કાવ્યપ્રકાશ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 2

શક્તિઃ કવિત્વબીજરૂપઃ સંસ્કારવિશેષઃ, યાં વિના કાવ્યં ન પ્રસરેત્, પ્રસૃતં વા, ઉપહસનીયં સ્યાત્ ।
લોકસ્ય સ્થાવરજઙ્ગમાત્મકલોકવૃત્તસ્ય ।
શાસ્ત્રાણાં છન્દોવ્યાકરણાભિધાનકોશકલાચતુર્વર્ગગજતુરગખડ્ગાદ્ ઇલક્ષણગ્રન્થાનામ્ ।
કાવ્યાનાં ચ મહાકવિસંબન્ધિનામ્ ।
આદિગ્રહણાદિતિહાસાનાં ચ વિમર્શનાદ્વ્યુત્પત્તિઃ ।
કાવ્યં કર્તું વિચારયિતું ચ યે જાનન્તિ તદુપદેશેન કરણે યોજને ચ પૌનઃપુન્યેન પ્રવૃત્તિરિતિ ત્રયઃ સમુદિતાઃ, ન ચુ વ્યસ્તાસ્તસ્ય કાવ્યસ્યોદ્ભવે નિર્માણે સમુલ્લાસે ચ હેતુર્ન તુ હેતવઃ ॥
એવમસ્ય કારણમુક્ત્વા સ્વરૂપમાહ (સૂ- 1)
તદદોષૌ શબ્દાર્થૌ સગુણાવનલંકૃતી પુનઃ ક્વાપિ ।
દોષગુણાલંકારાઃ વક્ષ્યન્તે ।
ક્વાપીત્યનેનૈતદાહ યત્ સર્વત્ર સાલંકારૌ, ક્વચિત્તુ સ્ફુટાલંકારવિરહે ઽપિ ન કાવ્યત્વહાનિઃ ।
યથા યઃ કૌમારહરઃ સ એવ હિ વરસ્તા એવ ચૈત્રક્ષપા- સ્તે ચોન્મીલિતમાલતીસુરભયઃ પ્રૌઢાઃ કદમ્બાનિલાઃ ।
સા ચૈવાસ્મિ તથાપિ તત્ર સુરતવ્યાપારલીલાવિધૌ રેવારોધસિ વેતસીતરુતલે ચેતઃ સમુત્કણ્ઠતે

અત્ર સ્ફુટો ન કશ્વિદલંકારઃ ।
રસસ્ય ચ પ્રાધાન્યાન્નાલંકારતા ।
તદ્ભેદાન્ ક્રમેણાહ (સૂ- 2)
ઇદમુત્તમમતિશયિનિ વ્યઙ્ગ્યે વાચ્યાદ્ધ્વનિર્બુધૈઃ કથિતઃ