લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.90

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ યતીનામિહ નિશ્ચિતમ્
પ્રાયશ્ચિત્તં શિવપ્રોક્તં યતીનાં પાપશોધનમ્ ॥

પાપં હિ ત્રિવિધં જ્ઞેયં વાઙ્મનઃકાયસંભવમ્
સતતં હિ દિવા રાત્રૌ યેનેદં વેષ્ટ્યતે જગત્ ॥

તત્કર્મણા વિનાપ્યેષ તિષ્ઠતીતિ પરા શ્રુતિઃ
ક્ષણમેવં પ્રયોજ્યં તુ આયુષ્યં તુ વિધારણમ્ ॥

ભવેદ્યોગો ઽપ્રમત્તસ્ય યોગો હિ પરમં બલમ્
ન હિ યોગાત્પરં કિંચિન્ નરાણાં દૃશ્યતે શુભમ્ ॥

તસ્માદ્ યોગં પ્રશંસન્તિ ધર્મયુક્તા મનીષિણઃ
અવિદ્યાં વિદ્યયા જિત્વા પ્રાપ્યૈશ્વર્યમનુત્તમમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા પરાવરં ધીરાઃ પરં ગચ્છન્તિ તત્પદમ્
વ્રતાનિ યાનિ ભિક્ષૂણાં તથૈવોપવ્રતાનિ ચ ॥

એકૈકાતિક્રમે તેષાં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે
ઉપેત્ય તુ સ્ત્રિયં કામાત્ પ્રાયશ્ચિત્તં વિનિર્દિશેત્ ॥

પ્રાણાયામસમાયુક્તં ચરેત્સાંતપનં વ્રતમ્
તતશ્ચરતિ નિર્દેશાત્ કૃચ્છ્રં ચાન્તે સમાહિતઃ ॥

પુનર્ આશ્રમમ્ આગત્ય ચરેદ્ભિક્ષુરતન્દ્રિતઃ
ન ધર્મયુક્તમનૃતં હિનસ્તીતિ મનીષિણઃ ॥

તથાપિ ન ચ કર્તવ્યં પ્રસંગો હ્યેષ દારુણઃ
અહોરાત્રોપવાસશ્ ચ પ્રાણાયામશતં તથા ॥

અસદ્વાદો ન કર્તવ્યો યતિના ધર્મલિપ્સુના
પરમાપદ્ગતેનાપિ ન કાર્યં સ્તેયમપ્યુત ॥

સ્તેયાદભ્યધિકઃ કશ્ચિન્ નાસ્ત્યધર્મ ઇતિ શ્રુતિઃ
હિંસા હ્યેષા પરા સૃષ્ટા સ્તૈન્યં વૈ કથિતં તથા ॥

યદેતદ્દ્રવિણં નામ પ્રાણા હ્યેતે બહિશ્ચરાઃ
સ તસ્ય હરતે પ્રાણાન્ યો યસ્ય હરતે ધનમ્ ॥

એવં કૃત્વા સુદુષ્ટાત્મા ભિન્નવૃત્તો વ્રતાચ્ચ્યુતઃ
ભૂયો નિર્વેદમાપન્નશ્ ચરેચ્ચાન્દ્રાયણં વ્રતમ્ ॥

વિધિના શાસ્ત્રદૃષ્ટેન સંવત્સરમિતિ શ્રુતિઃ
તતઃ સંવત્સરસ્યાન્તે ભૂયઃ પ્રક્ષીણકલ્મષઃ
પુનર્નિર્વેદમાપન્નશ્ ચરેદ્ભિક્ષુરતન્દ્રિતઃ ॥

અહિંસા સર્વભૂતાનાં કર્મણા મનસા ગિરા
અકામાદપિ હિંસેત યદિ ભિક્ષુઃ પશૂન્ કૃમીન્ ॥

કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રં કુર્વીત ચાન્દ્રાયણમથાપિ વા
સ્કન્દેદિન્દ્રિયદૌર્બલ્યાત્ સ્ત્રિયં દૃષ્ટ્વા યતિર્યદિ ॥

તેન ધારયિતવ્યા વૈ પ્રાણાયામાસ્તુ ષોડશ
દિવા સ્કન્નસ્ય વિપ્રસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ॥

ત્રિરાત્રમુપવાસાશ્ ચ પ્રાણાયામશતં તથા
રાત્રૌ સ્કન્નઃ શુચિઃ સ્નાત્વા દ્વાદશૈવ તુ ધારણા ॥

પ્રાણાયામેન શુદ્ધાત્મા વિરજા જાયતે દ્વિજાઃ
એકાન્નં મધુમાંસં વા અશૃતાન્નં તથૈવ ચ ॥

અભોજ્યાનિ યતીનાં તુ પ્રત્યક્ષલવણાનિ ચ
એકૈકાતિક્રમાત્તેષાં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ॥

પ્રાજાપત્યેન કૃચ્છ્રેણ તતઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે
વ્યતિક્રમાશ્ ચ યે કેચિદ્ વાઙ્મનઃકાયસંભવાઃ ॥

સદ્ભિઃ સહ વિનિશ્ચિત્ય યદ્બ્રૂયુસ્તત્સમાચરેત્ ॥

ચરેદ્ધિ શુદ્ધઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચનઃ સમસ્તભૂતેષુ ચ સત્સમાહિતઃ
સ્થાનં ધ્રુવં શાશ્વતમવ્યયં તુ પરં હિ ગત્વા ન પુનર્હિ જાયતે ॥