena vāso 'nyair vidhṛtaṃ dvijāḥ
kauśeyāvikayo rūkṣaiḥ kṣaumāṇāṃ gaurasarṣapaiḥ //

1.89.56

śrīphalairaṃśupaṭṭānāṃ kutapānāmariṣṭakaiḥ
carmaṇāṃ vidalānāṃ ca vetrāṇāṃ vastravanmatam //

1.89.57

valkalānāṃ tu sarveṣāṃ chatracāmarayorapi
cailavacchaucamākhyātaṃ brahmavidbhir munīśvaraiḥ //

1.89.58

bhasmanā śudhyate kāṃsyaṃ kṣāreṇāyasam ucyate
tāmramamlena vai viprās trapusīsakayorapi //

1.89.59

haimam adbhiḥ śubhaṃ pātraṃ raupyapātraṃ dvijottamāḥ
maṇyaśmaśaṅkhamuktānāṃ śaucaṃ taijasavatsmṛtam //

1.89.60

agner apāṃ ca saṃyogād atyantopahatasya ca
rasānāmiha sarveṣāṃ śuddhirutplavanaṃ smṛtam //

1.89.61

tṛṇakāṣṭhādivastūnāṃ śubhenābhyukṣaṇaṃ smṛtam
uṣṇena vāriṇā śuddhis tathā sruksruvayorapi //

1.89.62

tathaiva yajñapātrāṇāṃ muśalolūkhalasya ca
śṛṅgāsthidārudantānāṃ takṣaṇenaiva śodhanam //

1.89.63

saṃhatānāṃ mahābhāgā dravyāṇāṃ prokṣaṇaṃ smṛtam
asaṃhatānāṃ dravyāṇāṃ pratyekaṃ śaucamucyate //

1.89.64

abhuktarāśidhānyānām ekadeśasya dūṣaṇe
tāvanmātraṃ samuddhṛtya prokṣayedvai kuśāṃbhasā //

1.89.65

śākamūlaphalādīnāṃ dhānyavacchuddhiriṣyate
mārjanonmārjanair veśma punaḥpākena mṛnmayam //

1.89.66

ullekhanenāñjanena tathā saṃmārjanena ca
gonivāsena vai śuddhā secanena dharā smṛtā //

1.89.67

bhūmistham udakaṃ śuddhaṃ vaitṛṣṇyaṃ yatra gaurvrajet
avyāptaṃ yadamedhyena gandhavarṇarasānvitam //

1.89.68

vatsaḥ śuciḥ prasravaṇe śakuniḥ phalapātane
svadārāsyaṃ gṛhasthānāṃ ratau bhāryābhikāṅkṣayā //

1.89.69

hastābhyāṃ kṣālitaṃ vastraṃ kāruṇā ca yathāvidhi
kuśāṃbunā susaṃprokṣya gṛhṇīyāddharmavittamaḥ //

1.89.70

paṇyaṃ prasāritaṃ caiva varṇāśramavibhāgaśaḥ
śucirākarajaṃ teṣāṃ śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ //

1.89.71

chāyā ca vipluṣo viprā makṣikādyā dvijottamāḥ
rajo bhūr vāyur agniś ca medhyāni sparśane sadā //

1.89.72

suptvā bhuktvā ca vai viprāḥ kṣuttvā pītvā ca vai tathā
ṣṭhīvitvādhyayanādau ca śucirapyācametpunaḥ //

1.89.73

pādau spṛśanti ye cāpi parācamanabindavaḥ
te pārthivaiḥ samā jñeyā na tairaprayato bhavet //

1.89.74

kṛtvā ca maithunaṃ spṛṣṭvā patitaṃ kukkuṭādikam
sūkaraṃ caiva kākādi śvānamuṣṭraṃ kharaṃ tathā //

1.89.75

yūpaṃ cāṇḍālakādyāṃś ca spṛṣṭvā snānena śudhyati
rajasvalāṃ sūtikāṃ ca na spṛśedantyajāmapi //

1.89.76

sūtikāśaucasaṃyuktaḥ śāvāśaucasamanvitaḥ
saṃspṛśenna rajastāsāṃ spṛṣṭvā snātvaiva śudhyati //

1.89.77

naivāśaucaṃ yatīnāṃ ca vanasthabrahmacāriṇām
naiṣṭhikānāṃ nṛpāṇāṃ ca maṇḍalīnāṃ ca suvratāḥ //

1.89.78

tataḥ kāryavirodhāddhi nṛpāṇāṃ nānyathā bhavet
vaikhānasānāṃ viprāṇāṃ patitānāmasaṃbhavāt //

1.89.79

asaṃcayād dvijānāṃ ca snānamātreṇa nānyathā
tathā saṃnihitānāṃ ca yajñārthaṃ dīkṣitasya ca //

1.89.80

ekāhād yajñayājināṃ śuddhiruktā svayaṃbhuvā
tatastvadhītaśākhānāṃ caturbhiḥ sarvadehinām //

1.89.81

sūtakaṃ pretakaṃ nāsti tryahād ūrdhvam amutra vai
arvāg ekādaśāhāntaṃ bāndhavānāṃ dvijottamāḥ //

1.89.82

snānamātreṇa vai śuddhir maraṇe samupasthite
tata ṛtutrayādarvāg ekāhaḥ parigīyate //

1.89.83

saptavarṣāt tataścārvāk trirātraṃ hi tataḥ param
daśāhaṃ brāhmaṇānāṃ vai prathame 'hani vā pituḥ //

1.89.84

daśāhaṃ sūtikāśaucaṃ māturapyevamavyayāḥ
arvāk trivarṣātsnānena bāndhavānāṃ pituḥ sadā //

1.89.85

aṣṭābdād ekarātreṇa śuddhiḥ syād bāndhavasya tu
dvādaśābdāttataścārvāk trirātraṃ strīṣu suvratāḥ //

1.89.86

sapiṇḍatā ca puruṣe saptame vinivartate
atikrānte daśāhe tu trirātramaśucirbhavet //

1.89.87

tataḥ saṃnihito vipraś cārvāk pūrvaṃ tadeva vai
saṃvatsare vyatīte tu snānamātreṇa śudhyati //

1.89.88

spṛṣṭvā pretaṃ trirātreṇa dharmārthaṃ snānamucyate
dāhakānāṃ ca netṝṇāṃ snānamātramabāndhave //

1.89.89

anugamya ca vai snātvā ghṛtaṃ prāśya viśudhyati
ācāryamaraṇe caiva trirātraṃ śrotriye mṛte //

1.89.90

pakṣiṇī mātulānāṃ ca sodarāṇāṃ ca vā dvijāḥ
bhūpānāṃ maṇḍalīnāṃ ca sadyo nīrāṣṭravāsinām //

1.89.91

kevalaṃ dvādaśāhena kṣattriyāṇāṃ dvijottamāḥ
nābhiṣiktasya cāśaucaṃ saṃpramādeṣu vai raṇe //

1.89.92

vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudhyati
iti saṃkṣepataḥ proktā dravyaśuddhiranuttamā //

1.89.93

aśaucaṃ cānupūrvyeṇa yatīnāṃ naiva vidyate
tretāprabhṛti nārīṇāṃ māsi māsyārtavaṃ dvijāḥ //

1.89.94

kṛte sakṛd yugavaśāj jāyante vai sahaiva tu
prayānti ca mahābhāgā bhāryābhiḥ kuravo yathā //

1.89.95

varṇāśramavyavasthā ca tretāprabhṛti suvratāḥ
bhārate dakṣiṇe varṣe vyavasthā netareṣvatha //

1.89.96

mahāvīte suvīte ca jaṃbūdvīpe tathāṣṭasu
śākadvīpādiṣu prokto dharmo vai bhārate yathā //

1.89.97

rasollāsā kṛte vṛttis tretāyāṃ gṛhavṛkṣajā
saivārtavakṛtād doṣād rāgadveṣādibhir nṛṇām //

1.89.98

maithunātkāmato viprās tathaiva paruṣādibhiḥ
yavādyāḥ samprajāyante grāmyāraṇyāścaturdaśa //

1.89.99

oṣadhyaś ca rajodoṣāḥ strīṇāṃ rāgādibhir nṛṇām
akālakṛṣṭā vidhvastāḥ punarutpāditās tathā //

1.89.100

tasmātsarvaprayatnena na saṃbhāṣyā rajasvalā
prathame 'hani cāṇḍālī yathā varjyā tathāṅganā //

1.89.101

dvitīye 'hani viprā hi yathā vai brahmaghātinī
tṛtīye 'hni tadardhena caturthe 'hani suvratāḥ //

1.89.102

snātvārdhamāsāt saṃśuddhā tataḥ śuddhirbhaviṣyati
ā ṣoḍaśāt tataḥ strīṇāṃ mūtravacchaucamiṣyate //

1.89.103

pañcarātraṃ tathāspṛśyā rajasā vartate yadi
sā viṃśaddivasādūrdhvaṃ rajasā pūrvavattathā //

1.89.104

snānaṃ śaucaṃ tathā gānaṃ rodanaṃ hasanaṃ tathā
yānamabhyañjanaṃ nārī dyūtaṃ caivānulepanam //

1.89.105

divāsvapnaṃ viśeṣeṇa tathā vai dantadhāvanam
maithunaṃ mānasaṃ vāpi vācikaṃ devatārcanam //

1.89.106

varjayetsarvayatnena namaskāraṃ rajasvalā
rajasvalāṅganāsparśa saṃbhāṣe ca rajasvalā //

1.89.107

saṃtyāgaṃ caiva vastrāṇāṃ varjayetsarvayatnataḥ
snātvānyapuruṣaṃ nārī na spṛśettu rajasvalā //

1.89.108

īkṣayedbhāskaraṃ devaṃ brahmakūrcaṃ tataḥ pibet
kevalaṃ pañcagavyaṃ vā kṣīraṃ vā cātmaśuddhaye //

1.89.109

caturthyāṃ strī na gamyā tu gato 'lpāyuḥ prasūyate
vidyāhīnaṃ vratabhraṣṭaṃ patitaṃ pāradārikam //

1.89.110

dāridryārṇavamagnaṃ ca tanayaṃ sā prasūyate
kanyārthinaiva gantavyā pañcamyāṃ vidhivatpunaḥ //

1.89.111

raktādhikyādbhavennārī śukrādhikye bhavetpumān
same napuṃsakaṃ caiva pañcamyāṃ kanyakā bhavet //

1.89.112

ṣaṣṭhyāṃ gamyā mahābhāgā satputrajananī bhavet
putratvaṃ vyañjayettasya jātaputro mahādyutiḥ //

1.89.113

pumiti narakasyākhyā duḥkhaṃ ca narakaṃ viduḥ
puṃsastrāṇānvitaṃ putraṃ tathābhūtaṃ prasūyate //

1.89.114

saptamyāṃ caiva kanyārthī gacchetsaiva prasūyate
aṣṭamyāṃ sarvasampannaṃ tanayaṃ samprasūyate //

1.89.115

navamyāṃ dārikāyārthī daśamyāṃ paṇḍito bhavet
ekādaśyāṃ tathā nārīṃ janayetsaiva pūrvavat //

1.89.116

dvādaśyāṃ dharmatattvajñaṃ śrautasmārtapravartakam
trayodaśyāṃ jaḍāṃ nārīṃ sarvasaṃkarakāriṇīm //

1.89.117

janayatyaṅganā yasmān na gacchetsarvayatnataḥ
caturdaśyāṃ yadā gacchet sā putrajananī bhavet //

1.89.118

pañcadaśyāṃ ca dharmiṣṭhāṃ ṣoḍaśyāṃ jñānapāragam
strīṇāṃ vai maithune kāle vāmapārśve prabhañjanaḥ //

1.89.119

caredyadi bhavennārī pumāṃsaṃ dakṣiṇe labhet
strīṇāṃ maithunakāle tu pāpagrahavivarjite //

1.89.120

uktakāle śucirbhūtvā śuddhāṃ gacchecchucismitām
ityevaṃ saṃprasaṃgena yatīnāṃ dharmasaṃgrahe //

1.89.121

sarveṣāmeva bhūtānāṃ sadācāraḥ prakīrtitaḥ
yaḥ paṭhecchṛṇuyād vāpi sadācāraṃ śucirnaraḥ //

1.89.122

śrāvayedvā yathānyāyaṃ brāhmaṇān dagdhakilbiṣān
brahmalokamanuprāpya brahmaṇā saha modate //

Original text: Liṅgapurāṇa, 1-108 · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1906 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0