કલિવિડમ્બન · શ્લોક 41-60

ગૃહિણી ભગિની તસ્યાઃ શ્વશુરૌ શ્યાલ ઇત્ય્ અપિ
પ્રાણિનામ્ કલિના સૃષ્ટાઃ પઞ્ચ પ્રાણા ઇમે ઽપરે ॥

જામાતરો ભાગિનેયા માતુલા દારબાન્ધવાસ્
અજ્ઞાતા એવ ગૃહિણાં ભક્ષયન્ત્ય્ આખુવદ્ ગૃહે ॥

માતુલસ્ય બલં માતા જામાતુર્ દુહિતા બલમ્
શ્વશુરસ્ય બલં ભાર્યા સ્વયમ્ એવાતિથેર્ બલમ્ ॥

જામાતુર્ વક્રતા તાવદ્ યાવચ્ છ્યાલસ્ય બાલતા
પ્રબુધ્યમાને સારલ્યં પ્રબુદ્ધે ઽસ્મિન્ પલાયનમ્ ॥

ભાર્યા જ્યેષ્ઠા શિશુઃ શ્યાલઃ શ્વશ્રૂઃ સ્વાતન્ત્ર્યવર્તિની
શ્વશુરસ્ તુ પ્રવાસીતિ જામાતુર્ ભાગ્યધોરણી ॥

ભૂષણૈર્ વાસનૈઃ પાત્રૈઃ પુત્રાણામ્ ઉપલાલનૈસ્
સકૃદ્ આગત્ય ગચ્છન્તી કન્યા નિર્માર્ષ્ટિ મન્દિરમ્ ॥

ગૃહિણી સ્વજનં વક્તિ શુષ્કાહારં મિતાશનમ્
પતિપક્ષ્યાંસ્ તુ બહ્વાશાન્ ક્ષીરપાંસ્ તસ્કરાન્ અપિ ॥

ભાર્યે દ્વે પુત્રશાલિન્યૌ ભગિની પતિવર્જિતા
અશ્રાન્તકલહો નામ યોગો ઽયં ગૃહમેધિનામ્ ॥

ભાર્યે દ્વે બહવઃ પુત્રા દારિદ્ર્યં રોગસંભવસ્
જીર્ણૌ ચ માતાપિતરાવ્ એકૈકં નરકાધિકમ્ ॥

સ્મૃતે સીદન્તિ ગાત્રાણિ દૃષ્ટે પ્રજ્ઞા વિનશ્યતિ
અહો મહદ્ ઇદં ભૂતમ્ ઉત્તમર્ણાભિશાબ્ધિતમ્ ॥

અન્તકો ઽપિ હિ જન્તૂનામ્ અન્તકાલમ્ અપેક્ષતે
ન કાલનિયમઃ કશ્ ચિદ્ ઉત્તમાર્ણસ્ય વિદ્યતે ॥

ન પશ્યામો મુખે દંષ્ટ્રાં ન પાશં વા કરાઞ્જલે
ઉત્તમાર્ણમ્ અવેક્ષ્યૈવ તથાપ્ય્ ઉદ્વેજિતે મનસ્ ॥

શત્રૌ સાન્ત્વં પ્રતીકારઃ સર્વરોગેષુ ભેષજમ્
મૃત્યૌ મૃત્યુઞ્જયધ્યાનં દારિદ્ર્યે તુ ન કિં ચન ॥

શક્તિં કરોતિ સંચારે શીતોષ્ણે મર્ષયત્ય્ અપિ
દીપયત્ય્ ઉદરે વહ્નિં દારિદ્ર્યં પરમૌષધમ્ ॥

ગિરં સ્ખલન્તીં મીલન્તીં દૃષ્ટિં પાદૌ વિસંસ્થુલૌ
પ્રોત્સાહયતિ યાચ્ઞાયાં રાજાજ્ઞેવ દરિદ્રતા ॥

જીર્યન્તિ રાજવિદ્વેષા જીર્યન્ત્ય્ અવિહિતાન્ય્ અપિ
આકિંચન્યબલાઢ્યાનામ્ અન્તતો ઽશ્માપિ જીર્યતિ ॥

નાસ્ય ચોરા ન પિશુના ન દાયાદા ન પાર્થિવાસ્
દૈન્યં રાજ્યાદ્ અપિ જ્યાયો યદિ તત્ત્વં પ્રબુધ્યતે ॥

પ્રકાશયત્ય્ અહંકારં પ્રવર્તયતિ તસ્કરાન્
પ્રોત્સાહયતિ દાયાદાંલ્ લાક્ષ્મીઃ કિં ચિદ્ ઉપસ્થિતા ॥

વિડમ્બયન્તિ યે નિત્યં વિદગ્ધાન્ ધનિનો જનાસ્
ત એવ તુ વિડમ્બ્યન્તે શ્રિયા કિમ્ચિદુપેક્ષિતાસ્ ॥

પ્રામાણ્યબુદ્ધિઃ સ્તોત્રેષુ દેવતાબુદ્ધિર્ આત્મનિ
કીટબુદ્ધિર્ મનુષ્યેષુ નૂતનાયાઃ શ્રિયઃ ફલમ્ ॥