કલ્પદ્રુમાવદાનમાલા · શ્લોક 381-400

સ્વાત્મજાઃ પિતરં યચ્ ચ સ્નેહસત્કારપાલકમ્*
અવિગણય્ય પાપાનિ ઘ્નન્તિ ક્રોધપ્રભાવતઃ ॥

ગુરૂન્ સદ્ધર્મશાસ્તૄંશ્ ચ કલ્યાણાધ્વાવતારકાન્*
અનાદૃત્ય ભયં પાપા ઘ્નન્તિ ક્રોધોદ્ધતા નરાઃ ॥

યત્ પિતા સ્વાત્મજં પુત્રં પુત્રીં વા બાલકામ્ અપિ
નિર્દયસ્ તાડયન્ હન્તિ તસ્માત્ ક્રોધો મહારિપુઃ ॥

ભ્રાતરઃ સહજાશ્ ચાપિ રોષિતા ભેદિતાશયાઃ
વિગૃહ્ણન્તિ મહાક્રુદ્ધાસ્ તસ્માત્ ક્રોધો મહારિપુઃ ॥

યત્ સ્વયં પરિણીતાપિ ભાર્યા ધર્માનુચારિણી
તાડિતા ત્યજ્યતે ભર્ત્રા ક્રોધાત્ તતો મહદ્ ભયં* ॥

પ્રમદાપિ ચ ભર્તારં સ્વામિનં સ્નેહકારિણમ્*
કુલધર્મમ્ અનાદૃત્ય જહાતિ ક્રોધતસ્ તથા ॥

યે શાન્તા યતયો ધીરાશ્ ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ
તાન્ અપિ સંમુખં દુષ્ટાસ્ તાડયન્તિ રુષાન્વિતાઃ ॥

શાન્તાત્મા હિતકૃદ્યોગી ક્ષાન્તિવાદી વને વસન્*
સો ઽપિ શકલિતો રાજ્ઞા સ્વયમ્ એવાસિના રુષા ॥

દાનવા ઘ્નન્તિ દેવાંશ્ ચ દેવાશ્ ચ ઘ્નન્તિ દાનવાન્*
અન્યોન્યં વિગ્રહં કૃત્વા પ્રમથ્નન્તિ રુષાકુલાઃ ॥

આત્માનમ્ આત્મના હત્વા વિષશસ્ત્રાનલાદિભિઃ
વસન્તિ નરકે ઘોરે તે ઽપિ સર્વે રુષાન્વિતાઃ ॥

યે યે દુષ્ટાશયાઃ ક્રૂરાઃ સ્વપરાર્થાભિઘાતકાઃ
પતન્તિ નરકે ઘોરે તે ઽપિ સર્વે રુષાશ્રયાત્* ॥

ક્રોધેન ભિદ્યતે લોકઃ ક્રોધેન પરિભાષ્યતે
ક્રોધેન હિંસ્યતે જન્તુસ્ તસ્માત્ ક્રોધો મહારિપુઃ ॥

ક્રોધેનૈવ મહારુદ્રશ્ ચિચ્ છેદ બ્રહ્મણઃ શિરઃ
તેનૈવ પાતકેનૈવ ભ્રાન્તચિત્તો ઽભવચ્ છિવઃ ॥

ક્રોધેનૈવ તથા રુદ્રઃ સુરજ્યેષ્ઠાત્મજસ્ય ચ
શ્વશુરસ્યાપિ દક્ષસ્ય ચ્છેદયામાસ મસ્તકમ્*
તત્પાપકર્મણા હ્ય્ એવ શિવો ઽપ્ય્ અભૂદ્ દિગમ્બરઃ ॥

ક્રોધેન ધ્વંસ્યતે ધર્મઃ ક્રોધેન વિલયં ગતઃ
ક્રોધેન ત્યજ્યતે સત્યં તસ્માત્ ક્રોધો મહારિપુઃ ॥

યાનિ મહાન્તિ પાપાનિ મહાદુઃખભયાનિ ચ
તાનિ સર્વાણિ દુષ્ટાનિ ક્રોધચિત્તોદ્ભવાનિ ચ ॥

તત્ક્રોધાદ્ અપરો વૈરઃ પાતકો ઽન્યો ન વિદ્યતે
તસ્માત્ ક્રોધવિનાશાય પ્રયતધ્વં સમાહિતાઃ ॥

યેન ક્રોધો જિતો વૈરો જ્ઞાનવજ્રેણ સાધુના
તેન સર્વે જિતા દુષ્ટા શત્રવો દુઃખદાયકાઃ ॥

યસ્ય ચિત્તે દયા નાસ્તિ ક્રોધાનલવિદાહિનિ
સ સાધુપુરુષશ્ ચાપિ નૈવ વિશ્વસ્યતે જનૈઃ ॥

ક્રોધકલઙ્કિતો યો હિ સદ્ગુણાલંકૃતો યદિ
સ વિદ્વાન્ અપિ નાસેવ્યો યથા વૃક્ષો ઽહિવેષ્ટિતઃ ॥