કલ્પદ્રુમાવદાનમાલા · શ્લોક 401-420

દાનશીલાદિસદ્ધર્મ વૃત્તૈશ્ ચ યદિ ભૂષિતઃ
ક્રોધવાન્ ન વિભાત્ય્ એવ અહિપૂર્ણો યથા હ્રદઃ ॥

સર્વવિદ્યાકલાજ્ઞો ઽપિ સમૃદ્ધઃ શિલ્પવાન્ અપિ
અસ્ત્રમન્ત્રાદ્યભિજ્ઞો ઽપિ ક્રોધવાન્ નૈવ સેવ્યતામ્* ॥

ક્રોધવાન્ હસ્યતે લોકૈઃ ક્રોધવાન્ વધ્યતે જનૈઃ
ક્રોધવાન્ હીયતે મિત્રૈઃ ક્રોધવાન્ પરિભૂયતે ॥

ક્રોધો ધર્મવિરુદ્ધત્વાચ્ ચતુર્વર્ગવિનાશકૃત્*
તસ્માત્ ક્રોધવિનાશાય પ્રયતધ્વં સમાહિતાઃ ॥

ક્રોધેન ભિદ્યતે ચિત્તં ભિન્નચિત્તો વિકીર્યતે
વિકીર્ણઃ ક્લિશ્યતે મારૈઃ ક્લેશિતો ઽધૈર્યતાં વ્રજેત્ ॥

અધૈર્યત્વાદ્ ભવેન્ મૂઢો મૂઢો દુષ્ટવશં વ્રજેત્*
દુષ્ટમિત્રોપદેશેન કુપથે ચરતે કુધીઃ ॥

અસન્ માર્ગો સમારૂઢો વિપરીતં સમાચરેત્*
વિપરીતાનુબોધેન ભવેદ્ આર્યાપવાદકઃ ॥

સદ્ધર્માદીન્ પ્રતિક્ષિપ્ય પ્રતિમાદીન્ વિઘાતયેત્*
ઇત્યાદિપાતકં કૃત્વા પઞ્ચાનન્તર્યમ્ આપ્નુયાત્* ॥

તતશ્ ચ નરકાન્ યાયાદ્ રૌરવાદીન્ સમન્તતઃ
નરકાન્ નરકં ગત્વા મહાદુઃખમ્ અવાપ્નુયાત્* ॥

ઇત્થં દુઃખાનુવેદી સ નરકેષુ સદા વસેત્*
નરકેભ્યસ્ તમ્ ઉદ્ધર્તું જિનો ઽપિ નૈવ શક્નુયાત્* ॥

યાવન્તિ પાપદુઃખાનિ દુર્વૃત્તિપ્રભવાનિ હિ
તાનિ સર્વાણિ જાનીધ્વં ક્રોધચિત્તોદ્ભવાનિ હિ ॥

સર્વેષાં પાતકાનાં તત્ ક્રોધં મૂલં જગુર્ જિનાઃ
ધર્માણાં તુ ક્ષમા મૂલં યતઃ સૌખ્યં પ્રવર્તતે ॥

ઇતિ ક્રોધં વિનિર્જિત્ય ક્ષમૈવ સાધ્યતાં સદા
મૈત્રીચિત્તં સમાલમ્બ્ય વિહરધ્વં યથાસુખં ॥

આત્મનીવ દયા સ્યાચ્ ચેત્ સ્વજને વા યથા જને
કસ્ય નામ ભવેચ્ ચિત્તમ્ અધર્મપ્રણયાશિવમ્* ॥

દયાવિયોગતો લોકઃ પરમામેતિ વિક્રિયામ્*
મનોવાક્કાયવિસ્પન્દૈઃ સ્વજને ઽપિ યથા જને ॥

ધર્માર્થી ન ત્યજેદ્ અસ્માદ્ દયામ્ ઇષ્ટફલોદયામ્*
સુવૃષ્ટિર્ ઇવ શસ્યાનિ ગુણાન્ સા હિ પ્રસૂયતે ॥

દયાક્રાન્તં ચિત્તં ન ભવતિ પરદ્રોહરભસં શુચૌ તસ્મિન્ વાણી વ્રજતિ વિકૃતં નૈવ ચ તનુઃ
વિવૃદ્ધા તસ્યૈવં પરહિતરુચિર્ મૈત્ર્યનુગતા પ્રદાનક્ષાન્ત્યાદીઞ્ જનયતિ ગુણાન્ કીર્ત્યનુસૃતાન્* ॥

દયાલુર્ નોદ્વેગં જનયતિ પરેષામ્ ઉપશમાદ્ દયાલુર્ વિશ્વાસ્યો ભવતિ જગતાં બાન્ધવ ઇવ
ન સંરમ્ભક્ષોભઃ પ્રભવતિ દયાધીર્ અહૃદયે ન કોપાગ્નિશ્ ચિત્તે જ્વલયતિ હિ દયાતોયશિશિરે ॥

સંક્ષેપેણ દયામતઃ સ્થિરતયા પશ્યન્તિ ધર્મં બુધાઃ કો નામાસ્તિ ગુણઃ સ સાધુદયિતો યો નાનુયાતો દયામ્*
તસ્માત્ પુત્ર ઇવાત્મનીવ ચ દયાં નીત્વા પ્રકર્ષં જને સન્મૈત્ર્યા વિહરન્ત એવ મુદિતાં પ્રોદ્ભાવયધ્વં સદા ॥

દયાલોર્ હૃદયે જાતા મૈત્રી સદ્ધર્મસાધની
તસ્માદ્ દયાં હૃદિ સ્થાપ્ય મૈત્રી લોકે પ્રસાર્યતામ્* ॥