કલિવિડમ્બન · શ્લોક 21-40

વારાન્ કે ચિદ્ ગ્રહાન્ કે ચિત્ કે ચિદ્ ઋક્ષાણિ જાનતે
ત્રિતયં યે વિજાનન્તિ તે વાચસ્પતયઃ સ્વયમ્ ॥

નૈમિત્તિકાઃ સ્વપ્નદૃશો દેવતાનામ્ [[અમી ત્રયઃ]]
નિસર્ગશત્રવઃ સૃષ્ટા દૈવજ્ઞાનામ્ અમી ત્રયસ્ ॥

સ્વસ્થૈર્ અસાધ્યરોગૈશ્ ચ જન્તુભિર્ નાસ્તિ કિં ચન
કાતરા દીર્ઘરોગાશ્ ચ ભિષજાં ભાગ્યહેતવસ્ ॥

નાતિધૈર્યં પ્રદાતવ્યં નાતિભીતિશ્ ચ રોગિણિ
નૈશ્ચિન્ત્યાન્ નાદિમે દાનં નૈરાશ્યાદ્ એવ નાન્તિમે ॥

ભૈષજ્યં તુ યથાકામં પથ્યં તુ કઠિનં વદેત્
આરોગ્યં વૈદ્યમાહાત્મ્યાદ્ અન્યથાત્વમ્ અપથ્યતસ્ ॥

નિદાનં રોગનામાનિ સાત્મ્યાસાત્મ્યે ચિકિત્સિતમ્
સર્વમ્ અપ્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ રોગિણઃ સદને સ્ત્રિયસ્ ॥

જૃમ્ભમાણેષુ રોગેષુ મ્રિયમાણેષુ જન્તુષુ
રોગતત્ત્વેષુ શનકૈર્ વ્યુત્પદ્યન્તે ચિકિત્સકાસ્ ॥

પ્રવર્તનાર્થમ્ આરમ્ભે મધ્યે ત્વ્ ઔષધહેતવે
બહુમાનાર્થમ્ અન્તે ચ જિહીર્ષન્તિ ચિકિત્સકાસ્ ॥

લિપ્સમાનેષુ વૈદ્યેષુ ચિરાદ્ આસાદ્ય રોગિણમ્
દાયાદાઃ સંપ્રરોહન્તિ દૈવજ્ઞા માન્ત્રિકા અપિ ॥

રોગસ્યોપક્રમે સાન્ત્વં મધ્યે કિં ચિદ્ ધનવ્યયસ્
શનૈર્ અનાદરસ્ શાન્તૌ સ્નાતો વૈદ્યં ન પશ્યતિ ॥

દૈવજ્ઞત્વં માન્ત્રિકતા ભૈષજ્યં ચાટુકૌશલમ્
એકૈકમ્ અર્થલાભાય દ્વિત્રિયોગસ્ તુ દુર્લભસ્ ॥

અનૃતં ચાટુવાદશ્ ચ ધનયોગો મહાન્ અયમ્
સત્યં વૈદુષ્યમ્ ઇત્ય્ એષ યોગો દારિદ્ર્યકારકસ્ ॥

કાતર્યં દુર્વિનીતત્વં કાર્પણ્યમ્ અવિવેકતામ્
સર્વં માર્જન્તિ કવયઃ શાલીનાં મુષ્ટિકિંકરાસ્ ॥

ન કારણમ્ અપેક્ષન્તે કવયઃ સ્તોતુમ્ ઉદ્યતાસ્
કિં ચિદ્ અસ્તુવતામ્ તેષાં જિહ્વા ફુરફુરાયતે ॥

સ્તુતં સ્તુવન્તિ કવયો ન સ્વતો ગુણદર્શિનસ્
કીતઃ કશ્ ચિદ્ અલિર્ નામ કિયતી તત્ર વર્ણના ॥

એકૈવ કવિતા પુંસાં ગ્રામાયાશ્વાય હસ્તિને
અન્તતો ઽન્નાય વસ્ત્રાય તામ્બૂલાય ચ કલ્પતે ॥

શબ્દાખ્યમ્ અપરં બ્રહ્મ સંદર્ભેણ પરિષ્કૃતમ્
વિક્રીયતે કતિપયૈર્ વૃથાન્યૈર્ વિનિયુજ્યતે ॥

વર્ણયન્તિ નરાભાસાન્ વાણીં લબ્ધ્વાપિ યે જનાસ્
લબ્ધ્વાપિ કામધેનું તે લાઙ્ગલે વિનિયુઞ્જતે ॥

પ્રશંસન્તો નરાભાસાન્ પ્રલપન્તો ઽન્યથાન્યથા
કથં તરન્તુ કવયઃ કામપારમ્યવાદિનસ્ ॥

યત્ સન્દર્ભે યદ્ ઉલ્લેખે યદ્ વ્યઙ્ગ્યે નિભૃતં મનસ્
સમાધેર્ અપિ તજ્ જ્યાયાઃ શંકરો યદિ વર્ણ્યતે ॥