લઘુસિદ્ધાન્તકૌમુદી · શ્લોક 523-542

સલોપઃ । એધેત । એધેયાતામ્ ॥
ઝસ્ય રન્

લિઙો ઝસ્ય રન્ સ્યાત્ । એધેરન્ । એધેથાઃ । એધેયાથામ્ । એધેધ્વમ્ ॥
ઇટો ઽત્

લિઙાદેશસ્ય ઇટો ઽત્સ્યાત્ । એધેય । એધેવહિ । એધેમહિ ॥
સુટ્ તિથોઃ

લિઙસ્તથોઃ સુટ્ । યલોપઃ । આર્ધધાતુકત્વાત્સલોપો ન । એધિષીષ્ટ । એધિષીયાસ્તામ્ । એધિષીરન્ । એધિષીષ્ઠાઃ । એધિષીયાસ્થામ્ । એધિષીધ્વમ્ । એધિષીય । એધિષીવહિ । એધિષીમહિ । ઐધિષ્ટ । ઐધિષાતામ્ ॥
આત્મનેપદેષ્વનતઃ

અનકારાત્પરસ્યાત્મનેપદેષુ ઝસ્ય અદિત્યાદેશઃ સ્યાત્ । ઐધિષત । ઐધિષ્ઠાઃ । ઐધિષાથામ્ । ઐધિઢ્વમ્ । ઐધિષિ । ઐધિષ્વહિ । ઐધિષ્મહિ । ઐધિષ્યત । ઐધિષ્યેતામ્ । ઐધિષ્યન્ત । ઐધિષ્યથાઃ । ઐધિષ્યેથામ્ । ઐધિષ્યધ્વમ્ । ઐધિષ્યે । ઐધિષ્યાવહિ । ઐધિષ્યામહિ ॥ કમુ કાન્તૌ ॥ 2 ॥
ક્રમેર્ણિઙ્

સ્વાર્થે । ઙિત્ત્વાત્તઙ્ । કામયતે ॥
અયામન્તાલ્વાય્યેત્ન્વિષ્ણુષુ

આમ્ અન્ત આલુ આય્ય ઇત્નુ ઇષ્ણુ એષુ ણેરયાદેશઃ સ્યાત્ । કામાયાઞ્ચક્રે । આયાદય ઇતિ ણિઙ્ વા । ચકમે । ચકમાતે । ચકમિરે । ચકમિષે । ચકમાથે । ચકમિધ્વે । ચકમે । ચકમિવહે । ચકમિમહે । કામયિતા । કામયિતાસે । કમિતા । કામયિષ્યતે, કમિષ્યતે । કામયતામ્ । અકામયત । કામયેત । કામયિષીષ્ટ ॥
વિભાષેટઃ

ઇણઃ પરો ય ઇટ્ તતઃ પરેષાં ષીધ્વંલુઙ્લિટાં ધસ્ય વા ઢઃ । કામયિષીઢ્વમ્, કામયિષીધ્વમ્ । કમિષીષ્ટ । કમિષીધ્વમ્ ॥
ણિશ્રિદ્રુશ્રુભ્યઃ કર્તરિ ચઙ્

ણ્યન્તાત્ શ્ર્યાદિભ્યશ્ચ ચ્લેશ્ચઙ્ સ્યાત્ કર્ત્રર્થે લુઙિ પરે । અકામિ અ ત ઇતિ સ્થિતે -- .
ણેરનિટિ

અનિડાદાવાર્ધધાતુકે પરે ણેર્લોપઃ સ્યાત્ ।
ણૌ ચઙ્યુપધાયા હ્રસ્વઃ

ચઙ્પરે ણૌ યદઙ્ગં તસ્યોપધાયા હ્રસ્વઃ સ્યાત્ ॥
ચઙિ

ચઙિ પરે અનભ્યાસસ્ય ધાત્વવયવસ્યૈકાચઃ પ્રથમસ્ય દ્વે સ્તો ઽજાદેર્દ્વિતીયસ્ય ॥
સન્વલ્લઘુનિ ચઙ્પરે ઽનગ્લોપે

ચઙ્પરે ણૌ યદઙ્ગં તસ્ય યો ઽભ્યાસો લઘુપરઃ, તસ્ય સનીવ કાર્યં સ્યાણ્ણાવગ્લોપે ઽસતિ ॥
સન્યતઃ

અભ્યાસસ્યાત ઇત્ સ્યાત્ સનિ ॥
દીર્ઘો લઘોઃ

લઘોરભ્યાસસ્ય દીર્ઘઃ સ્યાત્ સન્વદ્ભાવવિષયે । અચીકમત, ણિઙ્ભાવપક્ષે -- ( કમેશ્ચ્લેશ્ચઙ્ વાચ્ય ઃ) । અચકમત । અકામયિષ્યત, અકમિષ્યત ॥ અય ગતૌ ॥ 3 ॥ અયતે ॥
ઉપસર્ગસ્યાયતૌ

અયતિપરસ્યોપસર્ગસ્ય યો રેફસ્તસ્ય લત્વં સ્યાત્ । પ્લાયતે । પલાયતે ॥
દયાયાસશ્ચ

દય્ અય્ આસ્ એભ્ય આમ્ સ્યાલ્લિટિ । અયાઞ્ચક્રે । અયિતા । અયિષ્યતે । અયતામ્ । આયત । અયેત । અયિષીષ્ટ । વિભાષેટઃ । અયિષીઢ્વમ્, અયિષીધ્વમ્ । આયિષ્ટ । આયિઢ્વમ્, આયિધ્વમ્ । આયિષ્યત ॥ દ્યુત દીપ્તૌ ॥ 4 ॥ દ્યોતતે ॥
દ્યુતિસ્વાપ્યોઃ સમ્પ્રસારણમ્

અનયોરભ્યાસસ્ય સમ્પ્રસારણં સ્યાત્ । દિદ્યુતે ॥
દ્યુદ્ભ્યો લુઙિ

દ્યુતાદિભ્યો લુઙઃ પરસ્મૈપદં વા સ્યાત્ । પુષાદીત્યઙ્ । અદ્યુતત્, અદ્યોતિષ્ટ । અદ્યોતિષ્યત ॥ એવં શ્વિતા વર્ણે ॥ 5 ॥ ઞિમિદા સ્નેહને ॥ 6 ॥ ઞિષ્વિદા સ્નેહનમોચનયોઃ ॥ 7 ॥ મોહનયોરિત્યેકે । ઞિક્ષ્વિદા ચેત્યેકે ॥ રુચ દીપ્તાવભિપ્રીતૌ ચ ॥ 8 ॥ ઘુટ પરિવર્તને ॥ 9 ॥ શુભ દીપ્તૌ ॥ 10 ॥ ક્ષુભ સંચલને ॥ 11 ॥ ણભ તુભ હિંસાયામ્ ॥ 12-13 ॥ સ્રંસુ ભ્રંસુ ધ્વંસુ અવસ્રંસને ॥ 14-15-16 ॥ ધ્વંસુ ગતૌ ચ ॥ સ્રમ્ભુ વિશ્વાસે ॥ 17 ॥ વૃતુ વર્તને ॥ 18 ॥ વર્તતે । વવૃતે । વર્તિતા ॥
વૃદ્ભ્યઃ સ્યસનોઃ

વૃતાદિભ્યઃ પઞ્ચભ્યો વા પરસ્મૈપદં સ્યાત્સ્યે સનિ ચ ॥
ન વૃદ્ભ્યશ્ચતુર્ભ્યઃ