લઘુસિદ્ધાન્તકૌમુદી · શ્લોક 1083-1102

ચાચ્છઃ । પક્ષે ઽણ્ । યુવયોર્યુષ્માકં યુષ્મદીયઃ, અસ્મદીયઃ ॥
તસ્મિન્નણિ ચ યુષ્માકાસ્માકૌ

યુષ્મદસ્મદોરેતાવાદેશૌ સ્તઃ ખઞ્યણિ ચ । યૌષ્માકીણઃ । આસ્માકીનઃ । યૌષ્માકઃ । આસ્માકઃ ॥
તવકમમકાવેકવચને

એકાર્થવાચિનોર્યુષ્મદસ્મદોસ્તવકમમકૌ સ્તઃ ખઞિ અણિ ચ । તાવકીનઃ । તાવકઃ । મામકીનઃ । મામકઃ । છે તુ - .
પ્રત્યયોત્તરપદયોશ્ચ

મપર્યન્તયોરેતયોરેકાર્થવાચિનોસ્ત્વમૌ સ્તઃ પ્રત્યયે ઉત્તરપદે ચ પરતઃ । ત્વદીયઃ । મદીયઃ । ત્વત્પુત્રઃ । મત્પુત્રઃ ॥
મધ્યાન્મઃ

મધ્યમઃ ॥
કાલાટ્ઠઞ્

કાલવાચિભ્યષ્ઠઞ્ સ્યાત્ । કાલિકમ્ । માસિકમ્ । સાંવત્સરિકમ્ । (અવ્યયાનાં ભમાત્રે ટિલોપ ઃ) । સાયમ્પ્રાતિકઃ । પૌનઃ પુનિકઃ ॥
પ્રાવૃષ એણ્યઃ

પ્રાવૃષેણ્યઃ ॥
સાયઞ્ચિરમ્પ્રાહ્ણેપ્રગે ઽવ્યયેભ્યષ્ટ્યુટ્યુલૌ તુટ્ ચ

સાયમિત્યાદિભ્યશ્ચતુર્ભ્યો ઽવ્યયેભ્યશ્ચ કાલવાચિભ્યષ્ટ્યુટ્યુલૌ સ્તસ્તયોસ્તુટ્ ચ । સાયન્તનમ્ । ચિરન્તનમ્ । પ્રાહ્ણે પ્રગે અનયોરેદન્તત્વં નિપાત્યતે । પ્રાહ્ણેતનમ્ । પ્રગેતનમ્ । દોષાતનમ્ ॥
તત્ર જાતઃ

સપ્તમીસમર્થાજ્જાત ઇત્યર્થે ઽણાદયો ઘાદયશ્ચ સ્યુઃ । સ્રુગ્ઘ્ને જાતઃ સ્રૌગ્ઘ્નઃ । ઉત્સે જાત ઔત્સઃ । રાષ્ટ્રે જાતો રાષ્ટ્રિયઃ । અવારપારે જાતઃ અવારપારીણઃ, ઇત્યાદિ॥
પ્રાવૃષષ્ઠપ્

એણ્યાપવાદઃ । પ્રાવૃષિકઃ ॥
પ્રાયભવઃ

તત્રેત્યેવ । સ્રુગ્ઘ્ને પ્રાયેણ બાહુલ્યેન ભવતિ સ્રૌગ્ઘ્નઃ ॥
સમ્ભૂતે

સ્રુગ્ઘ્ને સંભવતિ સ્રૌગ્ઘ્નઃ ॥
કોશાડ્ઢઞ્

કૌશેયમ્ વસ્ત્રમ્ ॥
તત્ર ભવઃ

સ્રુગ્ઘ્ને ભવઃ સ્રૌગ્ઘ્નઃ । ઔત્સઃ । રાષ્ટ્રિયઃ ॥
દિગાદિભ્યો યત્

દિશ્યમ્ । વર્ગ્યમ્ ॥
શરીરાવયવાચ્ચ

દન્ત્યમ્ । કણ્ઠ્યમ્ । ( અધ્યાત્માદેષ્ઠઞિષ્યતે ) અધ્યાત્મં ભવમાધ્યાત્મિકમ્ ॥
અનુશતિકાદીનાં ચ

એષામુભયપદવૃદ્ધિર્ઞિતિ ણિતિ કિતિ ચ। આધિદૈવિકમ્। આધિભૌતિકમ્। ઐહલૌકિકમ્। પારલોકિકમ્। આકૃતિગણો ઽયમ્ ॥
જિહ્વામૂલાઙ્ગુલેશ્છઃ

જિહ્વામૂલીયમ્ । અઙ્ગુલીયમ્ ॥
વર્ગાન્તાચ્ચ

કવર્ગીયમ્ ॥
તત આગતઃ

સ્રુગ્ઘ્નાદાગતઃ સ્રૌગ્ઘ્નઃ ॥
ઠગાયસ્થાનેભ્યઃ