કિરાતાર્જુનીય · અધ્યાય 8

અથ સ્વમાયાકૃતમન્દિરોજ્જ્વલં જ્વલન્મણિ વ્યોમસદાં સનાતનમ્
સુરાઙ્ગના ગોપતિચાપગોપુરં પુરં વનાનાં વિજિહીર્ષયા જહુઃ ॥

યથાયથં તાઃ સહિતા નભશ્ચરૈઃ પ્રભાભિર્ ઉદ્ભાસિતશૈલવીરુધઃ
વનં વિશન્ત્યો વનજાયતેક્ષણાઃ ક્ષણદ્યુતીનાં દધુર્ એકરૂપતામ્ ॥

નિવૃત્તવૃત્તોરુપયોધરક્લમઃ પ્રવૃત્તૈનિર્હ્રાદિવિભૂષણારવઃ
નિતમ્બિનીનાં ભૃશમ્ આદધે ધૃતિં નભઃપ્રયાણાદ્ અવનૌ પરિક્રમઃ ॥

ઘનાનિ કામં કુસુમાનિ બિભ્રતઃ કરપ્રચેયાન્ય્ અપહાય શાખિનઃ
પુરો ઽભિસસ્રે સુરસુન્દરીજનૈર્ યથોત્તરેચ્છા હિ ગુણેષુ કામિનઃ ॥

તનૂર્ અલક્તારુણપાણિપલ્લવાઃ સ્ફુરન્નખાંશૂત્કરમઞ્જરીભૃતઃ
વિલાસિનીબાહુલતા વનાલયો વિલેપનામોદહૃતાઃ સિષેવિરે ॥

નિપીયમાનસ્તબકા શિલીમુખૈર્ અશોકયષ્ટિશ્ ચલબાલપલ્લવા
વિડમ્બયન્તી દદૃશે વધૂજનૈર્ અમન્દદષ્ટૌષ્ઠકરાવધૂનનમ્ ॥

કરૌ ધુનાના નવપલ્લવાકૃતી વૃથા કૃથા માનિનિ મા પરિશ્રમમ્
ઉપેયુષી કલ્પલતાભિશઙ્કયા કથં ન્વ્ ઇતસ્ ત્રસ્યતિ ષટ્પદાવલિઃ ॥

જહીહિ કોપં દયિતો ઽનુગમ્યતાં પુરાનુશેતે તવ ચઞ્ચલં મનઃ
ઇતિ પ્રિયં કાંચિદ્ ઉપૈતુમ્ ઇચ્છતીં પુરો ઽનુનિન્યે નિપુણઃ સખીજનઃ ॥

સમુન્નતૈઃ કાશદુકૂલશાલિભિઃ પરિક્વણત્સારસપઙ્ક્તિમેખલૈઃ
પ્રતીરદેશૈઃ સ્વકલત્રચારુભિર્ વિભૂષિતાઃ કુઞ્જસમુદ્રયોષિતઃ ॥

વિદૂરપાતેન ભિદામ્ ઉપેયુષશ્ ચ્યુતાઃ પ્રવાહાદ્ અભિતઃ પ્રસારિણઃ
પ્રિયાઙ્કશીતાઃ શુચિમૌક્તિકત્વિષો વનપ્રહાસા ઇવ વારિબિન્દવઃ ॥

સખીજનં પ્રેમ ગુરૂકૃતાદરં નિરીક્ષમાણા ઇવ નમ્રમૂર્તયઃ
સ્થિરદ્વિરેફાઞ્જનશરિતોદરૈર્ વિસારિભિઃ પુષ્પવિલોચનૈર્ લતાઃ ॥

ઉપેયુષીણાં બૃહતીર્ અધિત્યકા મનાંસિ જહ્રુઃ સુરરાજયોષિતામ્
કપોલકાષૈઃ કરિણાં મદારુણૈર્ ઉપાહિતશ્યામરુચશ્ ચ ચન્દનાઃ ॥

સ્વગોચરે સત્ય્ અપિ વિત્તહારિણા વિલોભ્યમાનાઃ પ્રસવેન શાખિનામ્
નભશ્ચરાણામ્ ઉપકર્તુમ્ ઇચ્છતાં પ્રિયાણિ ચક્રુઃ પ્રણયેન યોષિતઃ ॥

પ્રયચ્છતોચ્ચૈઃ કુસુમાનિ માનિની વિપક્ષગોત્રં દયિતેન લમ્ભિતા
ન કિંચિદ્ ઊચે ચરણેન કેવલં લિલેખ બાષ્પાકુલલોચના ભુવમ્ ॥

પ્રિયે ઽપરા યચ્છતિ વાચમ્ ઉન્મુખી નિબદ્ધદૃષ્ટિઃ શિથિલાકુલોચ્ચયા
સમાદધે નાંશુકમ્ આહિતં વૃથા વિવેદ પુષ્પેષુ ન પાણિપલ્લવમ્ ॥

સલીલમ્ આસક્તલતાન્તભૂષણં સમાસજન્ત્યા કુસુમાવતંસકમ્
સ્તનોપપીડં નુનુદે નિતમ્બિના ઘનેન કશ્ચિજ્ જઘનેન કાન્તયા ॥

કલત્રભારેણ વિલોલનીવિના ગલદ્દુકૂલસ્તનશાલિનોરસા
બલિવ્યપાયસ્ફુટરોમરાજિના નિરાયતત્વાદ્ ઉદરેણ તામ્યતા ॥

વિલમ્બમાનાકુલકેશપાશયા કયાચિદ્ આવિષ્કૃતબાહુમૂલયા
તરુપ્રસૂનાન્ય્ અપદિશ્ય સાદરં મનોધિનાથસ્ય મનઃ સમાદદે ॥

વ્યપોહિતું લોચનતો મુખાનિલૈર્ અપારયન્તં કિલ પુષ્પજં રજઃ
પયોધરેણોરસિ કાચિદ્ ઉન્મનાઃ પ્રિયં જઘાનોન્નતપીવરસ્તની ॥

ઇમાન્ય્ અમૂનીત્ય્ અપવર્જિતે શનૈર્ યથાભિરામં કુસુમાગ્રપલ્લવે
વિહાય નિઃસારતયેવ ભૂરુહાન્ પદં વનશ્રીર્ વનિતાસુ સંદધે ॥

પ્રવાલભઙ્ગારુણપાણિપલ્લવઃ પરાગપાણ્ડૂકૃતપીવરસ્તનઃ
મહીરુહઃ પુષ્પસુગન્ધિર્ આદદે વપુર્ગુણોચ્છ્રાયમ્ ઇવાઙ્ગનાજનઃ ॥

વરોરુભિર્ વારણહસ્તપીવરૈશ્ ચિરાય ખિન્નાન્ નવપલ્લવશ્રિયઃ
સમે ઽપિ યાતું ચરણાન્ અનીશ્વરાન્ મદાદ્ ઇવ પ્રસ્ખલતઃ પદે પદે ॥

વિસારિકાઞ્ચીમણિરશ્મિલબ્ધયા મનોહરોચ્છાયનિતમ્બશોભયા
સ્થિતાનિ જિત્વા નવસૈકતદ્યુતિં શ્રમાતિરિક્તૈર્ જઘનાનિ ગૌરવૈઃ ॥

સમુચ્છ્વસત્પઙ્કજકોશકોમલૈર્ ઉપાહિતશ્રીણ્ય્ ઉપનીવિ નાભિભિઃ
દધન્તિ મધ્યેષુ વલીવિભઙ્ગિષુ સ્તનાતિભારાદ્ ઉદરાણિ નમ્રતામ્ ॥

સમાનકાન્તીનિ તુષારભૂષણૈઃ સરોરુહૈર્ અસ્ફુટપત્ત્રપઙ્ક્તિભિઃ
ચિતાનિ ઘર્મામ્બુકણૈઃ સમન્તતો મુખાન્ય્ અનુત્ફુલ્લવિલોચનાનિ ચ ॥

વિનિર્યતીનાં ગુરુસ્વેદમન્થરં સુરાઙ્ગનાનામ્ અનુસાનુવર્ત્મનઃ
સવિસ્મયં રૂપયતો નભશ્ચરાન્ વિવેશ તત્પૂર્વમ્ ઇવેક્ષણાદરઃ ॥

અથ સ્ફુરન્મીનવિધૂતપઙ્કજા વિપઙ્કતીરસ્ખલિતોર્મિસંહતિઃ
પયો ઽવગાઢું કલહંસનાદિની સમાજુહાવેવ વધૂઃ સુરાપગા ॥

પ્રશાન્તઘર્માભિભવઃ શનૈર્ વિવાન્ વિલાસિનીભ્યઃ પરિમૃષ્ટપઙ્કજઃ
દદૌ ભુજાલમ્બમ્ ઇવાત્તશીકરસ્ તરઙ્ગમાલાન્તરગોચરો ઽનિલઃ ॥

ગતૈઃ સહાવૈઃ કલહંસવિક્રમં કલત્રભારૈઃ પુલિનં નિતમ્બિભિઃ
મુખૈઃ સરોજાનિ ચ દીર્ઘલોચનૈઃ સુરસ્ત્રિયઃ સામ્યગુણાન્ નિરાસિરે ॥

વિભિન્નપર્યન્તગમીનપઙ્ક્તયઃ પુરો વિગાઢાઃ સખિભિર્ મરુત્વતઃ
કથંચિદ્ આપઃ સુરસુન્દરીજનૈઃ સભીતિભિસ્ તત્પ્રથમં પ્રપેદિરે ॥

વિગાઢમાત્રે રમણીભિર્ અમ્ભસિ પ્રયત્નસંવાહિતપીવરોરુભિઃ
વિભિદ્યમાના વિસસાર સારસાન્ ઉદસ્ય તીરેષુ તરઙ્ગસંહતિઃ ॥

શિલાઘનૈર્ નાકસદામ્ ઉરઃસ્થલૈર્ બૃહન્નિવેશૈશ્ ચ વધૂપયોધરૈઃ
તટાભિનીતેન વિભિન્નવીચિના રુષેવ ભેજે કલુષત્વમ્ અમ્ભસા ॥

વિધૂતકેશાઃ પરિલોલિતસ્રજઃ સુરાઙ્ગનાનાં પ્રવિલુપ્તચન્દનાઃ
અતિપ્રસઙ્ગાદ્ વિહિતાગસો મુહુઃ પ્રકમ્પમ્ ઈયુઃ સભયા ઇવોર્મયઃ ॥

વિપક્ષચિત્તોન્મથના નખવ્રણાસ્ તિરોહિતા વિભ્રમમણ્ડનેન યે
હૃતસ્ય શેષાન્ ઇવ કુઙ્કુમસ્ય તાન્ વિકત્થનીયાન્ દધુર્ અન્યથા સ્ત્રિયઃ ॥

સરોજપત્ત્રે નુ વિલીનષટ્પદે વિલોલદૃષ્ટેઃ સ્વિદ્ અમૂ વિલોચને
શિરોરુહાઃ સ્વિન્ નતપક્ષ્મસન્તતેર્ દ્વિરેફવૃન્દં નુ નિશબ્દનિશ્ચલમ્ ॥

અગૂઢહાસસ્ફુટદન્તકેસરં મુખં સ્વિદ્ એતદ્ વિકસન્ નુ પઙ્કજમ્
ઇતિ પ્રલીનાં નલિનીવને સખીં વિદાંબભૂવુઃ સુચિરેણ યોષિતઃ ॥

પ્રિયેણ સંગ્રથ્ય વિપક્ષસંનિધાવ્ ઉપાહિતાં વક્ષસિ પીવરસ્તને
સ્રજં ન કાચિદ્ વિજહૌ જલાવિલાં વસન્તિ હિ પ્રેમ્ણિ ગુણા ન વસ્તુનિ ॥

અસંશયં ન્યસ્તમ્ ઉપાન્તરક્તતાં યદ્ એવ રોદ્ધું રમણીભિર્ અઞ્જનમ્
હૃતે ઽપિ તસ્મિન્ સલિલેન શુક્લતાં નિરાસ રાગો નયનેષુ ન શ્રિયમ્ ॥

દ્યુતિં વહન્તો વનિતાવતંસકા હૃતાઃ પ્રલોભાદ્ ઇવ વેગિભિર્ જલૈઃ
ઉપપ્લુતાસ્ તત્ક્ષણશોચનીયતાં ચ્યુતાધિકારાઃ સચિવા ઇવાયયુઃ ॥

વિપત્ત્રલેખા નિરલક્તકાધરા નિરઞ્જનાક્ષીર્ અપિ બિભ્રતીઃ શ્રિયમ્
નિરીક્ષ્ય રામા બુબુધે નભશ્ચરૈર્ અલંકૃતં તદ્વપુષૈવ મણ્ડનમ્ ॥

તથા ન પૂર્વં કૃતભૂષણાદરઃ પ્રિયાનુરાગેણ વિલાસિનીજનઃ
યથા જલાર્દ્રો નખમણ્ડનશ્રિયા દદાહ દૃષ્ટીશ્ ચ વિપક્ષયોષિતામ્ ॥

શુભાનનાઃ સામ્બુરુહેષુ ભીરવો વિલોલહારાશ્ ચલફેનપઙ્ક્તિષુ
નિતાન્તગૌર્યો હૃતકુઙ્કુમેષ્વ્ અલં ન લેભિરે તાઃ પરભાગમ્ ઊર્મિષુ ॥

હ્રદામ્ભસિ વ્યસ્તવધૂકરાહતે રવં મૃદઙ્ગધ્વનિધીરમ્ ઉજ્ઝતિ
મુહુસ્તનૈસ્ તાલસ્સમં સમાદદે મનોરમં નૃત્યમ્ ઇવ પ્રવેપિતમ્ ॥

શ્રિયા હસદ્ભિઃ કલમાનિ સસ્મિતૈર્ અલંકૃતામ્બુઃ પ્રતિમાગતૈર્ મુખૈઃ
કૃતાનુકૂલ્યા સુરરાજયોષિતાં પ્રસાદસાફલ્યમ્ અવાપ જાહ્વની ॥

પરિસ્ફુરન્મીનવિઘટ્ટિતોરવઃ સુરાઙ્ગનાસ્ ત્રાસવિલોલદૃષ્ટયઃ
ઉપાયયુઃ કમ્પિતપાણિપલ્લવાઃ સખીજનસ્યાપિ વિલોકનીયતામ્ ॥

ભયાદ્ ઇવાશ્લિષ્ય ઝષાહતે ઽમ્ભસિ પ્રિયં મુદાનન્દયતિ સ્મ માનિની
અકૃત્રિમપ્રેમરસાહિતૈર્ મનો હરન્તિ રામાઃ કૃતકૈર્ અપીહિતૈઃ ॥

તિરોહિતાન્તાનિ નિતાન્તમ્ આકુલૈર્ અપાં વિગાહાદ્ અલકૈઃ પ્રસારિભિઃ
યયુર્ વધૂનાં વદનાનિ તુલ્યતાં દ્વિરેફવૃન્દાન્તરિતૈઃ સરોરુહૈઃ ॥

કરૌ ધુનાના નવપલ્લવાકૃતી પયસ્ય્ અગાધે કિલ જાતસમ્ભ્રમા
સખીષુ નિર્વાચ્યમ્ અધાર્ષ્ઠ્યદૂષિતં પ્રિયાઙ્ગસંશ્લેષમ્ અવાપ માનિની ॥

પ્રિયૈઃ સલીલં કરવારિવારિતઃ પ્રવૃદ્ધનિઃશ્વાસવિકમ્પિતસ્તનઃ
સવિભ્રમાધૂતકરાગ્રપલ્લવો યથાર્થતામ્ આપ વિલાસિનીજનઃ ॥

ઉદસ્ય ધૈર્યં દયિતેન સાદરં પ્રસાદિતાયાઃ કરવારિવારિતમ્
મુખં નિમીલન્નયનં નતભ્રુવઃ શ્રિયં સપત્નીવદનાદ્ ઇવાદદે ॥

વિહસ્ય પાણૌ વિધૃતે ધૃતામ્ભસિ પ્રિયેણ વધ્વા મદનાર્દ્રચેતસઃ
સખીવ કાઞ્ચી પયસા ઘનીકૃતા બભાર વીતોચ્ચયબન્ધમ્ અંશુકમ્ ॥

નિરઞ્જને સાચિવિલોકિતં દૃશાવ્ અયાવકં વેપથુર્ ઓષ્ઠપલ્લવમ્
નતભ્રુવો મણ્ડયદિ સ્મ વિગ્રહે બલિક્રિયા ચાતિલકં તદાસ્પદમ્ ॥

નિમીલદાકેકરલોચચક્ષુષાં પ્રિયોપકણ્ઠં કૃતગાત્રવેપથુઃ
નિમજ્જતીનાં શ્વસિતોદ્ધતસ્તનઃ શ્રમો નુ તાસાં મદનો નુ પપ્રથે ॥

પ્રિયેણ સિક્તા ચરમં વિપક્ષતશ્ ચુકોપ કાચિન્ ન તુતોષ સાન્ત્વનૈઃ
જનસ્ય રૂઢપ્રણયસ્ય ચેતસઃ કિમ્ અપ્ય્ અમર્ષો ઽનુનયે ભૃશાયતે ॥

ઇત્થં વિહૃત્ય વનિતાભિર્ ઉદસ્યમાનં પીનસ્તનોરુજઘનસ્થલશાલિનીભિઃ
ઉત્સર્પિતોર્મિચયલઙ્ઘિતતીરદેશમ્ ઔત્સુક્ય્ અનુન્નમ્ ઇવ વારિ પુરઃ પ્રતસ્થે ॥

તીરાન્તરાણિ મિથુનાનિ રથાઙ્ગનામ્નાં નીત્વા વિલોલિતસરોજવનશ્રિયસ્ તાઃ
સંરેજિરે સુરસરિજ્જલધૌતહારાસ્ તારાવિતાનતરલા ઇવ યામવત્યઃ ॥

સંક્રાન્તચન્દનરસાહિતવર્ણભેદં વિચ્છિન્નભૂષણમણિપ્રકરાંશુચિત્રમ્
બદ્ધોર્મિ નાકવનિતાપરિભુક્તમુક્તં સિન્ધોર્ બભાર સલિલં શયનીયલક્ષ્મીમ્ ॥