લઘુસિદ્ધાન્તકૌમુદી · શ્લોક 81-100

ત્વઙ્કરોષિ, ત્વં કરોષિ ॥
મો રાજિ સમઃ ક્વૌ

ક્વિબન્તે રાજતૌ પરે સમો મસ્ય મ એવ સ્યાત્ । સમ્રાટ્ ॥
હે મપરે વા

મપરે હકારે પરે મસ્ય મો વા । કિમ્ હ્મલયતિ, કિં હ્મલયતિ । ( યવલપરે યવલા વા )। કિંય્હ્યઃ, કિં હ્યઃ । કિંવ્હ્વલયતિ, કિં હ્વલયતિ । કિંલ્ હ્લાદયતિ, કિં હ્લાદયતિ ॥
નપરે નઃ

નપરે હકારે મસ્ય નો વા । કિન્ હ્નુતે, કિં હ્નુતે ॥
આદ્યન્તૌ ટકિતૌ

ટિત્કિતૌ યસ્યોક્તૌ તસ્ય ક્રમાદાદ્યન્તાવયવૌ સ્તઃ ॥
ઙ્ણોઃ કુક્ટુક્ શરિ

વા સ્તઃ । ( ચયો દ્વિતીયાઃ શરિ પૌષ્કરસાદેરિતિ વાચ્યમ્ ) । પ્રાઙ્ખ્ ષષ્ઠઃ, પ્રાઙ્ક્ષષ્ઠઃ, પ્રાઙ્ ષષ્ઠઃ । સુગણ્ઠ્ ષષ્ઠઃ સુગણ્ટ્ ષષ્ઠઃ, સુગણ્ ષષ્ઠઃ ॥
ડઃ સિ ધુટ્

ડાત્પરસ્ય સસ્ય ધુડ્વા । ષટ્ત્સન્તઃ, ષટ્ સન્તઃ ॥
નસ્ચ

નાન્તાત્પરસ્ય સસ્ય ધુડ્વા । સન્ત્સઃ, સન્સઃ ॥
શિ તુક્

પદાન્તસ્ય નસ્ય શે પરે તુગ્વા । સઞ્છમ્ભુઃ, સઞ્ચ્છમ્ભુઃ, સઞ્ચ્શમ્ભુઃ, સઞ્શમ્ભુઃ ॥
ઙમો હ્રસ્વાદચિ ઙમુણ્ નિત્યમ્

હ્રસ્વાત્પરે યો ઙમ્ તદન્તં યત્પદં તસ્માત્પરસ્યાચો ઙમુટ્ । પ્રત્યઙ્ઙાત્મા । સુગણ્ણીશઃ । સન્નચ્યુતઃ ॥
સમઃ સુટિ

સમો રુઃ સુટિ ॥
અત્રાનુનાસિકઃ પૂર્વસ્ય તુવા

અત્ર રુપ્રકરણે રોઃ પૂર્વસ્યાનુનાસિકો વા ॥
અનુનાસિકાત્પરો ઽનુસ્વારઃ

અનુનાસિકં વિહાય રોઃ પૂર્વસ્માત્પરો ઽનુસ્વારાગમઃ ॥
ખરવસાનયોર્વિસર્જનીયઃ

ખરિ અવસાને ચ પદાન્તસાય રેફસ્ય વિસર્ગઃ । (સંપુંકાનાં સો વક્તવ્યઃ) । સંસ્સ્કર્તા, સંસ્સ્કર્તા ॥
પુમઃ ખય્યમ્પરે

અમ્પરે ખયિ પુમો રુઃ । પુંસ્કોકિલઃ, પુંસ્કોકિલઃ ॥
નશ્છવ્યપ્રશાન્

અમ્પરે છવિ નાન્તસ્ય પદસ્યરુઃ; ન તુ પ્રશાન્શબ્દસ્ય ॥
વિસર્જનીયસ્ય સઃ

ખરિ । ચક્રિંસ્ત્રાયસ્વ, ચક્રિંસ્ત્રાયસ્વ । અપ્રશાન્ કિમ્ ? પ્રશાન્તનોતિ । પદસ્યેતિ કિમ્ ? હન્તિ ॥
નૄન્ પે

નૄનિત્યસ્ય રુર્વા પે ॥
કુપ્વોઃ એક એપૌ ચ

કવર્ગે પવર્ગે ચ વિસર્ગસ્ય એક એપૌ સ્તઃ, ચાદ્વિસર્ગઃ । નૄં પાહિ, નૄંઃ પાહિ, નૄંઃ પાહિ । નૄન્ પાહિ ॥
તસ્ય પરમામ્રેડિતમ્

દ્વિરુક્તસ્ય પરમામ્રેડિતમ્ સ્યાત્ ॥
કાનામ્રેડિતે