કલ્પદ્રુમાવદાનમાલા · શ્લોક 121-140

ધર્મસંસ્કૃતિવૃત્તિસ્થઃ શ્વપચો ઽપિ દ્વિજો ભવેત્*
તથા હિ માનવે ધર્મે મનુનાભિહિતં ખલુ ॥

અરણીગર્ભસંભૂતઃ કઠિનાખ્યો મહામુનિઃ
તપસા બ્રાહ્મણો જાતસ્ તસ્માજ્ જાતિર્ અકારણમ્* ॥

કૈવર્તિગર્ભસંભૂતો વ્યાસો નામ મહામુનિઃ
તપસા બ્રાહ્મણો જાતસ્ તસ્માજ્ જાતિર્ અકારણમ્* ॥

ઉર્વશીગર્ભસંભૂતો વસિષ્ઠાખ્યો મહામુનિઃ
તપસા બ્રાહ્મણો જાતસ્ તસ્માજ્ જાતિર્ અકારણમ્* ॥

હરિણીગર્ભસંભૂતો ઋષ્યશૃઙ્ગો મહામુનિઃ
તપસા બ્રાહ્મણો જાતસ્ તસ્માજ્ જાતિર્ અકારણમ્* ॥

ચણ્ડાલીગર્ભસંભૂતો વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ
તપસા બ્રાહ્મણો જાતસ્ તસ્માજ્ જાતિર્ અકારણમ્* ॥

તણ્ડુલીગર્ભસંભૂતો નારદાખ્યો મહામુનિઃ
તપસા બ્રાહ્મણો જાતસ્ તસ્માજ્ જાતિર્ અકારણમ્* ॥

એવમ્ અન્યે ઽપિ સર્વે ચ ઋષયો બ્રહ્મચારિણઃ
તપસા બ્રાહ્મણા ભૂતા બ્રાહ્મણીગર્ભસંભવાઃ ॥

ધર્મસંસ્કારતઃ સર્વે માનવા બ્રાહ્મણાઃ ખલુ
ધર્મવૃત્તિપ્રમાણેન સર્વે સ્યુર્ બ્રાહ્મણા નરાઃ ॥

એકવર્ણમ્ ઇદં સર્વં બ્રહ્મસૃષ્ટિસમુદ્ભવમ્*
ધર્મકલ્પવિકલ્પેન ચાતુર્વર્ણ્યં પ્રકલ્પિતમ્* ॥

સર્વે વૈ યોનિજા મર્ત્યાઃ સર્વે મૂત્રપુરીષિણઃ
એકેન્દ્રિયક્રિયાર્થાશ્ ચ તસ્માચ્ છીલગુણૈર્ દ્વિજાઃ ॥

શૂદ્રો ઽપિ શીલસંપન્નો ગુણવાન્ બ્રાહ્મણો ભવેત્*
બ્રાહ્મણો ઽપિ ક્રિયાહીનઃ શૂદ્રાત્ પ્રત્યવરો ભવેત્* ॥

ગુણૈર્ ધર્મૈસ્ તથા શીલૈર્ વર્ણા હ્ય્ અનેકજાતયઃ
બ્રહ્મજેષુ હિ સર્વેષુ નરેષુ કિં વિશેષતા ॥

યથા ભસ્મનિ સૌવર્ણે વિશેષ ઉપલભ્યતે
બ્રાહ્મણે ચાન્યજાતૌ વા ન વિશેષો ઽસ્તિ વૈ તથા ॥

યથા પ્રકાશતમસોર્ વિશેષ ઉપલભ્યતે
બ્રાહ્મણે ચાન્યજાતૌ વા વિશેષો નૈષ વિદ્યતે ॥

ન હિ બ્રાહ્મણ આકાશાન્ મરુતો વા સમુદ્ભવઃ
ભિત્વા વા પૃથિવીં જાતો જાતવેદા યથારણેઃ ॥

બ્રાહ્મણા યોનિતો જાતાશ્ ચણ્ડાલા અપિ યોનિતઃ
શ્રેષ્ઠત્વે વૃષલત્વે ચ કિં વાસ્તિ ભેદકારણમ્* ॥

બ્રાહ્મણો ઽપિ મૃતોત્સૃષ્ટો જુગુપ્સ્યો ઽશુચિર્ ઉચ્યતે
વર્ણાસ્ સથવ ચાપ્ય્ અન્યે કા નુ તત્ર વિશેષતા ॥

યથા સિંહાદિજન્તૂનાં પદાદિભેદલક્ષણમ્*
દેહસંસ્થાનલિઙ્ગૈશ્ ચ નરાણાં કિં વિશેષતા ॥

યથા હંસમયૂરાદિ પક્ષિણાં ચ વિશેષતા
મુખાદિવર્ણશબ્દૈશ્ ચ નરાણાં નાસ્તિ ભેદતા ॥