લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.26

આવાહયેત્તતો દેવીં ગાયત્રીં વેદમાતરમ્
આયાતુ વરદા દેવીત્ય્ અનેનૈવ મહેશ્વરીમ્ ॥

પાદ્યમાચમનીયં ચ તસ્યાશ્ચાર્ઘ્યં પ્રદાપયેત્
પ્રાણાયામત્રયં કૃત્વા સમાસીનઃ સ્થિતો ઽપિ વા ॥

સહસ્રં વા તદર્ધં વા શતમષ્ટોત્તરં તુ વા
ગાયત્રીં પ્રણવેનૈવ ત્રિવિધેષ્વેકમાચરેત્ ॥

અર્ઘ્યં દત્ત્વા સમભ્યર્ચ્ય પ્રણમ્ય શિરસા સ્વયમ્
ઉત્તમે શિખરે દેવીત્ય્ ઉક્ત્વોદ્વાસ્ય ચ માતરમ્ ॥

પ્રાચ્યાલોક્યાભિવન્દ્યેશાં ગાયત્રીં વેદમાતરમ્
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રાર્થયેદ્ભાસ્કરં તથા ॥

ઉદુત્યં ચ તથા ચિત્રં જાતવેદસમેવ ચ
અભિવન્દ્ય પુનઃ સૂર્યં બ્રહ્માણં ચ વિધાનતઃ ॥

તથા સૌરાણિ સૂક્તાનિ ઋગ્યજુઃસામજાનિ ચ
જપ્ત્વા પ્રદક્ષિણં પશ્ચાત્ ત્રિઃ કૃત્વા ચ વિભાવસોઃ ॥

આત્માનં ચાન્તરાત્માનં પરમાત્માનમેવ ચ
અભિવન્દ્ય પુનઃ સૂર્યં બ્રહ્માણં ચ વિભાવસુમ્ ॥

મુનીન્ પિતૄન્ યથાન્યાયં સ્વનામ્નાવાહયેત્તતઃ
સર્વાનાવાહયામીતિ દેવાનાવાહ્ય સર્વતઃ ॥

તર્પયેદ્વિધિના પશ્ચાત્ પ્રાઙ્મુખો વા હ્યુદઙ્મુખઃ
ધ્યાત્વા સ્વરૂપં તત્તત્ત્વમ્ અભિવન્દ્ય યથાક્રમમ્ ॥

દેવાનાં પુષ્પતોયેન ઋષીણાં તુ કુશાંભસા
પિતૄણાં તિલતોયેન ગન્ધયુક્તેન સર્વતઃ ॥

યજ્ઞોપવીતી દેવાનાં નિવીતી ઋષિતર્પણમ્
પ્રાચીનાવીતી વિપ્રેન્દ્ર પિતૄણાં તર્પયેત્ ક્રમાત્ ॥

અઙ્ગુલ્યગ્રેણ વૈ ધીમાંસ્ તર્પયેદ્દેવતર્પણમ્
ઋષીન્ કનિષ્ઠાઙ્ગુલિના શ્રોત્રિયઃ સર્વસિદ્ધયે ॥

પિતૄંસ્તુ તર્પયેદ્ વિદ્વાન્ દક્ષિણાઙ્ગુષ્ઠકેન તુ
તથૈવં મુનિશાર્દૂલ બ્રહ્મયજ્ઞં યજેદ્ દ્વિજઃ ॥

દેવયજ્ઞં ચ માનુષ્યં ભૂતયજ્ઞં તથૈવ ચ
પિતૃયજ્ઞં ચ પૂતાત્મા યજ્ઞકર્મપરાયણઃ ॥

સ્વશાખાધ્યયનં વિપ્ર બ્રહ્મયજ્ઞ ઇતિ સ્મૃતઃ
અગ્નૌ જુહોતિ યચ્ચાન્નં દેવયજ્ઞ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥

સર્વેષામેવ ભૂતાનાં બલિદાનં વિધાનતઃ
ભૂતયજ્ઞ ઇતિ પ્રોક્તો ભૂતિદઃ સર્વદેહિનામ્ ॥

સદારાન્ સર્વતત્ત્વજ્ઞાન્ બ્રાહ્મણાન્ વેદપારગાન્
પ્રણમ્ય તેભ્યો યદ્દત્તમ્ અન્નં માનુષ ઉચ્યતે ॥

પિતૄન્ ઉદ્દિશ્ય યદ્દત્તં પિતૃયજ્ઞઃ સ ઉચ્યતે
એવં પઞ્ચ મહાયજ્ઞાન્ કુર્યાત્ સર્વાર્થસિદ્ધયે ॥

સર્વેષાં શૃણુ યજ્ઞાનાં બ્રહ્મયજ્ઞઃ પરઃ સ્મૃતઃ
બ્રહ્મયજ્ઞરતો મર્ત્યો બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥

બ્રહ્મયજ્ઞેન તુષ્યન્તિ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ
બ્રહ્મા ચ ભગવાન્વિષ્ણુઃ શઙ્કરો નીલલોહિતઃ ॥

વેદાશ્ ચ પિતરઃ સર્વે નાત્ર કાર્યા વિચારણા
ગ્રામાદ્બહિર્ગતો ભૂત્વા બ્રાહ્મણો બ્રહ્મયજ્ઞવિત્ ॥

યાવત્ ત્વદૃષ્ટમ્ અભવદ્ ઉટજાનાં છદં નરઃ
પ્રાચ્યામુદીચ્યાં ચ તથા પ્રાગુદીચ્યામથાપિ વા ॥

પુણ્યમાચમનં કુર્યાદ્ બ્રહ્મયજ્ઞાર્થમેવ તત્
પ્રીત્યર્થં ચ ઋચાં વિપ્રાઃ ત્રિઃ પીત્વા પ્લાવ્ય પ્લાવ્ય ચ ॥

યજુષાં પરિમૃજ્યૈવં દ્વિઃ પ્રક્ષાલ્ય ચ વારિણા
પ્રીત્યર્થં સામવેદાનામ્ ઉપસ્પૃશ્ય ચ મૂર્ધનિ ॥

સ્પૃશેદથર્વવેદાનાં નેત્રે ચાઙ્ગિરસાં તથા
નાસિકે બ્રાહ્મણો ઽઙ્ગાનાં ક્ષાલ્ય ક્ષાલ્ય ચ વારિણા ॥

અષ્ટાદશપુરાણાનાં બ્રહ્માદ્યાનાં તથૈવ ચ
તથા ચોપપુરાણાનાં સૌરાદીનાં યથાક્રમમ્ ॥

પુણ્યાનામિતિહાસાનાં શૈવાદીનાં તથૈવ ચ
શ્રોત્રે સ્પૃશેદ્ધિ તુષ્ટ્યર્થં હૃદ્દેશં તુ તતઃ સ્પૃશેત્ ॥

કલ્પાદીનાં તુ સર્વેષાં કલ્પવિત્કલ્પવિત્તમાઃ
એવમાચમ્ય ચાસ્તીર્ય દર્ભપિઞ્જૂલમ્ આત્મનઃ ॥

કૃત્વા પાણિતલે ધીમાન્ આત્મનો દક્ષિણોત્તરમ્
હેમાઙ્ગુલીયસંયુક્તો બ્રહ્મબન્ધયુતો ઽપિ વા ॥

વિધિવદ્બ્રહ્મયજ્ઞં ચ કુર્યાત્સૂત્રી સમાહિતઃ
અકૃત્વા ચ મુનિઃ પઞ્ચ મહાયજ્ઞાન્દ્વિજોત્તમઃ ॥

ભુક્ત્વા ચ સૂકરાણાં તુ યોનૌ વૈ જાયતે નરઃ
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કર્તવ્યાઃ શુભમિચ્છતા ॥

બ્રહ્મયજ્ઞાદથ સ્નાનં કૃત્વાદૌ સર્વથાત્મનઃ
તીર્થં સંગૃહ્ય વિધિવત્ પ્રવિશેચ્છિબિરં વશી ॥

બહિરેવ ગૃહાત્પાદૌ હસ્તૌ પ્રક્ષાલ્ય વારિણા
ભસ્મસ્નાનં તતઃ કુર્યાદ્ વિધિવદ્ દેહશુદ્ધયે ॥

શોધ્ય ભસ્મ યથાન્યાયં પ્રણવેનાગ્નિહોત્રજમ્
જ્યોતિઃ સૂર્ય ઇતિ પ્રાતર્ જુહુયાદુદિતે યતઃ ॥

જ્યોતિરગ્નિસ્ તથા સાયં સમ્યક્ ચાનુદિતે મૃષા
તસ્માદુદિતહોમસ્થં ભસિતં પાવનં શુભમ્ ॥

નાસ્તિ સત્યસમં યસ્માદ્ અસત્યં પાતકં ચ યત્
ઈશાનેન શિરોદેશં મુખં તત્પુરુષેણ ચ ॥

ઉરોદેશમઘોરેણ ગુહ્યં વામેન સુવ્રતાઃ
સદ્યેન પાદૌ સર્વાઙ્ગં પ્રણવેનાભિષેચયેત્ ॥

તતઃ પ્રક્ષાલયેત્પાદં હસ્તં બ્રહ્મવિદાં વરઃ
વ્યપોહ્ય ભસ્મ ચાદાય દેવદેવમનુસ્મરન્ ॥

મન્ત્રસ્નાનં તતઃ કુર્યાદ્ આપોહિષ્ઠાદિભિઃ ક્રમાત્
પુણ્યૈશ્ચૈવ તથા મન્ત્રૈર્ ઋગ્યજુઃસામસંભવૈઃ ॥

દ્વિજાનાં તુ હિતાયૈવં કથિતં સ્નાનમદ્ય તે
સંક્ષિપ્ય યઃ સકૃત્કુર્યાત્ સ યાતિ પરમં પદમ્ ॥