કલ્પદ્રુમાવદાનમાલા · શ્લોક 161-180

ગુણધર્માનુચારેણ જાતિભેદા ભવન્તિ હિ
ચાતુર્વર્ણ્યમ્ ઇદં લોકે સર્વં હિ મનુસંભવમ્* ॥

ગુણધર્મપ્રમાણેન જાતેર્ નૈવ પ્રમાણતા
તથા ચ પ્રોચ્યતે બૌદ્ધૈર્ અવદાનાર્થકોવિદૈઃ ॥

માનવા યે પ્રશાન્તાસ્થા સત્યધર્મવ્રતાન્વિતાઃ
બ્રાહ્મણાસ્ તે મહાશુદ્ધાશ્ ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ॥

પરિગ્રહાન્ પરિત્યજ્ય વનપ્રસ્થનિવાસિનઃ
યે ભજન્તિ સદા બ્રહ્મ વાનપ્રસ્થા હિ તે દ્વિજાઃ ॥

ષટ્કર્મનિરતા યે તુ શ્રોત્રિયા ગૃહવાસિનઃ
મહાયજ્ઞસમાચારા ઉપાધ્યાયા હિ તે દ્વિજાઃ ॥

નિરપેક્ષાઃ સ્વદેહે ઽપિ ત્યક્તમારાભિગોચરાઃ
ભિક્ષાશિનો વ્રતસ્થાસ્ તે ભિક્ષવો બ્રહ્મવાદિનઃ ॥

યે ચ મારાન્ વિનિર્જિત્ય નિઃસઙ્ગા ધીરમાનસાઃ
તપન્તિ પુણ્યક્ષેત્રેષુ માનવાસ્ તે તપસ્વિનઃ ॥

દશાકુશલનિર્ભુક્તા દશાકુશલસંરતાઃ
સત્યવાચો વ્રતસ્થા યે ઋષયસ્ તે દ્વિજોત્તમાઃ ॥

યે ચ લોકપ્રચારેષુ વિરતા ધર્મમાનસાઃ
વાચંયમાશ્ ચ તે ભદ્રા મુનયઃ સત્યવાદિનઃ ॥

યે ચ જિતેન્દ્રિયગ્રામા નિર્મુક્તભવચારકાઃ
નિર્મમા નિરહંકારા યતયો યોગિનો ઽપિ તે ॥

યે ચ સ્થણ્ડિલમ્ આશ્રિત્ય ચરન્તિ વ્રતમ્ આદરાત્*
તે ઽપિ ચ માનવા ધીરાઃ સ્થણ્ડિલા જટિલાસ્ તથા ॥

યે ચ ભસ્મવિલિપ્તાઙ્ગા હારાભરણભૂષિતાઃ
કાપાલિકાશ્ ચ તે વીરાઃ શ્મશાનવ્રતચારિણઃ ॥

યે સમિદ્ધવ્યદ્રવ્યાણિ જુહ્વત્યગ્નૌ સમાહિતાઃ
તે હોતારશ્ ચ યજ્વાનો વેદધર્માર્થસાધકાઃ ॥

યે ચ ક્ષત્રાણિ રક્ષન્તઃ પાલયન્તિ સદા પ્રજાઃ
સત્વરક્ષાવ્રતાચારાઃ ક્ષત્રિયાસ્ તે નૃપા નરાઃ ॥

યે રઞ્જયન્તિ ધર્માર્થે લોકાન્ નીતિપ્રયોજકાઃ
રાજાનસ્ તે મહાવીરાઃ સર્વધર્માભિપાલકાઃ ॥

યે ચ સત્વહિતાધાને વિવિધાર્થાનુકારિણઃ
વેશયન્તિ પ્રજા ધર્મે વૈશ્યાસ્ તે હિ નરોત્તમાઃ ॥

વ્રતાચારવિહીના યે સત્વરક્ષાર્થચારિણઃ
મન્યન્તે સેવયા શુદ્ધિં શૂદ્રાસ્ તે શ્રેષ્ઠિનસ્ તથા ॥

યે ચ ક્ષેત્રાણિ કર્ષન્તિ ધાન્યાદિવ્રીહિસાધકાઃ
કૃષિકાસ્ તે નરા ધાન્યૈઃ સત્વજીવાનુપોષકાઃ ॥

સાધયન્તિ મહત્કાર્યં ધનાદિવસ્તુસંગ્રહૈઃ
વણિક્કર્માભિસંયુક્તા વણિજસ્ તે મહોદ્યમાઃ ॥

યે ચ સાર્થાન્ સમાહૃત્ય રત્નાકરસમાગતાઃ
સાધયન્તિ ચ રત્નાનિ સાર્થવાહાશ્ ચ તે નરાઃ ॥