કામસૂત્ર · અધ્યાય 2.6

રાગ-કાલે વિશાલયન્ત્ય્ એવ જઘનં મૃગી સંવિશેદ્ ઉચ્ચરતે.

અવહ્રાસયન્તીવ હસ્તિની નીચ-રતે.

ન્યાય્યો યત્ર યોગસ્ તત્ર સમપૃષ્ઠમ્.

આભ્યાં બડવા વ્યાખ્યાતા.

તત્ર જઘનેન નાયકં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્.

અપદ્રવ્યાણિ ચ સ:વિશેષં નીચરતે.

[1] ઉત્ફુલ્લકં [2] વિજૃમ્ભિતકમ્ [3] ઇન્દ્રાણિકં ચેતિ ત્રિતયં મૃગ્યાઃ પ્રાયેણ.

શિરો વિનિપાત્યોર્ધ્વં જઘનમ્ [1] ઉત્ફુલ્લકમ્.

તત્રાપસારં દદ્યાત્.

અ:નીચે સક્થિની((19)) તિર્યગ્ અવસજ્ય પ્રતીછેદ્ ઇતિ [2] વિજૃમ્ભિતકમ્.

પાર્શ્વયોઃ સમમ્ ઊરૂ વિન્યસ્ય પાર્શ્વયોર્ જાનુની નિદધ્યાદ્ ઇત્ય્ અભ્યાસ-યોગાદ્ [3] ઇન્દ્રાણી.

તયોચ્ચતર-રતસ્યાપિ પરિગ્રહઃ.

સંપુટેન પ્રતિગ્રહો નીચ-રતે.

એતેન નીચ-તર-રતે ઽપિ હસ્તિન્યાઃ.

[1] સંપુટકં [2] પીડિતકં [3] વેષ્ટિતકં [4] બાડવકમ્ ઇતિ.

ઋજુ-પ્રસારિતાવ્ ઉભાવ્ અપ્ય્ ઉભયોઃ ચરનાવ્ ઇતિ [1] સંપુટઃ.

સ દ્વિ-વિધઃ ણ્ પાર્શ્વ-સંપુટ ઉત્તાન-સંપુટાશ્ ચ. તથા કર્મ-યોગાત્.

પાર્શ્વેણ તુ શયાનો દક્ષિણેન નારીમ્ અધિશયીતેતિ સાર્વત્રિકમ્ એતત્.

સંપુટક-પ્રયુક્ત-યન્ત્રેણૈવ દૃઢમ્ ઊરૂ પીડયેદ્ ઇતિ [2] પીડિતકમ્.

ઊરૂ વ્યત્યસ્યેદ્ ઇતિ [3] વેષ્ટિતકમ્.

બડવેવ નિષ્ઠુરમ્ અવગૃહ્ણીયાદ્ ઇતિ [4] બાડવકમ્ આભ્યાસિકમ્.

તદ્ આન્ધ્રીષુ પ્રાયેણ. ઇતિ સંવેશન-પ્રકારા બાભ્રવીયાઃ.

સૌવર્ણનાભાસ્ તુ.

ઉભાવ્ અપ્ય્ ઊરૂ ઊર્ધ્વાવ્ ઇતિ તદ્ ભુગ્નકમ્((20)).

ચરણાવ્ ઊર્ધ્વં નાયકો ઽસ્યા ધારયેદ્ ઇતિ જૃમ્ભિતકમ્.

તત્-કુઞ્ચિતાવ્ ઉત્પીડિતકમ્.

તદ્ એકસ્મિન્ પ્રસારિતે ઽર્ધ-પીડિતકમ્.

નાયકસ્યાંસ એકો દ્વિતીયકઃ પ્રસારિત ઇતિ પુનઃ પુનર્ વ્યત્યાસેન વેણુ-દારિતકમ્.

એકઃ શિરસ ઉપરિ ગચ્છેદ્ દ્વિતીયઃ પ્રસારિત ઇતિ શૂલચિતકમ્ આભ્યાસિકમ્.

સંકુચિતૌ સ્વસ્તિ-દેશે નિદધ્યાદ્ ઇતિ કાર્કટકમ્.

ઊર્ધ્વાવ્ ઊરૂ વ્યત્યસ્યેદ્ ઇતિ પીડિતકમ્.

જઙ્ઘા-વ્યત્યાસેન પદ્માસનવત્.

પૃષ્ઠં પરિષ્વજમાનાયાઃ પરાઙ્મુખેણ પરાવૃત્તકમ્ આભ્યાસિકમ્..2.6.34 જલે ચ સંવિષ્ટોપવિષ્ટ-સ્થિતાત્મકાંશ્ ચિત્રાન્ યોગાન્ ઉપલક્ષયેત્. તથા સુ:કરત્વાદ્ ઇતિ સુવર્ણનાભઃ.

વાર્તં તુ તત્. શિષ્ટૈર્ અપસ્મૃતત્વાદ્ ઇતિ વાત્સ્યાયનઃ.
સેચ્તિઓન્ (પ્રકરણ)14

અથ ચિત્ર-રતાનિ.

ઊર્ધ્વ-સ્થિતયોર્ યૂનોઃ પરસ્પરાપાશ્રયયોઃ કુડ્ય-સ્તમ્ભાપાશ્રિતયોર્ વા સ્થિત-રતમ્.

કુડ્યાપાશ્રિતસ્ય કણ્ઠાવસક્ત-બાહુ-પાશાયાસ્ તદ્-ધસ્ત-પઞ્જરોપવિષ્ટાયા ઊરુ-પાશેન જઘનમ્ અભિવેષ્ટયન્ત્યા કુડ્યે ચરણ-ક્રમેણ વલન્ત્યા અવલમ્બિતકં રતમ્.

ભૂમૌ વા ચતુષ્પદવદ્ આસ્થિતાયા વૃષલીલયાવસ્કન્દનં ધેનુકમ્.

તત્ર પૃષ્ઠમ્ ઉરઃ-કર્માણિ લભતે.

એતેનૈવ યોગેન શૌનમ્ ઐણેયં છાગલં ગર્દભાક્રાન્તં માર્જાર-લલિતકં વ્યાઘ્રાવસ્કન્દનં ગજોપમર્દિતં વરાહ-ઘૃષ્ટકં તુરગાધિરૂઢકમ્ ઇતિ યત્ર યત્ર વિશેષો યોગો ઽ:પૂર્વસ્ તત્ તદ્ ઉપલક્ષયેત્.

મિશ્રી-કૃત-સદ્ભાવાભ્યાં દ્વાભ્યાં સહ સંઘાટકં રતમ્.

બહ્વીભિશ્ ચ સહ ગો-યૂથિકમ્.

વારિ-ક્રીડિતકં છાગલમ્ ઐણેયમ્ ઇતિ તત્-કર્માનુકૃતિ-યોગાત્.

ગ્રામનારી-વિષયે((21)) સ્ત્રીરાજ્યે ચ બાહ્લીકે બહવો યુવાનો ઽન્તઃપુર-સ:ધર્માણ એકૈકસ્યાઃ પરિગ્રહ-ભૂતાઃ.

તેષામ્ એકૈકશો યુગપચ્ ચ યથા:સાત્મ્યં યથા:યોગં ચ રઞ્જયેયુઃ.

એકો ધારયેદ્ એનામ્ અન્યો નિષેવેત. અન્યો જઘનં મુખમ્ અન્યો મધ્યમ્ અન્ય ઇતિ વારં વારેણ વ્યતિકરેણ ચાનુતિષ્ઠેયુઃ.

એતયા ગોષ્ઠી-પરિગ્રહા વેશ્યા રાજ-યોષા-પરિગ્રાહશ્ ચ વ્યાખ્યાતઃ.

અધોરતં પાયાવ્ અપિ દાક્ષિણત્યાનામ્. ઇતિ ચિત્ર-રતાનિ.

પુરુષોપસૃપ્તકાનિ પુરુષાયિતે વક્ષ્યામઃ.

ભવતશ્ ચાત્ર શ્લોકૌ
પશૂનાં મૃગ-જાતીનાં પતઙ્ગાનાં ચ વિભ્રમૈઃ. તૈસ્ તૈર્ ઉપાયૈશ્ ચિત્તજ્ઞો રતિ-યોગાન્ વિવર્ધયેત્..

તત્-સાત્મ્યાદ્ દેશ-સાત્મ્યાચ્ ચ તૈસ્ તૈર્ ભાવૈઃ પ્રયોજિતૈઃ. સ્ત્રીણાં સ્નેહશ્ ચ રાગશ્ ચ બહુમાનશ્ ચ જાયતે..